Đổi mới sáng tạo mở đường cho doanh nghiệp Việt vươn ra toàn cầu

Đổi mới sáng tạo để tạo giá trị, thương mại điện tử để mở thị trường

Tại hội thảo “Đổi mới sáng tạo và Thương mại điện tử trong chuỗi giá trị toàn cầu” diễn ra ngày 3/10 tại Hà Nội, các chuyên gia cho rằng đổi mới sáng tạo và thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành những công cụ quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Theo các ý kiến tại hội thảo do Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, 98% cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Đây cũng là nhóm doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi chuyển từ phương thức kinh doanh truyền thống sang thương mại điện tử.

Trong khi đó, cạnh tranh trên thị trường quốc tế đang chuyển dần từ cạnh tranh giữa từng sản phẩm, từng doanh nghiệp sang cạnh tranh giữa các hệ sinh thái dựa trên công nghệ, dữ liệu và khả năng kết nối thị trường. Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng thương mại điện tử không đơn thuần là phương thức mua bán mà đã trở thành hạ tầng quan trọng giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Hiếu, doanh nghiệp cần lấy năng lực đổi mới sáng tạo làm nền tảng, từ công nghệ, sản phẩm, quy trình, quản trị đến mô hình kinh doanh. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và tự động hóa cần gắn với những bài toán thực tế của doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy bán hàng sang định vị giá trị và xây dựng thương hiệu quốc tế. Thương hiệu phải được đặt trong một hệ thống đồng bộ gồm tiêu chuẩn sản phẩm, nhân lực, quản trị dữ liệu, logistics và thanh toán.

“Đổi mới sáng tạo để tạo ra giá trị, thương mại điện tử để mở rộng thị trường, và hợp tác để nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam”, ông Phạm Ngọc Hiếu nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Toàn cầu Việt Nam, cho rằng doanh nghiệp Việt cần nhìn rộng hơn vào dòng chảy hàng hóa toàn cầu để tìm kiếm những khoảng trống thị trường, trong đó có Ấn Độ, Trung Đông và Mỹ.

Theo ông Vân, những biến động địa chính trị và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng đang tạo ra những khoảng trống mới. Việt Nam có lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống cảng biển và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do để tiếp cận những cơ hội này.

Một hướng đi được đề cập là tăng cường hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Trung Quốc. Theo mô hình này, đối tác có thể tham gia sản xuất tại Việt Nam, trong khi doanh nghiệp Việt tập trung nguồn lực cho xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

“Doanh nghiệp Việt Nam nên giữ giá trị cốt lõi là thương hiệu, nhưng không chỉ xây dựng thương hiệu Việt Nam mà hướng tới thương hiệu toàn cầu. Doanh nghiệp cần kết nối thị trường trước, sau đó tìm cách đưa hàng hóa vào thị trường với thương hiệu do Việt Nam xây dựng”, ông Nguyễn Thanh Vân chia sẻ.

Muốn “Go Global”, doanh nghiệp phải chủ động

Để hiện thực hóa mục tiêu vươn ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc xác định rõ thị trường mục tiêu và yêu cầu của khách hàng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp rà soát lại quy trình sản xuất, bảo đảm đáp ứng tiêu chuẩn nhưng vẫn kiểm soát được chi phí.

Bà Nguyễn Thị Thu Hòa, Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Công nghiệp, cho rằng xây dựng thương hiệu và marketing vẫn là những điểm doanh nghiệp cần cải thiện để nâng cao độ tin cậy và mở rộng cơ hội kết nối với các đối tác lớn.

Theo bà Hòa, doanh nghiệp cần chủ động hơn khi “Go Global”. Lãnh đạo doanh nghiệp nên trực tiếp tham gia xúc tiến, tìm kiếm đối tác và bán hàng thay vì chỉ giao nhiệm vụ này cho bộ phận kinh doanh. Việc trực tiếp bước ra thị trường cũng giúp lãnh đạo doanh nghiệp học hỏi cách vận hành, quản trị và xây dựng thương hiệu từ các tập đoàn quốc tế.

Cùng với năng lực nội tại, doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ cho nhân lực, quản trị dữ liệu, logistics và hệ thống thanh toán điện tử. Đây là những yếu tố hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Một trong những nút thắt lớn được chỉ ra là sự khác biệt về chính sách, pháp luật giữa các quốc gia. Ông Loki Tran (Trần Việt Hưng), Founder & CEO GIP Group, cho rằng doanh nghiệp dù có năng lực bán hàng vẫn có thể gặp rủi ro tuân thủ khi tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới do hành lang pháp lý giữa các thị trường chưa đồng nhất.

Do đó, các hiệp hội và cơ quan quản lý cần phối hợp xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng hơn, đồng thời tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, chuyên gia, viện - trường và đối tác quốc tế. Việc chuyển giao công nghệ, tư vấn về tiêu chuẩn và quy định của thị trường mục tiêu cũng cần được đẩy mạnh để hỗ trợ doanh nghiệp.

Trong quá trình này, nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là thế hệ trẻ, được xem là lực lượng nòng cốt. Lợi thế về công nghệ, AI, Big Data, tự động hóa và ngoại ngữ giúp lực lượng trẻ có khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế, quảng bá sản phẩm và xây dựng thương hiệu trên các nền tảng số. Cốt lõi là tạo ra giá trị, làm chủ thương hiệu, chủ động kết nối thị trường và xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn. Khi đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng, thương mại điện tử trở thành hạ tầng mở rộng thị trường và hợp tác quốc tế trở thành đòn bẩy, doanh nghiệp Việt có thêm cơ sở để tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.