Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì nên chấp hành các chính sách pháp luật

Trước nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay, việc buôn lậu và gian lận thương mại (GLTM) ngày càng có tính chất phức tạp, có yếu tố nước ngoài, trị giá hàng hóa vi phạm lớn, liên quan đến nhiều đối tượng. Chính vì vậy, việc phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại là nhiệm vụ được nâng cao trách nhiệm hàng đầu của các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng Hải quan nhằm đảm bảo sự phát triển và công bằng, lành mạnh cho các doanh nghiệp sản xuất cũng như xuất nhập khẩu.

Nhân dịp đầu xuân năm 2023, ông Nguyễn Hùng Anh, Cục trưởng, Cục điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải Quan đã có những chia sẻ với Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư về những thực trạng, khó khăn của việc chống buôn lậu và gian lận thương mại trong năm qua

PV:  Xin ông cho biết tình hình thực hiện việc chống buôn lậu và GLTM của Cục mình trong năm 2022 ra sao?

Ông Nguyễn Hùng Anh: Trên cơ sở công tác đánh giá dự báo tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; xác định những phương thức thủ đoạn; địa bàn, tuyến trọng điểm, các mặt hàng trọng điểm, loại hình trọng điểm, có rủi ro cao mà các đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới hướng tới.

Bám sát chỉ đạo, chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Tài chính về tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại ngay từ đầu năm Tổng cục Hải quan đã ban hành nhiều Kế hoạch, chương trình hành động triển khai các biện pháp nghiệp vụ trong toàn ngành.

Theo kết quả thống kê trong năm 2022 Ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp, phát hiện, bắt giữ, tổng số 16.824 vụ việc vi phạm tăng 15%, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 8.450 tỷ đồng, tăng 211 % so với cùng kỳ năm 2021 (trong đó có nhiều vụ việc có trị giá tang vật vi phạm lớn lên đến hàng trăm container hàng hóa, hàng trăm tỷ đồng); số thu NSNN đạt 459 tỷ đồng, tăng 57,9 %.

Cơ quan hải quan đã chủ trì đấu tranh, bắt giữ nhiều chuyên án, vụ việc có quy mô lớn, tính chất phức tạp, trong đó Cơ quan Hải quan khởi tố 48 vụ, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2021, chuyển cơ quan khác kiến nghị khởi tố 141 vụ đối với các vụ việc cơ quan hải quan không có thẩm quyền khởi tố.

Trong đó, kết quả đấu tranh phòng, chống ma tuý: Ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ: 303 vụ/270 đối tượng, trong đó cơ quan hải quan chủ trì 163 vụ. Tang vật thu được gồm: 165 kg heroin và 20 bánh heroin; 162 kg Cần sa; 51 kg thuốc phiện; ma tuý tổng hợp 668 kg và 6.624 viên... Trong đó, cơ quan hải quan đã chủ trì, phối hợp đấu tranh thành công nhiều chuyên án liên quan đến buôn bán, vận chuyển trái phép ma túy, triệt phá thành công các đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy có quy mô lớn liên quan đến nhiều tỉnh, thành trên cả nước, bắt giữ được đối tượng chủ mưu, cầm đầu, bao gồm cả người Việt Nam và người nước ngoài.

Đặc biệt, trong năm 2022, với vai trò nước đồng sáng kiến “Chương trình hành động kiểm soát chung về đấu tranh chống buôn lậu và vận chuyển trái phép ma túy và tiền chất trong khu vực Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng với tên gọi Con Rồng Mê Kông, Tổng cục Hải quan là đại diện Việt Nam tham gia nhóm điều phối chiến dịch cùng Hải quan Trung Quốc, Văn phòng tình báo khu vực tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương (RILO AP), Cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm Liên hợp quốc (UNODC) đã có những đóng góp tích cực đối với Kết quả Chiến dịch Con Rồng Mê Kông 4 triển khai từ 15/04/2022 - 15/09/2022 với 29 cơ quan Hải quan quốc gia thành viên đã bắt giữ 1.362 vụ, trong đó có 1.267 vụ bắt giữ ma túy, 17 vụ bắt giữ tiền chất và 78 vụ bắt giữ động vật hoang dã và buôn bán gỗ.

PV: Trước những thủ đoạn diễn biến phức tạp của những đối tượng buôn lậu và GLTM ngày càng tinh vi thì thường ở những thủ đoạn cụ thể như thế nào?

Ông Nguyễn Hùng Anh: Từ thực tiễn công tác phát hiện, bắt giữ, điều tra, xác minh các vụ việc vi phạm do các đơn vị thuộc Cục ĐTCBL, Cục Hải quan tỉnh, thành phố thực hiện phần lớn là các vụ việc có tính chất phức tạp, có yếu tố nước ngoài, trị giá hàng hóa vi phạm lớn, liên quan đến nhiều đối tượng.

Các đối tượng thường sử dụng phương thức thuê nhà xưởng, máy móc thiết bị sản xuất để đảm bảo điều kiện được công nhận là doanh nghiệp được phép nhập gia công, sản xuất xuất khẩu. Tuy nhiên, khi nhập nguyên liệu về, doanh nghiệp không sản xuất mà chuyển tiên thụ nội địa, không khai báo với cơ quan Hải quan nhằm mục đích: (i) trốn thuế nhập khẩu; (ii) lẩn tránh, giả mạo xuất xứ Việt Nam; (iii) làm giả hồ sơ hải quan để chuyển tiền bất hợp pháp ra nước ngoài; (iv) lợi dụng chính sách phân luồng tờ khai đối với loại hình này để khai sai tên hàng nhằm xuất hàng có điều kiện, hàng cấm, hàng không có nguồn gốc ra nước ngoài.

                  

Tình hình hoạt động của tội phạm mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy, tiền chất qua biên giới vẫn diễn biến hết sức phức tạp tại các cửa khẩu biên giới đường bộ, đường hàng không, đường biển, đặc biệt nổi lên vẫn là tuyến đường hàng không, bưu điện, chuyển phát nhanh, có chiều hướng gia tăng cả về tính chất, quy mô, số lượng; thường xuyên thay đổi phương thức vận chuyển và thủ đoạn cất giấu tinh vi. Các đối tượng phạm tội về ma túy tiếp tục lợi dụng kẽ hở trong quy định về gửi hàng quà biếu, quà tặng để vận chuyển trái phép các chất ma túy (như các loại tân dược có chứa chất gây nghiện, hướng thần, cần sa và ma túy tổng hợp…) từ Việt Nam đi các nước châu Âu, Mỹ và ngược lại. Điều này đặt ra nhiều thách thức đối với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy của lực lượng Hải quan.

Trên tuyến cảng biển, các tổ chức tội phạm lựa chọn các doanh nghiệp chưa từng vi phạm pháp luật về hải quan để ủy thác xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài.

PV: Các công tác triển khai phòng chống buôn lậu và GLTM của Cục trước những diễn biến phức tạp đó ra sao? Đưa ra những cảnh báo như thế nào trong năm 2023?

Ông Nguyễn Hùng Anh: Bám sát và thực hiện quyết liệt các chỉ đạo, chương trình công tác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Bộ Tài chính về tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng, công tác phòng chống ma túy, phòng chống tội phạm.

Phát huy vài trò cơ quan tham mưu, giúp việc cho Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, Ban chỉ đạo 389 Bộ Tài chính trong việc xây dựng các chương trình, kế hoạch, cảnh báo trong công tác công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng, công tác phòng chống ma túy, phòng chống tội phạm.

 Triển khai quyết liệt, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ KSHQ, tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tại các tuyến, địa bàn, mặt hàng trọng điểm. Tập trung trọng tâm vào các loại mặt hàng cấm, hàng có giá trị lớn, thuế suất cao, hàng XNK có điều kiện...; kiểm tra, giám sát chặt chẽ hàng hóa XNK, đối tượng, phương tiện XNC; tập trung vào các loại hình trọng điểm như gia công, sản xuất xuất khẩu, đầu tư miễn thuế, vận chuyển độc lập, hàng hóa tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửa khẩu, quá cảnh và hàng hóa gửi kho ngoại quan… Tăng cường công tác thu thập xử lý thông tin nghiệp vụ hải quan để xác định dấu hiệu vi phạm, phương thức thủ đoạn gian lận trong hoạt động xuất nhập khẩu; Thu thập thông tin, lập hồ sơ cảnh báo, theo dõi, giám sát, kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp trọng điểm có nguy cơ lợi dụng chính sách thông thoáng của pháp luật để hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, nhằm phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ và xử lý kịp thời, có hiệu quả các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, GLTM, hàng giả, hàng cấm, hàng vi phạm quyền SHTT, buôn bán,vận chuyển trái phép các chất ma túy qua biên giới và các tội phạm, vi phạm pháp luật khác trong lĩnh vực hải quan.

PV: Những khó khăn vướng mắc hiện tại của Cục trong công tác phòng chống buôn lậu và GLTM?

Ông Nguyễn Hùng Anh: Các đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới bên cạnh lợi dụng các chính sách tạo thuận lợi thương mại thì còn sử dụng rất nhiều phương thức, thủ đoạn rất tinh vi nhằm trốn tránh, xóa dấu vết khi bị cơ quan hải quan phát hiện như thành lập doanh nghiệp ma, thực hiện các giao dịch thông qua internet, thương mại điện tử... gây khó khăn cho quá trình điều tra, xác minh làm rõ đối tượng vi phạm của cơ quan hải quan.

Bên cạnh đó, nhiều thông tin do các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành quản lý  vẫn chưa kết nối, chia sẻ thông tin với cơ quan hải quan, dẫn đến mất nhiều thời gian để xác minh.

                  

Do tính chất đặc thù, các vụ việc vi phạm trong ngành hải quan thường là các vụ việc có tính chất phức tạp, có yếu tố nước ngoài, trị giá hàng hóa vi phạm lớn, liên quan đến nhiều đối tượng, nhiều địa bàn trong phạm vi cả nước thì cần có thời gian điều tra, xác minh để làm rõ hành vi vi phạm trước khi xử lý vi phạm trong khi các quy định pháp luật liên quan đến công tác nghiệp vụ còn nhiều bất cập, chồng chéo dẫn đến khó khăn trong quá trình thực thi công vụ như các quy định pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong việc tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, lập biên bản vi phạm hành chính, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm...

Một số vụ việc đã khởi tố, chuyển hồ sơ nhưng cơ quan Cảnh sát điều tra chưa nhận bàn giao vật chứng. Điều này gây khó khăn trong công tác bảo quản, lưu giữ, quản lý tang vật,  thanh toán chi phí lưu kho, lưu bãi …

PV: Nhân dịp Xuân Quý Mão đã tới, ông có những chia sẻ gì đối với cộng đồng doanh nghiệp ?

Ông Nguyễn Hùng Anh: Năm 2023 đâ tới, nền kinh tế Việt Nam vẫn đang phục hồi mạnh mẽ bên cạnh đó vẫn có  những khó khăn và thách thức đối với doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên để doanh nghiệp phát triển bền vững thì các doanh nghiệp nên chấp hành tốt các chính sách pháp luật một cách nghiêm túc. Nhân dịp Xuân Quý Mão, tôi xin chúc cộng đồng doanh nghiệp một năm mới an khang thịnh vượng và vạn sự như ý.

Vụ việc điển hình về doanh nghiệp lợi dụng chính sách để buôn lậu và GLTM:

- Ngày 16/11/2022 một công ty đã có hành vi “nhập khẩu hàng hóa khai sai chủng loại, xuất xứ dẫn đến thiếu số thuế phải nộp mà cơ quan Hải quan Chi cục HQCK CSG KV1  phát hiện trong quá trình làm thủ tục hải qu an”. Hàng hóa theo khai báo là: Dây cáp điện đồng trục, lõi thep mạ đồng bọc lớp cách điện giấy nhôm, không đầu nối (bán thành phẩm)…các loại. Xuất xứ: China Trị giá hàng vi phạm: 7.310.047.896đ.

- Ngày 28/10/2022 Chi cục HQCK CSG KV1 đã tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa thuộc TK vận chuyển độc lập. Hàng hóa theo khai báo là Túi xách và giày thể thao. Thực tế kiểm tra hàng hóa phát hiện hàng giả mạo nhãn hiêu (có xác nhận của các đại diện chủ sở hữu của các nhãn hàng). Trị giá hàng vi phạm là 487.680.000đ.

-  Ngày 07/6/2022 tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực 3, phát hiện hàng hóa thực tế là máy móc đã qua sử dụng sản xuất năm 2002, không đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Trị giá hàng hóa vi phạm theo khai báo tại tờ khai là 6.735.346.720 đồng (Sáu tỷ bảy trăm ba mươi lăm triệu ba trăm bốn mươi sáu nghìn bảy trăm hai mươi đồng).