Giá cao su neo cao, xuất khẩu Việt Nam đứng trước bài toán đa dạng hóa thị trường

Giá thế giới phục hồi nhưng cao su xuất khẩu vẫn chịu sức ép từ nhu cầu

Động lực chính đến từ mối liên hệ giữa giá dầu và thị trường cao su. Khi dầu thô tăng giá, chi phí sản xuất cao su tổng hợp cũng gia tăng, qua đó cải thiện sức cạnh tranh của cao su tự nhiên. Chỉ trong tuần kết thúc ngày 17/7, giá dầu Brent và WTI đều ghi nhận mức tăng mạnh, tạo lực đỡ cho mặt bằng giá cao su trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, đà phục hồi của giá chưa thực sự bền vững khi nguồn cung đang dần được cải thiện. Các nước sản xuất lớn tại Đông Nam Á đã bước vào vụ khai thác cao điểm. Riêng tại Thái Lan, quốc gia sản xuất cao su lớn nhất thế giới, sản lượng đang phục hồi nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi hơn sau giai đoạn mưa kéo dài. Điều này khiến nguồn cung toàn cầu có xu hướng tăng trở lại, phần nào hạn chế mức tăng của giá cao su.

Đối với Việt Nam, giá xuất khẩu vẫn duy trì ở mức tích cực. Tháng 6/2026, giá xuất khẩu bình quân đạt 2.130 USD/tấn, tăng 4,9% so với tháng trước và cao hơn 27,7% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 6 tháng đầu năm, giá xuất khẩu bình quân đạt 1.924 USD/tấn, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao trong nhiều năm trở lại đây.

Tuy nhiên, lợi thế về giá chưa đủ bù đắp sự sụt giảm về sản lượng xuất khẩu. Trong tháng 6, Việt Nam xuất khẩu 114.010 tấn cao su với kim ngạch 242,83 triệu USD, tăng mạnh so với tháng trước nhờ nguồn cung từ vụ thu hoạch mới, nhưng vẫn giảm 20,6% về lượng so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 638.445 tấn, trị giá 1,23 tỷ USD, giảm lần lượt 8% về lượng và 4,6% về trị giá.

Giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, mở rộng dư địa tăng trưởng

Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của cao su Việt Nam, song vai trò của thị trường này đang có dấu hiệu thu hẹp.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 381.094 tấn cao su với kim ngạch 730,85 triệu USD, giảm 21,5% về lượng và 18,1% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng cao su xuất khẩu sang thị trường này cũng giảm từ 70% xuống còn 59,8% tổng lượng xuất khẩu của cả nước.

Xu hướng này phù hợp với diễn biến nhập khẩu của Trung Quốc. Trong 5 tháng đầu năm, nước này nhập khẩu 3,44 triệu tấn cao su các loại, giảm 3,6% về lượng so với cùng kỳ năm 2025. Việt Nam vẫn là nhà cung cấp lớn thứ hai nhưng thị phần giảm từ 13% xuống còn 12,6%.

Bên cạnh tác động của giá cao su thế giới duy trì ở mức cao, nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc cũng đang chịu ảnh hưởng bởi sự chững lại của ngành sản xuất.

Theo số liệu trong báo cáo, nhiều doanh nghiệp sản xuất lốp xe tại Trung Quốc giảm công suất hoạt động do bước vào mùa thấp điểm, trong khi lượng tồn kho thành phẩm vẫn ở mức cao. Các doanh nghiệp chủ yếu mua nguyên liệu theo nhu cầu ngắn hạn thay vì tích trữ. Cùng với đó, ngành ô tô Trung Quốc ghi nhận sản lượng và doanh số trong 6 tháng đầu năm 2026 đều giảm khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước, tiếp tục tạo áp lực lên nhu cầu nhập khẩu cao su.

Trong bối cảnh thị trường chủ lực suy yếu, hoạt động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đang mang lại những tín hiệu tích cực.

Indonesia trở thành điểm sáng khi vươn lên là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của cao su Việt Nam với 47.782 tấn trong 6 tháng đầu năm, tăng 143,7% về lượng và 140,3% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu sang Ấn Độ tăng 22,8%; Malaysia tăng 52,2%; Hàn Quốc tăng 19,4%; Đài Loan tăng 18,5%. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Mexico tăng hơn 300%, cho thấy dư địa mở rộng tại các thị trường ngoài Trung Quốc vẫn còn rất lớn.

Những diễn biến này phản ánh xu hướng dịch chuyển thị trường của doanh nghiệp xuất khẩu cao su Việt Nam nhằm giảm dần mức độ phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Dù vậy, triển vọng của ngành trong thời gian tới vẫn chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố. Giá dầu thô được dự báo tiếp tục hỗ trợ mặt bằng giá cao su, song nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc nhiều khả năng vẫn còn yếu khi ngành sản xuất và ô tô chưa phục hồi rõ rệt. Điều đó đồng nghĩa với việc tăng trưởng của ngành sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng mở rộng thị trường, khai thác các khu vực có tốc độ tăng trưởng cao và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh này, việc duy trì lợi thế về giá song song với đa dạng hóa thị trường xuất khẩu không chỉ giúp ngành cao su tận dụng được cơ hội từ diễn biến giá thế giới mà còn góp phần củng cố sức chống chịu trước các biến động về nhu cầu tại những thị trường truyền thống.