Du lịch Việt Nam và bài toán nâng vị thế

Tăng trưởng khách phải đi cùng tăng giá trị

Trong 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 15,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025, hoàn thành 63,6% kế hoạch cả năm với mục tiêu 25 triệu lượt khách. Riêng tháng 8, lượng khách quốc tế đạt gần 2 triệu lượt, tăng 19,7% so với tháng 7 và tăng 18,4% so với cùng kỳ, dù đây thường là thời điểm thấp điểm của du lịch quốc tế.

Cơ cấu thị trường tiếp tục cho thấy khả năng mở rộng khá rõ. Châu Á đạt 11,8 triệu lượt, chiếm gần 74% tổng khách quốc tế; châu Âu đạt 2,68 triệu lượt nhưng có tốc độ tăng cao nhất, 53,4%. Trung Quốc dẫn đầu với 3,54 triệu lượt, tiếp đến là Hàn Quốc với 2,76 triệu lượt và Nga với hơn 1 triệu lượt, tăng 165,7%. Ấn Độ cũng đạt hơn 612.000 lượt, tăng mạnh so với mức 102.000 lượt năm 2019. Đáng chú ý, khoảng 83% khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không.

Kết quả trong 8 tháng tiếp nối đà tăng trưởng của năm 2025, khi Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng, đóng góp trực tiếp 8,8% GDP và tạo 4,41 triệu việc làm. Năng lực cạnh tranh du lịch của Việt Nam cũng được cải thiện khi tăng 16 bậc trong xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế thế giới, từ vị trí 75/141 năm 2015 lên 59/119 năm 2025.

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 tiếp tục cho thấy sức cầu du lịch trong nước và khả năng khai thác thị trường quốc tế. Toàn ngành đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2025. Hà Nội đón 904.000 lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 94.000 lượt, tăng 82,4%; TP. Hồ Chí Minh đón 1,71 triệu lượt; Khánh Hòa đón 1,25 triệu lượt với công suất phòng bình quân 86%; Đà Nẵng đón 850.000 lượt, tăng 37%.

Những con số này cho thấy dư địa tăng trưởng của du lịch vẫn lớn, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, chuyển mô hình tăng trưởng và quản trị du lịch từ số lượng sang chất lượng, nâng cao giá trị gia tăng. Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định văn hóa, bản sắc, thiên nhiên và chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh, đồng thời lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cho mô hình phát triển mới.

Định hướng này đòi hỏi ngành du lịch không chỉ thu hút thêm khách mà phải tăng tỷ lệ khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Du lịch di sản, nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe, MICE, golf và các sản phẩm gắn với văn hóa bản địa cần được phát triển theo hướng chuyên sâu, đồng thời mở rộng kinh tế đêm để tạo thêm không gian tiêu dùng.

Theo ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á, xu hướng tiêu dùng đang chuyển từ check-in đơn thuần sang trải nghiệm văn hóa, sinh thái và du lịch cộng đồng, với các lịch trình tinh gọn 2–3 ngày. Đây là cơ sở để doanh nghiệp thiết kế sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế, thay vì chỉ cạnh tranh bằng số lượng điểm đến.

Nghị quyết 26 mở không gian phát triển mới

Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 du lịch đóng góp trực tiếp 10–12% GDP, đón 45–50 triệu lượt khách quốc tế và 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu đạt 80–90 tỷ USD. Việt Nam sẽ hình thành 3 cực tăng trưởng du lịch gồm Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, cùng 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia và 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Đến năm 2045, mục tiêu được nâng lên mức đóng góp trực tiếp 14–15% GDP, đón 70 triệu lượt khách quốc tế và đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Để đạt các mục tiêu này, Nghị quyết xác định 4 chuyển đổi trọng tâm gồm định vị du lịch là ngành kinh tế tổng hợp trong mô hình tăng trưởng quốc gia; chuyển từ phát triển diện rộng sang chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng cao; chuyển từ quản lý đơn lẻ sang quản trị hệ sinh thái; đồng thời phát huy vai trò của doanh nghiệp, hiệp hội và cộng đồng trong xây dựng điểm đến.

Với doanh nghiệp, yêu cầu quan trọng là xây dựng chuỗi trải nghiệm đồng bộ từ tìm kiếm thông tin, xin visa, đặt vé, nhập cảnh đến lưu trú và các dịch vụ tại điểm đến. Công tác xúc tiến cũng cần chuyển từ quảng bá dàn trải sang tập trung vào từng thị trường, phân tích nhu cầu và khả năng chi tiêu để thiết kế sản phẩm phù hợp. Hàng không, lữ hành, lưu trú và địa phương cần liên kết chặt chẽ hơn để biến hoạt động xúc tiến thành lượng khách thực tế và gia tăng thời gian lưu trú.

Chuyển đổi số và quản trị bằng dữ liệu cũng trở thành yêu cầu xuyên suốt. Du khách ngày càng chủ động so sánh giá, tự đặt dịch vụ và sử dụng AI, mạng xã hội để xây dựng hành trình. Vì vậy, doanh nghiệp cần nâng khả năng cung cấp thông tin, cá nhân hóa sản phẩm và quản lý trải nghiệm trên nền tảng số.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi hành trình du lịch. Khi chất lượng sản phẩm, mức chi tiêu, thời gian lưu trú, trải nghiệm và mức độ liên kết trong hệ sinh thái cùng được nâng lên, tăng trưởng du lịch mới có thể chuyển từ mở rộng quy mô sang phát triển bền vững, đồng thời bảo đảm nguyên tắc không đánh đổi di sản, bản sắc và môi trường lấy tăng trưởng trước mắt.