Giá cao su bật tăng, ngành cao su Việt Nam trước ngưỡng chuyển dịch chiến lược

Nguồn cung thắt chặt thúc đẩy giá cao su toàn cầu tăng mạnh

Tính đến cuối tháng 02/2026, đà tăng giá cao su được ghi nhận trên hầu hết các sàn giao dịch lớn, cho thấy xu hướng phục hồi mang tính đồng bộ thay vì chỉ mang tính cục bộ theo từng khu vực. Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh sản lượng cao su tự nhiên toàn cầu bước vào thời kỳ thấp điểm khai thác kéo dài từ tháng 02 đến tháng 5 hàng năm, thời gian mà điều kiện thời tiết và chu kỳ sinh trưởng khiến sản lượng nguyên liệu giảm đáng kể trước khi bước sang mùa thu hoạch cao điểm vào nửa cuối năm. Năm nay, yếu tố thời tiết tiếp tục đóng vai trò quan trọng khi lượng mưa cục bộ gia tăng tại hai quốc gia sản xuất hàng đầu là Thái Lan và Indonesia khiến nguồn cung nguyên liệu thô suy giảm so với cùng kỳ năm trước, qua đó tạo lực đẩy trực tiếp đối với giá.

Trong tuần giao dịch từ ngày 21/02 đến 27/02/2026, giá cao su RSS3 tại Sở Giao dịch Hàng hóa Osaka của Nhật Bản tăng mạnh, chốt phiên ngày 27/02 đạt 374,6 Yên/kg, tăng 5,7% so với một tuần trước đó và có thời điểm lên tới 377,6 Yên/kg, đánh dấu mức cao nhất trong vòng một năm. Diễn biến tương tự cũng xuất hiện tại Thái Lan khi giá cao su RSS3 kỳ hạn tháng 3/2026 tăng 5% lên 75,7 Baht/kg, mức cao nhất kể từ giữa tháng 5/2025, trong khi trên Sàn Giao dịch Hàng hóa tương lai Thượng Hải, hợp đồng cao su tự nhiên kỳ hạn tháng 3/2026 đạt 17.010 NDT/tấn, tăng 4,4% và chạm ngưỡng cao nhất trong gần một năm qua.

Tổng thể trong tháng 02/2026, giá cao su tại Thái Lan tăng 11,5% so với tháng trước, Nhật Bản tăng 6,9% và Trung Quốc tăng khoảng 2,5 đến 3,3%, cho thấy xu hướng tăng giá được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố đồng thời. Ngoài sự thu hẹp nguồn cung theo mùa vụ, thị trường còn ghi nhận nhu cầu phục hồi tại Trung Quốc sau kỳ nghỉ lễ, khiến hoạt động giao dịch trở nên sôi động hơn và mức độ biến động giá gia tăng đáng kể.

Một yếu tố khác góp phần củng cố xu hướng tăng là sự suy yếu của đồng Yên Nhật, khiến các tài sản định giá bằng đồng tiền này trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư quốc tế, đồng thời giá dầu thô tăng lên gần mức cao nhất trong bảy tháng cũng tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với nhóm hàng hóa nguyên liệu, trong đó có cao su tự nhiên. Các yếu tố tài chính, năng lượng và địa chính trị cùng hội tụ đã tạo nên môi trường thuận lợi để giá cao su bước vào chu kỳ phục hồi sau giai đoạn biến động kéo dài.

Theo đánh giá của Hiệp hội Các nước Sản xuất Cao su Tự nhiên, thị trường cao su toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục đối mặt tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong năm 2026, đánh dấu năm thứ sáu liên tiếp cung không theo kịp cầu. Sản lượng cao su toàn cầu dự kiến đạt 15,2 triệu tấn, tăng 2,4% so với năm 2025, trong khi nhu cầu tiêu thụ dự báo đạt 15,6 triệu tấn, tăng 1,7%, cho thấy khoảng chênh lệch cung cầu vẫn tồn tại và có thể duy trì mặt bằng giá ở mức cao trong thời gian tới. Động lực tăng trưởng chủ yếu tiếp tục đến từ sự mở rộng của ngành công nghiệp ô tô tại cả các nền kinh tế phát triển và đang phát triển, trong đó nhu cầu tại Trung Quốc và Ấn Độ được dự báo tăng lần lượt 1,7% và 3,6%.

Ở chiều nguồn cung, nhiều quốc gia sản xuất lớn vẫn ghi nhận sụt giảm xuất khẩu trong ngắn hạn. Tháng 01/2026, xuất khẩu cao su tự nhiên và cao su hỗn hợp của Thái Lan đạt 351.000 tấn, giảm 10% so với cùng kỳ năm trước, trong khi Bờ Biển Ngà, quốc gia sản xuất lớn nhất châu Phi, cũng ghi nhận xuất khẩu giảm so với tháng trước và so với cùng kỳ, phản ánh xu hướng thắt chặt nguồn cung trên phạm vi toàn cầu.

Xuất khẩu cao su Việt Nam tăng trưởng mạnh nhưng áp lực cạnh tranh gia tăng

Trong bối cảnh giá quốc tế cải thiện, hoạt động xuất khẩu cao su của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 ghi nhận mức tăng trưởng tích cực về sản lượng và kim ngạch, cho thấy ngành cao su đang tận dụng hiệu quả chu kỳ phục hồi của thị trường. Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, lũy kế từ ngày 01/01 đến 15/02/2026, xuất khẩu cao su đạt 259.755 tấn, trị giá hơn 463 triệu USD, tăng 22,4% về lượng và tăng 15,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025, dù giá xuất khẩu bình quân giảm 5,3%, xuống còn 1.783 USD/tấn.

Riêng 15 ngày đầu tháng 02/2026, xuất khẩu đạt 54.804 tấn với kim ngạch 100,9 triệu USD, giảm so với tháng trước nhưng vẫn tăng so với cùng kỳ năm trước, phản ánh yếu tố mùa vụ và sự điều chỉnh nhịp độ giao hàng đầu năm. Diễn biến này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn duy trì ổn định, trong khi doanh nghiệp đang thích ứng linh hoạt với biến động giá và chi phí logistics.

Về cơ cấu chủng loại, hỗn hợp cao su tự nhiên và cao su tổng hợp tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, chiếm gần 68% tổng khối lượng xuất khẩu trong tháng 01/2026 với 138.866 tấn, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc và Indonesia là hai thị trường tiêu thụ chính, trong đó riêng thị trường Trung Quốc chiếm tới 95,3% lượng xuất khẩu của chủng loại này, cho thấy mức độ phụ thuộc thị trường vẫn ở mức cao.

Nhiều chủng loại cao su khác cũng ghi nhận tăng trưởng đáng kể về khối lượng xuất khẩu như SVR 3L, SVR 10, SVR CV60 hay cao su tái sinh, phản ánh sự đa dạng hóa sản phẩm đang dần được cải thiện. Đáng chú ý, xuất khẩu cao su hỗn hợp HS 4005 tăng đột biến hơn mười lần so với cùng kỳ, cho thấy xu hướng mở rộng sang các phân khúc sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Tuy nhiên, xu hướng giảm giá bình quân xuất khẩu vẫn diễn ra ở hầu hết các chủng loại, trong đó giá Latex giảm 11,6%, SVR 3L giảm 9,3% và hỗn hợp cao su tự nhiên và cao su tổng hợp giảm 5,1%, cho thấy áp lực cạnh tranh giá trên thị trường quốc tế vẫn rất lớn dù mặt bằng giá thế giới đang phục hồi.

Triển vọng xuất khẩu cao su của Việt Nam trong năm 2026 được đánh giá khả quan nhờ xu hướng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu và giá quốc tế tăng trở lại, song ngành cũng đối mặt áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng khi Bờ Biển Ngà được dự báo sẽ vượt Việt Nam để trở thành quốc gia sản xuất cao su lớn thứ ba thế giới nhờ mở rộng diện tích trồng bền vững và nâng cao năng suất hộ tiểu điền.

Thị trường EU thu hẹp nhu cầu, thị phần cao su Việt Nam suy giảm

Bên cạnh các tín hiệu tích cực từ thị trường châu Á, khu vực Liên minh châu Âu lại cho thấy xu hướng trái chiều khi nhu cầu nhập khẩu cao su tiếp tục suy yếu trong năm 2025. Theo số liệu của Eurostat, EU nhập khẩu 2,09 triệu tấn cao su từ các thị trường ngoại khối, giảm 10% về lượng và giảm 5,1% về trị giá so với năm 2024, đồng thời duy trì mức thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước năm 2022.

Sự suy giảm này phản ánh bối cảnh kinh tế khu vực đối mặt nhiều thách thức khiến nhu cầu tiêu thụ cao su chững lại, đặc biệt tại Đức, nền kinh tế lớn nhất EU, nơi sản lượng tiêu thụ cao su năm 2025 giảm 6,4%, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp ngành sản xuất cao su đi xuống. Sản lượng tiêu thụ trong ngành lốp xe giảm mạnh, trong khi các sản phẩm cao su kỹ thuật cũng ghi nhận mức suy giảm đáng kể, kéo theo doanh thu toàn ngành giảm 8% so với năm trước.

Xu hướng cạnh tranh tại EU cũng thay đổi rõ rệt khi các hợp đồng cung ứng ngày càng ưu tiên yếu tố giá thay vì chất lượng, tạo áp lực lớn đối với các nhà xuất khẩu. Trong cơ cấu nguồn cung, Bờ Biển Ngà tiếp tục mở rộng thị phần và trở thành nhà cung cấp lớn nhất cho EU năm thứ hai liên tiếp, đạt gần 398.000 tấn và nâng thị phần lên 19%.

Trong khi đó, nhập khẩu từ các quốc gia Đông Nam Á giảm mạnh hai con số, bao gồm Thái Lan, Indonesia và Malaysia. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi xuất khẩu sang EU giảm 21,2% về lượng và giảm 19,3% về trị giá, chỉ đạt 68.721 tấn với kim ngạch 122,9 triệu EUR, khiến thị phần thu hẹp từ 3,7% xuống còn 3,3%, đưa Việt Nam xuống vị trí thứ 10 trong các nhà cung cấp ngoại khối.

Đáng chú ý, thị phần giảm diễn ra dù giá cao su Việt Nam tương đối cạnh tranh so với nhiều đối thủ, cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở yếu tố giá mà còn phản ánh sự thay đổi cấu trúc nhu cầu và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng tại thị trường này.

Thị trường cao su năm 2026 đang hình thành một bức tranh hai chiều rõ nét khi giá thế giới phục hồi nhờ thiếu hụt nguồn cung và kỳ vọng nhu cầu tăng trưởng, song sự phân hóa giữa các khu vực tiêu thụ lớn buộc ngành cao su Việt Nam phải đồng thời theo đuổi chiến lược mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống nhằm duy trì vị thế cạnh tranh trong chu kỳ phát triển mới của ngành hàng nguyên liệu chiến lược này.