Du lịch Sơn La: Đòn bẩy đầu tư xanh, mở rộng không gian tăng trưởng vùng

Hoàn thiện thể chế, mở rộng dư địa đầu tư du lịch

Giai đoạn 2020 – 2025 được xem là thời kỳ tạo nền tảng quan trọng cho sự bứt phá của ngành du lịch Sơn La. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, đặc biệt là ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, tỉnh đã chủ động ban hành nhiều quyết sách chiến lược, xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp không khói theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững.

Trong đó, các nghị quyết, chương trình, kế hoạch phát triển du lịch đã trở thành kim chỉ nam cho các địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư triển khai giải pháp hiệu quả. Chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch, đào tạo nguồn nhân lực, xúc tiến quảng bá, phát triển du lịch cộng đồng đã tạo điều kiện để ngành du lịch từng bước hình thành hệ sinh thái đa dạng, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đặc biệt, việc hoàn thiện quy hoạch dài hạn đã mở rộng không gian phát triển du lịch của tỉnh. Nổi bật là quy hoạch Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, quy hoạch vùng du lịch dọc lòng hồ sông Đà, cũng như các khu, điểm du lịch tiềm năng như Tà Xùa, đèo Pha Đin. Đây là cơ sở quan trọng để Sơn La thu hút các nhà đầu tư chiến lược, phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với tài nguyên thiên nhiên và văn hóa bản địa.

Việc Khu du lịch quốc gia Mộc Châu được công nhận năm 2024 không chỉ nâng tầm vị thế du lịch Sơn La mà còn tạo ra cơ hội lớn cho phát triển bất động sản nghỉ dưỡng, dịch vụ du lịch cao cấp, nông nghiệp du lịch và các ngành phụ trợ. Cùng với đó, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La được đưa vào quy hoạch hệ thống du lịch quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045, mở ra triển vọng hình thành chuỗi sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, trải nghiệm mới.

Hạ tầng giao thông cũng được xác định là yếu tố then chốt. Dự án cao tốc Hòa Bình – Mộc Châu đang được đẩy nhanh tiến độ, kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển giữa Sơn La và Thủ đô Hà Nội, tăng khả năng kết nối vùng và thu hút dòng khách lớn. Đây được xem là cú hích quan trọng, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư mở rộng quy mô dự án, khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch.

Trong giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh đã bố trí hơn 1.149 tỷ đồng đầu tư 14 dự án hạ tầng du lịch, đồng thời thu hút 77 dự án xã hội hóa với tổng vốn đăng ký gần 29.000 tỷ đồng. Trong đó, nhiều dự án tập trung vào lĩnh vực nghỉ dưỡng, dịch vụ, nông nghiệp du lịch, thương mại – dịch vụ, cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của môi trường đầu tư tại địa phương.

Chuyển đổi số và sản phẩm xanh – nền tảng tăng trưởng bền vững

Bên cạnh hoàn thiện hạ tầng và cơ chế, Sơn La xác định chuyển đổi số là xu hướng tất yếu để nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực quản lý. Việc xây dựng bản đồ số, số hóa các khu, điểm du lịch, ứng dụng công nghệ thực tế ảo 360 độ đã góp phần giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện, nâng cao trải nghiệm và tăng hiệu quả quảng bá.

Ứng dụng “Sơn La Tour” được triển khai đã tạo nền tảng cho hệ sinh thái du lịch thông minh, góp phần nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp và du khách. Sơn La trở thành một trong những địa phương tiên phong triển khai chuyển đổi số du lịch toàn diện theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Nhờ đó, hệ thống sản phẩm du lịch ngày càng phong phú với 5 nhóm chủ đạo, gồm: du lịch sinh thái – nông nghiệp; du lịch văn hóa – lịch sử; du lịch cộng đồng; du lịch nghỉ dưỡng, giải trí và chăm sóc sức khỏe; du lịch chuyên đề. Các mô hình du lịch cộng đồng tại bản làng dân tộc thiểu số phát triển mạnh, góp phần bảo tồn văn hóa, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Đến nay, toàn tỉnh có 626 cơ sở lưu trú và 15 khu, điểm du lịch được công nhận, bao gồm 1 khu du lịch quốc gia, 1 khu du lịch cấp tỉnh và 13 điểm du lịch cấp tỉnh. Điều này phản ánh rõ sự chuyển dịch từ phát triển du lịch tự phát sang chuyên nghiệp, có định hướng dài hạn.

Những nỗ lực này đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Khu du lịch quốc gia Mộc Châu tiếp tục được World Travel Awards vinh danh là “Điểm đến thiên nhiên khu vực hàng đầu thế giới” năm 2025 và 4 năm liên tiếp là “Điểm đến thiên nhiên khu vực hàng đầu châu Á”. Đây là minh chứng cho hướng đi đúng đắn của Sơn La trong phát triển du lịch xanh gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.

Năm 2025, tỉnh đón khoảng 5,3 triệu lượt khách, tăng hơn 3 lần so với năm 2020; doanh thu du lịch đạt 6.300 tỷ đồng, tăng hơn 5 lần. Các chỉ tiêu quan trọng đều hoàn thành và về đích trước một năm so với mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh.

Tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế vùng

Bước sang giai đoạn 2025 – 2030, Sơn La tiếp tục đặt mục tiêu phát triển du lịch theo hướng chất lượng, bền vững, gắn với kinh tế xanh, chuyển đổi số và phát triển bao trùm. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 đón khoảng 9 triệu lượt khách, doanh thu đạt trên 12.400 tỷ đồng, trở thành một trong những trung tâm du lịch vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Định hướng này không chỉ tạo động lực cho ngành du lịch mà còn lan tỏa tới các lĩnh vực khác như nông nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, bất động sản, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Việc phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng cao cấp đang mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển du lịch gắn với sinh kế bền vững cho cộng đồng. Đây được xem là yếu tố cốt lõi giúp Sơn La phát triển lâu dài, tránh tình trạng khai thác quá mức tài nguyên.

Thực tế cho thấy, du lịch Sơn La đã trở thành minh chứng rõ nét cho việc khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, biến lợi thế về cảnh quan, khí hậu, văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế. Với nền tảng chính sách ổn định, môi trường đầu tư ngày càng cải thiện và hạ tầng đồng bộ, địa phương đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, chiến lược phát triển du lịch theo hướng xanh, thông minh và bền vững không chỉ giúp Sơn La tạo dấu ấn riêng mà còn đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế quốc gia. Đây cũng là cơ sở để tỉnh tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, hướng tới mục tiêu trở thành khu vực động lực phát triển du lịch của cả nước trong những năm tới.