Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý điều gì khi Hoa Kỳ thay đổi quy định về đánh thuế lẩn tránh, thuế chống bán phá giá?

Quy định về điều tra chống lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ

Tại Hoa Kỳ, điều luật về chống lẩn tránh thuế được quy định tại Mục 1321 của Đạo luật Thương mại liên ngành và Cạnh tranh 1988 (còn gọi là Đạo luật Thương mại 1988) với tên gọi “Ngăn chặn việc lẩn tránh lệnh áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp” (được pháp điển tại Mục 781 Đạo luật Thuế quan ban hành năm 1930). Quy định của điều luật về chống lẩn tránh thuế ra đời tại Hoa Kỳ, một mặt để theo kịp với quy định của EU về chống lẩn tránh thuế được thông qua vào năm 1987 và mặt khác là do quan ngại việc các nhà sản xuất Châu Á tham gia vào các hành vi lẩn tránh thuế.

Có 4 hành vi lẩn tránh bị cấm được quy định tại Mục 1321 nói trên, bao gồm: Lẩn tránh đối với hàng hoá được hoàn thiện hoặc lắp ráp ở Hoa Kỳ (còn gọi là lẩn tránh thượng nguồn); hàng hoá được hoàn thiện hoặc lắp ráp ở nước ngoài (qua nước thứ 3); sự thay đổi nhỏ đối với hàng hoá và hàng hoá phiên bản mới (lẩn tránh sản phẩm).

                     

Đối với Việt Nam, Hoa Kỳ đã tiến hành điều tra trên 5 vụ, hầu hết là điều tra lẩn tránh thuế với sản phẩm thép – mới đây nhất là cuộc điều tra lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại đối với một số sản phẩm ống thép - chủ yếu thuộc mã HS 7306.61 và 7306.30 theo đơn kiện của các doanh nghiệp sản xuất ống thép lớn tại Hoa Kỳ cáo buộc Việt Nam nhập khẩu thép cán nóng - là nguyên liệu chính để sản xuất ra ống thép từ Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc… (đang bị áp dụng thuế chống bán phá giá/chống trợ cấp cao nhất lên đến 616%) sau đó gia công, chế biến đơn giản thành ống thép và xuất sang Hoa Kỳ.

Đáng lưu lý là phần lớn các vụ việc điều tra chống lẩn tránh thuế đối với hàng Việt Nam đều liên quan đến cáo buộc lẩn tránh thuế áp tại một số nước đang bị áp thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp và đa phần liên quan đến hình thức lắp ráp, gia công, chế biến đơn giản tại một nước thứ ba (Việt Nam), lấy xuất xứ để xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Ngoài ra, mức thuế chống lẩn tránh thuế thường được Hoa Kỳ áp dụng  bằng với mức thuế của vụ việc gốc và do đó hàng hoá bị điều tra chống lẩn tránh thuế có thể bị áp một mức thuế rất cao. Ngoài ra, một vụ việc chống lẩn tránh thuế có thể dẫn tới một vụ việc điều tra chống lẩn bán phá giá, chống trợ cấp.

Đặc biệt, do quy định/thông lệ của Hoa Kỳ là sẽ áp mức thuế chống lẩn tránh chung cho tất cả các doanh nghiệp dù doanh nghiệp có hợp tác hay không hợp tác với doanh nghiệp có hành vi lẩn tránh. Vì vậy, các doanh nghiệp không hợp tác sẽ rất thiệt và không được hưởng mức thuế thấp hơn kể cả họ không hợp tác với doanh nghiệp có hành vi lẩn tránh. Đây là một thực tế pháp lý mà các doanh nghiệp Việt cần hết sức lưu ý để không phạm phải.

Bốn đặc điểm nhận dạng về lẩn tránh thuế chống bán phá giá

Bà Trần Thị Thu Hương - Giám đốc Trung tâm xác nhận chứng từ thương mại, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, chúng ta có thể nhận thấy rằng trong mấy năm vừa rồi, đặc biệt là từ khi bắt đầu cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc thì Mỹ đã áp dụng mức thuế cho các sản phẩm của Trung Quốc là 25% cho tất cả 818 mặt hàng

Có thể nói rằng đó là một cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp của Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ. Có rất nhiều doanh nghiệp cho rằng, trước chiến tranh thương mại Mỹ - Trung gần như họ không có cơ hội để xuất khẩu hàng sang thị trường Hoa Kỳ. Nhưng kể từ sau khi có chiến tranh thương mại lại là một cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp của Việt Nam có khả năng xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ. Bà Hương cho biết.

Tuy nhiên, theo bà Giám đốc Trung tâm xác nhận chứng từ thương mại, do vấn đề lạm phát tại thị trường Hoa Kỳ khiến chính quyền nước này đã hạn chế và ngăn chặn việc nhập khẩu hàng hóa để kiểm soát tình hình lạm phát trong nước. Và một trong những biện pháp họ đưa ra là những biện pháp về phòng vệ thương mại. Cụ thể là biện pháp về chống bán phá giá và biện pháp về phòng vệ thương mại lẩn tránh về thuế chống bán phá giá. Kèm theo đó là những thay đổi quy định về những sản phẩm bị đánh thuế lẩn tránh thuế chống bán phá giá.

Để nhận biết, Giám đốc Trung tâm xác nhận chứng từ thương mại nêu ra bốn đặc điểm nhận dạng cho một sản phẩm về lẩn tránh thuế chống bán phá giá. Thứ nhất, đó là những sản phẩm được sản xuất và được lắp ráp tại thị trường Hoa Kỳ. Đặc điểm là những sản phẩm được bán ra có cùng một phân loại và cùng một chủng loại đối với các hàng hóa bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, chống bán phá giá và chống trợ cấp; Thứ hai là những sản phẩm đó được sản xuất nhưng sử dụng nguyên phụ liệu có xuất xứ từ những nước bị áp thuế chống bán phá giá; Thứ ba là người ta cho rằng quá trình sản xuất gia công không đáng kể, chưa đáng kể; Và cuối cùng là phần tỷ trọng nguyên phụ liệu được sử dụng trong quá trình gia công đó chiếm đáng kể so với cả trị giá của sản phẩm.

Vì thế, theo bà Hương, qua thay đổi về quy định của Hoa Kỳ chúng ta thấy rằng phạm vi những sản phẩm có nguy cơ bị áp mức thuế hoặc điều tra lẩn tránh sẽ mở rộng hơn trước đây rất nhiều. Đó là một trong những lý do để chúng ta lý giải rằng tại sao các vụ kiện về lẩn tránh trong thời gian vừa rồi tăng và thậm chí với phạm vi như thế này chúng ta cũng phải lường trước trong tương lai cũng sẽ còn tiếp tục tăng nữa.

Doanh nghiệp tăng cường hiểu biết pháp luật

Để gia tăng giá trị thặng dư trên sản phẩm xuất khẩu, bảo vệ lợi ích cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước cũng như hạn chế các vụ việc phòng vệ thương mại, ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại - Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ khuyến nghị: các doanh nghiệp Việt Nam cần phải tăng cường tìm hiểu pháp luật về các quy định về phòng vệ thương mại. Đặc biệt, trong quá trình sản xuất và xuất khẩu phải luôn luôn tạo được các giá trị gia tăng, giá trị thặng dư trên sản phẩm xuất khẩu, qua đó cũng góp phần tăng giá trị xuất khẩu tuyệt đối cũng như mang lại các lợi ích cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước, mà lại hạn chế các vụ việc về phòng vệ thương mại mà các cơ quan liên quan của các nước, trong đó có Hoa Kỳ hiện nay đang áp dụng cũng như đang tiến hành điều tra.

Cục Phòng vệ Thương mại, Bộ công thương cũng  khuyến nghị, để đảm bảo quyền lợi chính đáng, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu sản phẩm liên quan cần chủ động xác định chiến lược kháng kiện phù hợp với doanh nghiệp, đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu.