Dỡ rào cản để thị trường để xe điện thực sự bùng nổ

Nút thắt hạ tầng và bài toán quy hoạch

Xe điện đang mở ra một hướng đi quan trọng trong việc giải bài toán năng lượng và phát triển bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, hành trình này sẽ không thể thành công nếu không xây dựng được một hệ sinh thái hoàn chỉnh và đồng bộ.

Chỉ thị 09 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường tiết kiệm năng lượng và thúc đẩy giao thông điện đã nêu rõ yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng nền kinh tế.

Trong bối cảnh biến động chính trị toàn cầu tác động trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, xe điện được xác định đóng vai trò hạt nhân để tái cấu trúc hệ thống giao thông quốc gia.

Dù thị trường xe điện Việt Nam đang tăng trưởng nhanh với doanh số ấn tượng trong năm 2025, nhưng các chuyên gia nhận định ngành này mới chỉ ở giai đoạn tăng tốc chứ chưa thực sự bùng nổ. Rào cản lớn nhất hiện nay chính là hạ tầng trạm sạc.

Hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn liên quan đến trụ sạc hay pin đến nay vẫn chưa hoàn thiện, khiến hạ tầng sạc lâm vào tình trạng mỗi nơi một kiểu. Việc chưa có quy hoạch rõ ràng về hạ tầng sạc tại các khu dân cư đông đúc, nơi quỹ đất vốn dĩ rất hạn chế, đang trở thành một điểm nghẽn nghiêm trọng ngăn cản sự bứt phá của ngành.

Nhiều doanh nghiệp khẳng định họ sẵn sàng đầu tư lớn để phủ sóng trạm sạc trên toàn quốc nhưng tất cả đang phải dừng bước trước những rào cản pháp lý. Ông Bùi Văn Hữu, Chủ tịch Hội đồng quản trị TMT Motors chia sẻ doanh nghiệp đã lên kế hoạch đầu tư 30.000 trạm sạc với số vốn 200 triệu USD từ nay đến năm 2030.

Tuy nhiên, việc thiếu quy chuẩn chung và quy hoạch hạ tầng rõ ràng khiến việc triển khai thực tế gặp vô vàn khó khăn. Có tiền cũng không dễ đầu tư nếu không có một khung pháp lý thống nhất để đảm bảo tính kết nối và hiệu quả lâu dài của hệ thống hạ tầng sạc.

Tạo lực đẩy từ chính sách và thể chế

Bên cạnh hạ tầng, các chính sách khuyến khích sử dụng xe điện cũng cần được hoàn thiện và mang tính bao trùm hơn. Đại diện VinFast cho rằng ngoài những ưu đãi hiện có, nhà nước cần có thêm các cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng chuyển đổi xanh, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp.

Các chính sách bổ trợ như ưu đãi phí cầu đường, nới chu kỳ đăng kiểm hay phát triển tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi sẽ là những động lực thực tế nhất để thúc đẩy người dân từ bỏ xe xăng truyền thống sang phương tiện điện thân thiện với môi trường.

Bộ Công Thương cho biết đang nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp lý liên quan đến trụ sạc và pin, đồng thời triển khai các ưu đãi về thuế và đất đai để thúc đẩy sản xuất trong nước.

Thạc sĩ Nguyễn Minh Đồng, Giám đốc Công ty Công nghệ Đức Việt nhận định xe điện không đơn thuần là một phương tiện mà là một ngành kinh tế mới đầy tiềm năng. Vì vậy, cần sự thay đổi quyết liệt trong cách tiếp cận của cơ quan quản lý bằng một hệ thống chính sách đồng bộ. Việc mạnh dạn áp dụng cơ chế thí điểm sandbox có thể giúp thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý nhà nước đối với lĩnh vực mới mẻ này.

Khi hệ sinh thái xe điện được tạo dựng bài bản từ thể chế đến hạ tầng, nó sẽ không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn trở thành động lực quan trọng giúp Việt Nam tăng trưởng xanh và tự chủ năng lượng.

Chặng đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng với sự vào cuộc đồng bộ của chính phủ và doanh nghiệp, xe điện chắc chắn sẽ thay đổi diện mạo giao thông Việt Nam. Việc dỡ bỏ các rào cản hiện tại không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn mang lại giá trị bền vững cho môi trường sống và nâng tầm năng lực công nghiệp quốc gia trên bản đồ thế giới.