TP. Hồ Chí Minh với vai trò là đầu tàu kinh tế của cả nước đang thể hiện quyết tâm chiến lược trong tái định vị công nghiệp, không chỉ hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số, mà còn xác lập vị thế trung tâm sản xuất hiện đại, xanh, thông minh và tích hợp của khu vực Đông Nam Á.
Từ nền tảng tiềm năng, chính quyền thành phố đang hành động quyết liệt, chủ động mở rộng không gian phát triển, tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, đồng thời thiết kế lại hệ sinh thái đầu tư để chào đón làn sóng doanh nghiệp chất lượng cao.
Tọa đàm chuyên đề “Động lực phát triển công nghiệp TP. Hồ Chí Minh – Từ tiềm năng đến hành động” tổ chức sáng 17/7/2025 tại Trung tâm Hội nghị BCEC đánh dấu bước khởi đầu mới trong tư duy phát triển công nghiệp thành phố. Diễn ra sau khi hoàn tất sáp nhập hai trung tâm công nghiệp lân cận là Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, sự kiện thu hút sự tham gia của hàng trăm lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia và nhà hoạch định chính sách, với mục tiêu hoạch định chiến lược công nghiệp không chỉ cho TP. Hồ Chí Minh hiện tại, mà còn cho một không gian kinh tế liên vùng đang hình thành.
Ảnh minh hoạ. Nguồn:IT
Phát biểu khai mạc, ông Bùi Tá Hoàng Vũ – Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh khẳng định công nghiệp tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ lực, khi GRDP năm 2024 của thành phố đã vượt mốc 104 tỷ USD, dân số gần 14 triệu người và khu vực công nghiệp - xây dựng chiếm khoảng 30% cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn: chi phí logistics cao, thiếu quỹ đất sạch, công nghệ sản xuất lạc hậu, năng suất lao động chưa tương xứng và đặc biệt là áp lực cạnh tranh gia tăng từ thị trường quốc tế, nhất là khi một số mặt hàng xuất khẩu bị áp thuế tại thị trường Hoa Kỳ.
Chính vì vậy, câu hỏi lớn được đặt ra là, cần làm gì để công nghiệp TP. Hồ Chí Minh không chỉ trụ vững, mà còn vươn lên làm trụ cột tăng trưởng bền vững, thích ứng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các cam kết khí hậu toàn cầu. Trả lời cho câu hỏi đó, Giám đốc Sở Công Thương đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm, bao gồm: hoàn thiện hạ tầng công nghiệp - logistics - năng lượng; đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất; phát triển công nghiệp hỗ trợ; xây dựng chiến lược nguồn nhân lực kỹ thuật cao và hướng đến mô hình công nghiệp xanh, tuần hoàn, thân thiện môi trường.
Một trong những thảo luận nổi bật tại tọa đàm là việc xác định chiến lược phát triển công nghiệp sau sáp nhập, trong đó, việc mở rộng không gian kinh tế không chỉ đơn thuần là tăng GRDP hay quy mô dân số, mà phải đi kèm sự chuyển đổi về chất trong cách tổ chức sản xuất và liên kết vùng. TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, chuyên gia Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đưa ra đề xuất tái cấu trúc không gian công nghiệp vùng theo mô hình tích hợp: TP. Hồ Chí Minh (cũ) đóng vai trò “bộ não” vùng; Bình Dương (cũ) và Đồng Nai là trung tâm sản xuất công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đảm nhiệm xuất nhập khẩu và năng lượng; Long An phát triển công nghiệp thực phẩm; các địa phương như Tây Ninh, Bình Phước là vệ tinh cung ứng nguyên liệu và logistics biên giới.
TS. Tuấn nhấn mạnh rằng, chỉ khi các địa phương được định vị lại vai trò, được kết nối bởi thể chế linh hoạt và hạ tầng logistics hiện đại, thì TP. Hồ Chí Minh mở rộng mới có thể trở thành cực tăng trưởng mới trên bản đồ công nghiệp khu vực. Đặc biệt, ông khuyến nghị thành phố cần tận dụng các Nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 57 (về khoa học công nghệ), Nghị quyết 66 (về cải cách thể chế) và Nghị quyết 68 (về phát triển kinh tế tư nhân) để định hình chiến lược thể chế tích hợp vùng.
Quang cảnh Hội thảo
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Hải – Kiến trúc sư trưởng Tổng công ty Becamex IDC – nhấn mạnh rằng vùng Bình Dương cũ đã sẵn có nền tảng phát triển công nghiệp chiều sâu, với hợp tác chặt chẽ cùng Singapore trong thiết kế các khu công nghiệp xanh, tích hợp mô hình TOD (giao thông định hướng phát triển đô thị), xử lý chất thải tuần hoàn và năng lượng thông minh. Việc sáp nhập vào TP. Hồ Chí Minh sẽ tạo cú hích để các mô hình này lan rộng, hình thành nên hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao đa trung tâm, kết nối thông minh giữa các khu vực chức năng.
Trong khi đó, bà Lý Kim Chi – Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh – kêu gọi xác lập công nghiệp thực phẩm là ngành trụ cột trong chiến lược công nghiệp 2040. Bà kiến nghị quy hoạch lại các khu công nghiệp chuyên ngành theo hướng hiện đại, thân thiện môi trường, gắn với trung tâm logistics lạnh tại Cái Mép – Thị Vải, trung tâm R&D và kiểm nghiệm độc lập, cùng cơ sở đào tạo nhân lực chất lượng cao. Đặc biệt, cần cơ chế “một cửa liên thông đặc biệt” để tháo gỡ các vướng mắc thủ tục cho các dự án công nghiệp trọng điểm, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư.
Kết luận tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải chuyển nhanh sang mô hình công nghiệp ứng dụng công nghệ cao, sản xuất thông minh, kinh tế tuần hoàn và nâng cấp toàn diện chuỗi giá trị. Để làm được điều đó, thành phố phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hợp tác công – tư – viện – trường, nâng cao vai trò điều phối vùng và tinh gọn thể chế quản lý. Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cũng gửi thông điệp tới cộng đồng doanh nghiệp: Đổi mới – xanh hóa – thông minh hóa không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên mới.
