Già hóa dân số mở dư địa đầu tư cho mô hình viện dưỡng lão

Thị trường chăm sóc người cao tuổi hình thành dư địa tăng trưởng

Quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh hơn dự báo trước đây, tạo ra những thay đổi đáng kể trong cơ cấu dân số và nhu cầu tiêu dùng dịch vụ. Theo số liệu ước tính năm 2025, Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 14–16% dân số, tăng khoảng 2,8 triệu người so với năm 2019. Dự báo của Tổng cục Thống kê cho thấy Việt Nam sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già trong khoảng 2036–2038.

Sự thay đổi về cơ cấu dân số đang kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp. Nếu trước đây việc chăm sóc người cao tuổi chủ yếu do gia đình đảm nhiệm thì quá trình đô thị hóa, quy mô gia đình ngày càng thu hẹp và áp lực công việc khiến nhu cầu sử dụng các dịch vụ chăm sóc bên ngoài tăng lên. Điều này tạo điều kiện để thị trường viện dưỡng lão và các mô hình chăm sóc người cao tuổi phát triển theo hướng chuyên nghiệp, thay vì chỉ dừng ở các cơ sở nhỏ lẻ hoặc hoạt động mang tính xã hội.

Xu hướng này được phản ánh qua việc nhiều dự án quy mô lớn đã được triển khai. Đầu năm 2026, Dự án Khu phức hợp y tế chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y Hà Nội được khởi công với định hướng phát triển bệnh viện thông minh, ứng dụng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, điều trị và quản trị vận hành. Không chỉ hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, dự án còn cho thấy sự dịch chuyển của thị trường sang mô hình dịch vụ tích hợp giữa y tế, công nghệ và chăm sóc dài hạn.

Ở góc độ đầu tư, sức hấp dẫn của lĩnh vực này đến từ khả năng tạo nguồn doanh thu ổn định trong dài hạn. Theo Data Bridge Market Research, quy mô thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam đạt khoảng 2,29 tỷ USD năm 2024 và được dự báo tăng lên 3,60 tỷ USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng kép khoảng 6,67% mỗi năm. Mặc dù quy mô hiện nay chưa lớn so với nhiều lĩnh vực dịch vụ khác, tốc độ tăng trưởng ổn định cho thấy phân khúc này vẫn còn nhiều dư địa phát triển trong những năm tới.

Không giống nhiều loại hình dịch vụ khác, mô hình viện dưỡng lão có khả năng tạo ra nhiều nguồn thu trên cùng một hệ sinh thái. Ngoài chi phí lưu trú, doanh nghiệp còn có thể cung cấp các dịch vụ chăm sóc y tế cơ bản, phục hồi chức năng, theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, trị liệu tinh thần và hỗ trợ sinh hoạt. Việc tích hợp nhiều dịch vụ không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn doanh thu mà còn nâng cao khả năng duy trì khách hàng và tối ưu hiệu quả khai thác cơ sở vật chất.

Dư địa phát triển của thị trường vẫn còn rất lớn. Theo UNFPA, khoảng 80% người cao tuổi tại Việt Nam có nhu cầu được chăm sóc tại nhà, trong khi chưa đến 30% xã, phường có câu lạc bộ hoặc nhóm hỗ trợ người cao tuổi. Điều này cho thấy nhu cầu chăm sóc không chỉ tập trung ở mô hình lưu trú dài hạn mà còn mở rộng sang các dịch vụ chăm sóc ban ngày, chăm sóc ngắn hạn và chăm sóc tại cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp nghiên cứu các mô hình kinh doanh linh hoạt, phù hợp với từng nhóm khách hàng thay vì chỉ phát triển một loại hình dịch vụ duy nhất.

Hoàn thiện hệ sinh thái viện dưỡng lão để thu hút dòng vốn đầu tư

Mặc dù sở hữu nhiều tiềm năng, thị trường viện dưỡng lão tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển. Để lĩnh vực này trở thành một phân khúc đầu tư bền vững, cần đồng thời giải quyết những vấn đề về thể chế, cơ chế khuyến khích đầu tư và chất lượng nguồn nhân lực.

Trước hết, khung pháp lý cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ và minh bạch. Các tiêu chuẩn về chất lượng dịch vụ, an toàn chăm sóc, cơ chế giám sát và trách nhiệm của các chủ thể tham gia cần được quy định rõ ràng nhằm tạo niềm tin cho cả nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ. Song song với đó, Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 đang được triển khai với mục tiêu mở rộng mạng lưới dịch vụ, tăng khả năng tiếp cận chăm sóc sức khỏe và đẩy mạnh xã hội hóa lĩnh vực này. Theo chương trình, từ năm 2026 người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm; đến năm 2030, mục tiêu là có ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm. Đây là nền tảng quan trọng để thị trường phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Bên cạnh đó, cơ chế hỗ trợ đầu tư cũng có ý nghĩa quyết định đối với khả năng mở rộng thị trường. Viện dưỡng lão là mô hình đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài và chi phí vận hành cao. Vì vậy, các chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng và thuế sẽ góp phần giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp, tạo động lực thu hút dòng vốn tư nhân tham gia lĩnh vực này. Nếu cơ chế xã hội hóa được triển khai hiệu quả, thị trường chăm sóc người cao tuổi sẽ có điều kiện phát triển theo quy mô lớn và ổn định hơn.

Một yếu tố quan trọng khác là phát triển nguồn nhân lực và chuẩn hóa mô hình vận hành. Chăm sóc người cao tuổi không chỉ cần đội ngũ điều dưỡng mà còn đòi hỏi nhân lực có chuyên môn về lão khoa, phục hồi chức năng, tâm lý và dinh dưỡng. Trong khi đó, nguồn nhân lực chuyên biệt hiện vẫn còn thiếu, khiến chất lượng dịch vụ giữa các cơ sở chưa đồng đều. Vì vậy, doanh nghiệp cần đầu tư nhiều hơn cho công tác đào tạo, xây dựng quy trình chăm sóc và chuẩn hóa tiêu chuẩn nghề nghiệp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Theo nhận định của chuyên gia Savills, Việt Nam cần xây dựng mô hình phát triển phù hợp với điều kiện trong nước bằng cách kết hợp ưu điểm của mô hình chú trọng chất lượng sống của Australia với mô hình chăm sóc chuyên sâu của Nhật Bản. Cách tiếp cận này được đánh giá phù hợp với xu hướng tiêu dùng và nhu cầu hỗ trợ ngày càng tăng của người cao tuổi, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Trong bối cảnh già hóa dân số trở thành xu hướng tất yếu, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi đang dần vượt ra khỏi phạm vi của một lĩnh vực an sinh để hình thành một thị trường đầu tư chuyên biệt. Dư địa tăng trưởng của phân khúc này không chỉ đến từ quy mô dân số cao tuổi ngày càng lớn mà còn từ nhu cầu ngày càng đa dạng về chăm sóc sức khỏe và chất lượng sống. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả cơ hội đó, doanh nghiệp cần có chiến lược đầu tư dài hạn, mô hình vận hành chuyên nghiệp và khả năng kết nối hiệu quả giữa y tế, dịch vụ và bất động sản. Khi các điều kiện về chính sách, nguồn nhân lực và hạ tầng dịch vụ từng bước được hoàn thiện, thị trường viện dưỡng lão có thể trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng đáng chú ý trong nền kinh tế dịch vụ của Việt Nam.