Cuộc đua mới trên thị trường xe điện

Xu hướng dịch chuyển tất yếu

Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm 2023, gần 14 triệu xe điện (BEV) mới đã được đăng ký trên toàn thế giới, đạt mức tăng trưởng 35% so với năm 2022 và nâng tổng số xe điện đang lưu thông lên tới 40 triệu chiếc. Trung bình, cứ khoảng 4 chiếc xe được bán ra thì có 1 chiếc là xe điện. Điều này cho thấy việc dịch chuyển từ xe dùng động cơ đốt trong sang xe điện là xu hướng không thể ngăn cản.

Còn tại Việt Nam, trong những năm gần đây, tình hình phát triển kinh tế xã hội trong nước tương đối ổn định và có nhiều dấu hiệu khởi sắc khiến Việt Nam trở thành một thị trường tiềm năng để phát triển ô tô nói chung và xe động cơ điện nói riêng. Hiệp hội Nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) dự báo Việt Nam sẽ đạt mốc 1 triệu xe điện vào khoảng năm 2028 và khoảng 3,5 triệu xe điện vào năm 2040.

Theo thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam, năm 2020 chỉ có 6 chiếc ô tô điện nhập khẩu vào Việt Nam (xe hybrid là 894 xe). Tới năm 2021, số lượng tăng lên 33 chiếc ô tô điện, năm 2022 là 113 chiếc và 2023 là 190 chiếc. Quý 1/2024 đã có 24 xe ô tô điện nhập khẩu vào Việt Nam, nâng tổng số ô tô điện nhập khẩu đến hết quý 1/2024 là 366 chiếc.  

Đáng chú ý, khác với dòng xe điện nhập khẩu tăng trưởng khá chậm, xe ô tô điện sản xuất trong nước đã chứng kiến bước tăng trưởng ngoạn mục. Nếu năm 2020 các DN trong nước chưa hề sản xuất, lắp ráp ô tô hybrid, ô tô điện thì tới 2022 con số này lần lượt là 1.318 chiếc hybrid và 7.483 chiếc ô tô điện.

Theo tổ chức nghiên cứu thị trường - 6Wresearch, quy mô thị trường xe điện Việt Nam được dự kiến sẽ đạt tỷ suất tăng trưởng hàng năm (CAGR) 22,9% trong giai đoạn 2020-2025.

Tuy nhiên, nếu so sánh với diễn biến thị trường vài năm gần đây thì tốc độ tăng trưởng xe điện tại Việt Nam vẫn chưa đạt kỳ vọng. Doanh số tiêu thụ xe điện trong nước chỉ chiếm 0,7% so với toàn khu vực Đông Nam Á (theo số liệu Quý 3/2022 của Statista). Tỷ lệ sở hữu ô tô của Việt Nam vẫn còn thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực, mới chỉ ở mức 50 ô tô/1.000 người.

Con số này chỉ bằng 1/10 của Thái Lan và 1/20 của Malaysia, theo Bộ Giao thông và Vận tải. Đây được coi là cơ hội để các hãng xe ô tô đầu tư, phát triển sản xuất tại Việt Nam, và các chính sách khuyến khích tiêu thụ xe điện từ Chính phủ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy người tiêu dùng Việt Nam sử dụng xe điện nhiều hơn.

Điểm mặt những “ông lớn” xe điện

Tại Việt Nam, dù các thương hiệu xe ngoại lâu đời đang bắt đầu dịch chuyển dần với nhiều mẫu mã hybrid và cả xe thuần điện. Song thực tế cuộc đua chính thức trên thị trường xe điện là VinFast và phần lớn các thương hiệu xe điện nhập khẩu và liên doanh với Trung Quốc.

Báo cáo quý I/2024 của VAMA cho thấy VinFast vừa chính thức vượt Toyota và Hyundai để trở thành hãng xe có thị phần lớn nhất tại Việt Nam (chiếm 14,3%). Đây là một thành tích ấn tượng đối với một hãng ô tô nội địa mới thành lập được 7 năm và chuyển đổi sang xe điện cách đây 2 năm. Trong khi đó, các thương hiệu lớn của Nhật Bản, Hàn Quốc đã khai thác tại thị trường Việt cách đây gần 30 năm.

Tiếp nối thành công của những mẫu xe điện tiền nhiệm, năm 2024, VinFast tiếp tục ra mắt hai sản phẩm thuộc phân khúc mới, bao gồm VF 3 và VF Wild. Trong đó, VF 3 vừa ra mắt và chính thức nhận đặt cọc từ ngày 13/5 đã nhanh chóng gây sốt trong cộng đồng yêu xe Việt Nam và trên toàn cầu. Với mức giá siêu ưu đãi và phù hợp với đại chúng, chỉ từ 240 triệu đồng (bản chưa kèm pin) và 322 triệu đồng (bản kèm pin), VF 3 đã nhanh chóng đạt gần 30.000 đơn đặt hàng chỉ sau 3 ngày đầu mở bán.

Không chỉ có mức giá hấp dẫn, VinFast VF 3 còn được đánh giá có thiết kế phá cách, độc đáo trong phân khúc mini SUV với thiết kế 2 cửa bên hông cùng 4 vị trí ngồi. Về thông số kỹ thuật, xe có một động cơ điện với công suất tối đa 32 kW, có thể tăng tốc từ 0 lên 50km/h trong 5,3 giây. Quãng đường di chuyển trong một lần sạc đầy dự kiến lên đến 210 km, một con số tương đối ấn tượng. VF 3 cũng hỗ trợ sạc nhanh tại các cổng sạc của VinFast với tốc độ sạc 10-70% chỉ trong vòng 36 phút.

Trước khi VF 3 xuất hiện, tháng 6/2023, TMT Motors đã chào bán mẫu xe điện mini đầu tiên trên thị trường Việt là Wuling Hongguang Mini EV (sau đổi tên thành Wuling Mini EV). Đây là sản phẩm hợp tác giữa TMT Motors và liên doanh GM - (SAIC - WULING). Điểm nhấn của Wuling Mini EV là mức giá siêu rẻ, chỉ từ 239 triệu đồng, gồm 11 phiên bản màu sắc. Sự xuất hiện của mẫu xe này đã mở ra một lựa chọn mới cho người tiêu dùng, đặc biệt là ở phân khúc giá rẻ, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường. Hiện tại, Wuling Mini EV và VinFast VF 3 đang là hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong phân khúc xe điện mini tại Việt Nam.

Hòa chung xu hướng điện khí hóa trên toàn cầu, tháng 7/2023, Hyundai Thành Công đã chính thức phân phối mẫu xe điện IONIQ 5 sản xuất tại Việt Nam. Đây là mẫu xe điện bán chạy nhất tại Hàn Quốc, đồng thời nhận được hàng loạt các giải thưởng danh giá. IONIQ 5 sở hữu thiết kế đậm bản sắc tương lai, khác biệt hoàn toàn so với các mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong hiện hành của Hyundai. Điểm nhấn của mẫu xe là phong cách thiết kế "Parametric Pixel" kết hợp các sắc thái pixel và kỹ thuật số để tạo ra tính thẩm mỹ độc đáo và vượt thời gian. Nóc xe của Hyundai Ioniq 5 có thể hấp thụ năng lượng mặt trời để sạc pin cho xe.

Tại Việt Nam, Hyundai IONIQ 5 sở hữu động cơ điện sản sinh công suất tối đa 215 hp và mô-men xoắn cực đại 350Nm. Tốc độ tối đa của xe có thể đạt 185km/h. Hệ thống pin 72.6kWh tiêu chuẩn cho quãng được đi được lên tới 450km cho mỗi lần sạc đầy. Trong năm 2024, Hyundai đang tìm kiếm đối tác để phủ các trạm sạc tại 80% tỉnh thành ở Việt Nam, giải quyết các vấn đề bất tiện khi tìm trạm sạc.

Trong nhóm phân khúc xe hạng sang, các nhà sản xuất ô tô cũng ưu ái giới thiệu những mẫu xe điện mới nhất của mình tại Việt Nam, bao gồm Mercedes-Benz và BMW. Trong đó, Mercedes-Benz EQE 500 4Matic được đánh giá là ứng cử viên sáng giá nhất trong dải sản phẩm xe sang của Mercedes-Benz Việt Nam.

EQE 500 4Matic vừa chính thức ra mắt với mức giá khá “dễ thở” trong phân khúc cao cấp, từ 3,999 tỷ đồng. Xe sở hữu 2 động cơ điện, tạo ra công suất 300 kW (tương đương 402 hp), mô-men xoắn cực đại 885 Nm và tăng tốc từ 0-100 km/h trong 4,9 giây. Với dung lượng pin 90,56 kWh, EQE 500 4Matic có thể di chuyển từ 469-549 km trong một lần sạc.

Về thiết kế, EQE 500 4Matic thể hiện sự hiện đại và tinh tế của thương hiệu Mercedes. Thiết kế Electric Art với lưới tản nhiệt màu đen, mâm 20-inch và đèn hậu LED thiết kế độc đáo là những điểm nhấn nổi bật. Nội thất của xe cũng không kém phần ấn tượng với màn hình giải trí OLED 12,8-inch, bảng đồng hồ kỹ thuật số 12,3-inch và hệ thống âm thanh Burmester. Đầy đủ các tính năng an toàn và tiện nghi, EQE 500 4Matic đảm bảo sự thoải mái và an tâm cho người lái.

Đối thủ của Mercedes-Benz EQE 500 4Matic trong phân khúc sedan hạng sang là BMW i4. Đây là một trong hai mẫu xe điện mới của BMW, chính thức ra mắt tại Việt Nam từ tháng 8/2023 dưới sự phân phối của BMW Trường Hải (THACO). BMW i4 được nhập khẩu trực tiếp từ Đức với phiên bản duy nhất eDrive 40 với giá 3,759 tỷ đồng.

BMW i4 sở hữu một mô tơ điện công suất mạnh mẽ với khối pin 83,9 kWh cung cấp năng lượng cho xe, cho phép i4 di chuyển lên đến 590 km sau mỗi lần sạc đầy. Như vậy, nếu so sánh với Mercedes-Benz hay các thương hiệu khác như Hyundai, VinFast thì BMW có lợi thế về phạm vi di chuyển. Đặc biệt, việc sạc đầy pin chỉ mất khoảng 40 phút nhờ hệ thống sạc nhanh, giúp người dùng tiết kiệm thời gian và sẵn sàng trở lại di chuyển một cách nhanh chóng. Với khả năng tăng tốc ấn tượng từ 0-100 km/h chỉ trong khoảng 5,7 giây và tốc độ tối đa lên đến 190 km/h, i4 không chỉ là biểu tượng của sự tiện nghi mà còn là biểu tượng của sức mạnh và tốc độ.

Có thể thấy, xe điện đang ngày càng phổ biến tại thị trường Việt Nam, từ những mẫu xe hạng sang cho đến những mẫu xe mini giá rẻ. Cùng với những chính sách hỗ trợ về thuế, phí, phát triển hạ tầng trạm sạc, Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn dành cho các thương hiệu xe năng lượng mới, góp phần quan trọng trong thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Sôi động thị trường xe máy điện

Theo số liệu Bộ Công Thương, doanh số tiêu thụ xe máy điện tại Việt Nam đã tăng khoảng 30% - 35% trong những năm gần đây, đưa Việt Nam trở thành thị trường xe máy điện lớn nhất khu vực ASEAN và lớn thứ 2 toàn cầu, chỉ sau Trung Quốc.

Tại Việt Nam, thị trường cũng đánh dấu sự tăng trưởng mạnh mẽ của các nhà sản xuất xe máy điện lớn. Hãng xe điện Vinfast - thương hiệu của Việt Nam đang dẫn đầu doanh số bán hàng và liên tục tăng trưởng. Tính chung cả năm 2023, VinFast đã bán ra 72.469 xe máy điện, tăng 21% doanh số so với năm 2022.

Ngoài ra, trên thị trường còn có một số thương hiệu xe máy điện khá quen thuộc với giới học sinh, sinh viên, như Pega của Công ty CP Xe điện Pega. Công ty này có nhà máy sản xuất, lắp ráp xe máy điện tại Việt Nam và đã đi vào hoạt động từ năm 2012, công suất 60.000 xe/năm. Công ty đã có 6 mẫu xe bán trên thị trường.

Ngày 20/8, VinFast công bố chính thức mở bán mẫu xe đạp trợ lực điện VF DrgnFly tại thị trường Việt Nam. VinFast bắt đầu nhận đặt hàng mẫu xe đạp điện VF DrgnFly cho khách hàng Việt Nam kể từ ngày 20/8 với mức giá niêm yết 29,69 triệu đồng tại tất cả showroom, đại lý kinh doanh xe máy điện trên toàn quốc và thông qua website: vinfastauto.com. Xe dự kiến sẽ được bàn giao cho khách hàng ngay trong tháng 9.

Được biết, sau thị trường Mỹ, Việt Nam là thị trường thứ hai VinFast chính thức mở bán mẫu ebike VF DrgnFly đang rất được quan tâm. Đây là sản phẩm được VinFast hợp tác với nhà thiết kế nổi tiếng Eskild Hansen của Đan Mạch, đơn vị từng đạt hàng loạt giải thưởng danh giá Reddot Design. Kiểu dáng của VF DrgnFly lấy cảm hứng từ hình tượng rồng bay lên trong văn hóa Việt Nam. Xe có phần tay lái mở rộng, lốp bản lớn cùng yên xe công thái học, giúp tối ưu trải nghiệm lái. Kết cấu thân xe độc đáo, đòi hỏi kỹ thuật chế tạo phức tạp, với bộ khung nhôm dẹt vừa thẩm mỹ vừa chịu lực tốt và được hoàn thiện ở mức độ tinh xảo nhất. Đồng thời, hệ khung này cũng đảm bảo sự cân bằng cao nhất giữa trọng lượng và độ bền của sản phẩm.

Trước đó, tháng 7/2024, hãng xe Vinfast tung ra chương trình giảm giá trực tiếp vào sản phẩm, khuyến khích khách hàng mua xe mới. Các mẫu xe được giảm từ 2 - 4 triệu tùy từng loại. Ngoài ra, mua xe còn được quay số may mắn để có cơ hội trúng thưởng các xe máy khác của hãng này. Chương trình kéo dài đến hết 31/8, trước thềm bước vào năm học mới của học sinh.

Hãng xe điện YADEA cũng không kém cạnh khi đưa ra các ưu đãi cho người tiêu dùng. YADEA áp dụng cho các khách hàng mua xe đều được quay vòng quay may mắn trúng giải. Giải đặc biệt: trúng thưởng 01 chiếc xe máy mới mang tên M6i. Giải nhất: trúng voucher giảm giá 50% khi mua tiếp các mẫu xe được chỉ định. Giải nhì: giảm giá trực tiếp 1 triệu đồng vào giá xe. Giải ba: phần quà trị giá 500.000 đồng.

VinFast, Pega và Yadea là 3 thương hiệu hàng đầu về xe máy điện tại Việt Nam, cả về doanh số, chất lượng và uy tín đối với người tiêu dùng. VinFast được đánh giá là thương hiệu xe điện 2 bánh hàng đầu Việt Nam với các sản phẩm thuộc phân khúc trung cấp và cận cao cấp như Evo200, Feliz S hay Klara S 2022…Năm 2023, VinFast đã bán ra tổng cộng 72.469 xe máy điện, tăng 21% so với năm 2022 và chiếm gần 3% tổng doanh số xe máy cả năm tại Việt Nam (theo số liệu của VAMM).

Không chỉ dừng lại ở xe máy điện, VinFast còn quan tâm tới thị trường xe đạp điện vô cùng tiềm năng với sản phẩm đầu tiên là VinFast DrgnFly.

Bên cạnh đó, hãng xe máy điện điện lớn nhất thế giới Yadea cũng coi Việt Nam là một thị trường quan trọng. Yadea có mặt tại Việt Nam từ năm 2019, đến nay đã sản xuất được 100.000 xe máy điện.

Một hãng xe máy điện có quy mô lớn khác là EVGO của Tập đoàn Sơn Hà cũng có nhà máy sản xuất ở khu vực với công suất đạt 30.000 xe/năm. Sang giai đoạn 2, doanh nghiệp này sẽ nghiên cứu, hợp tác với các đối tác nước ngoài để sản xuất ô tô điện phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Trong thời gian tới, khi các thương hiệu xe máy truyền thống như Honda, Yamaha, SYM, Piaggio, Suzuki,... tập trung đầu tư vào lĩnh vực xe máy điện, thị trường sẽ thêm sôi động khi có nhiều lựa chọn hơn và người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi nhờ kết quả từ hoạt động cạnh tranh.