Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026: Đẩy mạnh kết nối giữa kinh tế hợp tác và hệ sinh thái tư nhân

Mai Phương

Từ lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh 80 năm trước đến khát vọng kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế đa thành phần, Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026 không chỉ là một cuộc họp chính sách. Đó là lời giải cho bài toán: Hợp tác xã (HTX) sẽ đứng ở đâu và liên kết thế nào để cùng phát triển trong một kỷ nguyên kinh tế mới.

Mạch nguồn 80 năm và sứ mệnh mới

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Hợp tác xã Việt Nam (11/4), 80 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia hợp tác xã nông nghiệp (11/4/1946 – 11/4/2026) và hưởng ứng Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam chủ trì và Tạp chí Kinh Doanh tổ chức Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ III năm 2026 vào sáng ngày 10/4 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế, Hà Nội.

Phát biểu khai mạc, Bà Cao Xuân Thu Vân – Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đặt vấn đề trực diện: Diễn đàn năm nay được tổ chức trong bối cảnh Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW, xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Trong hệ sinh thái đó, câu hỏi đặt ra không còn là hợp tác xã có vai trò hay không, mà là hợp tác xã sẽ đứng ở đâu, làm gì và liên kết như thế nào để cùng phát triển với khu vực kinh tế tư nhân.

Bà nhấn mạnh rằng, thành công của các nền kinh tế lớn trên thế giới không đến từ các chủ thể đơn lẻ mà từ sự tương tác trong một "hệ sinh thái" bổ trợ lẫn nhau.

Chân dung HTX thế hệ mới: Năng động và thực chất

Số liệu tính đến tháng 3/2026 đã vẽ nên một bức tranh khởi sắc về khu vực kinh tế tập thể:

Sự chuyển mình này không chỉ nằm ở con số. Theo Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân, sự kết nối giữa HTX và tư nhân là một tất yếu khách quan. HTX mang lại sức mạnh của sự liên kết cộng đồng, khả năng tổ chức sản xuất quy mô lớn từ các hộ nhỏ và sự ổn định của vùng nguyên liệu; trong khi đó, khu vực kinh tế tư nhân mang đến công nghệ, năng lực quản trị hiện đại, nguồn vốn và khả năng tiếp cận thị trường.

Nút thắt "dòng tiền" và lời giải từ phía ngân hàng

Dù tiềm năng rất lớn, nhưng "con đường" dẫn vốn vào HTX vẫn còn gập ghềnh. Tại diễn đàn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh thẳng thắn nhìn nhận những thách thức từ cả hai phía.

Ông chỉ rõ nguyên nhân khiến HTX khó tiếp cận vốn: Quy mô và năng lực hoạt động còn hạn chế, thiếu minh bạch trong dòng tiền và thiếu cơ sở dữ liệu vùng liên kết.

Về định hướng tương lai, Phó Thống đốc khẳng định Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm của Ngân hàng Nhà nước trong thời gian tới; đó là tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, cải tiến quy trình thủ tục cấp tín dụng phù hợp với thực tiễn của hợp tác xã; chỉ đạo các tổ chức tín dụng đẩy mạnh các gói tín dụng lãi suất thấp và ưu tiên các mô hình liên kết hợp tác xã - doanh nghiệp.

Đồng thời, để giải quyết triệt để các vướng mắc, Ngân hàng Nhà nước đề xuất sự phối hợp từ các bộ, ngành liên quan; theo đó, cần rà soát, sửa đổi Nghị định 98/2018/NĐ-CP về liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp; trong đó, cần nâng cao tiêu chuẩn chất lượng chuỗi, quy định rõ về xây dựng cơ sở dữ liệu để kiểm soát dòng tiền và hợp đồng liên kết…

Động lực cho sự phát triển bao trùm

Dưới góc độ quản lý nhà nước, Ông Đỗ Mạnh Khởi – Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho rằng, liên kết HTX - doanh nghiệp không chỉ là giải pháp kinh tế, mà còn là động lực phát triển cộng đồng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và phát triển bền vững chuỗi giá trị, cải thiện đời sống người dân và củng cố nội lực nền kinh tế quốc gia."

Để làm được điều này, các địa phương cần hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường vai trò điều phối của doanh nghiệp.

Cuộc hội tụ của 300 đại biểu tại Diễn đàn năm 2026 đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về sự đoàn kết kinh tế. Như lời của Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân:

"Khi tinh thần hợp tác được kết hợp với sự năng động, sáng tạo của khu vực kinh tế tư nhân, một hệ sinh thái kinh tế năng động, bao trùm và bền vững sẽ được hình thành."