Giải bài toán chi phí thương mại điện tử

Lời giải cho gánh nặng chi phí vận hành

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2026 đang chứng kiến một nghịch lý là quy mô doanh thu không ngừng mở rộng nhưng biên lợi nhuận của doanh nghiệp lại ngày càng mỏng đi. Áp lực này đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố, từ chi phí sàn chiếm đến 30% doanh số cho đến đà tăng vọt của phí logistics.

Để tồn tại, cộng đồng doanh nghiệp đang buộc phải thực hiện một cuộc cách mạng về cấu trúc vận hành, nơi trí tuệ nhân tạo (AI) chuyển mình từ một lựa chọn công nghệ xa xỉ trở thành nhân viên nòng cốt trong kỷ nguyên số. Dữ liệu thực tế cho thấy chi phí logistics đã tăng từ mức 3,5% - 4% lên 5,5% chỉ trong hai tháng qua, trực tiếp đe dọa dòng tiền của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo ông Trần Quốc Bảo, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn KIDO, ngoài các chi phí cứng, doanh nghiệp còn đang lãng phí cơ hội cực lớn vào khung giờ từ 5 giờ chiều đến 8 giờ sáng hôm sau, thời điểm nhu cầu khách hàng cao nhất nhưng nhân sự truyền thống lại không thể đáp ứng kịp thời.

Tại hội thảo Thương mại điện tử 2026 mới đây, ông Nguyễn Minh Đức, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), đã đưa ra những con số minh chứng cho sức mạnh của AI. Một doanh nghiệp thiết bị xây dựng sau khi tích hợp AI đã giảm được 90% nhân sự trực hotline và chat, từ 5 người xuống chỉ còn 0,5 người.

Đáng kinh ngạc hơn, việc cắt giảm này không làm giảm doanh số. Với 25.000 lượt truy cập, hệ thống AI vẫn duy trì tỷ lệ chốt đơn 19%, vượt trội so với mức 18% của 5 nhân viên trước đây khi chỉ phải xử lý 10.000 lượt khách.

Lợi thế lớn nhất của AI chính là khả năng làm việc xuyên đêm không mệt mỏi. Khi nhân viên đi ngủ, AI vẫn tiếp tục bán hàng, giúp tăng 42% tỷ lệ chuyển đổi và nâng giá trị đơn hàng trung bình thêm 15% - 25% nhờ các kịch bản tư vấn thông minh. Đặc biệt, chi phí đầu tư công nghệ hiện nay đã trở nên bình dân hóa.

Thay vì tốn hàng chục triệu đồng xây dựng hệ thống riêng, doanh nghiệp chỉ cần chi khoảng 800.000 VNĐ mỗi tháng cho phí công cụ và máy chủ là đã có thể sở hữu một bộ máy vận hành mạnh mẽ.

AI là cộng sự, không phải cứu tinh toàn năng

Dù sở hữu tiềm năng khổng lồ, giới chuyên gia cảnh báo doanh nghiệp không nên coi AI là một vị cứu tinh có thể thay thế hoàn toàn con người ngay lập tức. Ông Huỳnh Lâm Hồ, Giám đốc Haravan, nhấn mạnh tư duy đúng đắn hiện nay là dùng AI để tối đa hóa năng lực dịch vụ khách hàng, đặc biệt là ở khả năng đeo bám. Hệ thống có thể tự động hỏi thăm khách hàng cũ, từ đó tối ưu hóa tỷ lệ quay lại mua lần 2, lần 3, nơi thực sự tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Một lộ trình triển khai bài bản từ trên xuống dưới là điều cần thiết để tránh việc chạy theo phong trào. Lãnh đạo doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia thí điểm trước khi lan tỏa ra toàn công ty để hiểu rõ giới hạn và năng lực của công nghệ. AI hiện tại phát huy giá trị tốt nhất ở việc giảm tải hệ thống tư vấn 24/7 và tạo ra các cơ hội bán hàng chất lượng, thay vì một cỗ máy chốt đơn tự động hoàn hảo trong mọi tình huống.

Đối với các nhóm doanh nghiệp đặc thù như nữ doanh nhân, bà Nguyễn Hương Quỳnh từ HAWEE nhận định rằng năng lực giao thương số vẫn còn là một hạn chế. Do đó, việc đào tạo kỹ năng ứng dụng AI đang được đẩy mạnh thông qua các mạng lưới kết nối như Grow Global Trade Hub.

Trong cuộc đua khốc liệt của năm 2026, thương mại điện tử sẽ không còn chỗ cho những bộ máy cồng kềnh. Việc chủ động đưa AI vào quy trình cốt lõi không còn là lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để tồn tại và bứt phá.