Điểm sáng khởi nghiệp đầy tiềm năng

Tính đến cuối năm 2024, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam đã ghi nhận hơn 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó, có 2 kỳ lân công nghệ và 11 doanh nghiệp được định giá trên 100 triệu USD.

Nhờ những bước phát triển mạnh mẽ và đồng bộ đó, năm 2024, Việt Nam đã tăng 2 bậc từ vị trí 58 lên vị trí thứ 56 trong bảng xếp hạng Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu (Global Startup Ecosystem Index). Kết quả này cho thấy nỗ lực xây dựng môi trường khởi nghiệp năng động, sáng tạo và hấp dẫn nhà đầu tư quốc tế của Việt Nam đang dần phát huy hiệu quả.

Cùng với đó, Việt Nam đang cho thấy sự năng động rất nổi bật trong lĩnh vực công nghệ với các phòng thí nghiệm hiện đại, các tài sản trí tuệ (Intellectual Property - IP) ngày càng phát triển và một lượng lớn các kết quả nghiên cứu đầy giá trị.

Theo bà Ngô Thùy Ngọc Tú, Đồng sáng lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TouchStone Partners, hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo của Việt Nam hiện đang có tiềm năng rất lớn, đặc biệt là khả năng chống chịu tốt, tư duy thực tế, sáng tạo và linh hoạt. Đây không chỉ là nền tảng vững chắc để các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam vượt qua những thách thức, mà còn cho phép họ thích nghi nhanh chóng với những thay đổi của thị trường và nền kinh tế toàn cầu.

Có chung nhận định khi nhắc đến thị trường Việt Nam, ông Min Alexander, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc Công ty RE:HARVEST (Hàn Quốc), bày tỏ ấn tượng mạnh mẽ với những nỗ lực và định hướng phát triển bền vững mà Việt Nam đang theo đuổi. Việt Nam đang sở hữu một hệ sinh thái khởi nghiệp năng động và đầy tiềm năng, với nhiều chính sách và quy định ưu tiên cho tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.

Thậm chí, Việt Nam đang có những bước tiến mạnh mẽ hơn cả Hàn Quốc trong việc xây dựng môi trường khởi nghiệp thân thiện với môi trường, thể hiện qua các cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo hướng đến phát triển bền vững.

Không chỉ dừng lại ở chính sách, hệ thống đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khởi nghiệp tại Việt Nam cũng đang chuyển mình rõ nét. Nhiều trường đại học, viện nghiên cứu không chỉ tích cực thành lập các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp mà còn chủ động áp dụng các mô hình thử nghiệm và triển khai các dự án thực tiễn (Proof of Concept – POC). 

Bên cạnh những tiềm năng đáng ghi nhận, các chuyên gia cho rằng hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với một số những hạn chế cần được giải quyết.

Trong đó, ông Min Alexander cho rằng, Việt Nam vẫn còn thiếu các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp quy mô quốc gia, cũng như sự tham gia còn hạn chế từ các quỹ đầu tư công. Đây chính là rào cản khiến nhiều dự án đầy triển vọng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ tiên phong như công nghệ khí hậu (climate tech), chưa thể phát triển đúng hướng hoặc vươn xa ra thị trường quốc tế.

Hiện nay, nhiều ý tưởng khởi nghiệp tại Việt Nam và kết quả nghiên cứu khoa học có tiềm năng đột phá vẫn đang “kẹt” ở giai đoạn phòng thí nghiệm hoặc dừng lại ở mô hình thử nghiệm nhỏ, chưa thể bước ra thị trường do thiếu cơ chế kết nối hiệu quả với doanh nghiệp, nhà đầu tư hoặc các nền tảng sản xuất và ứng dụng thực tiễn.

Không những thế, tốc độ tăng trưởng  của các doanh nghiệp khởi nghiệp giai đoạn đầu còn khá chậm. Sự chậm trễ này bắt nguồn từ hoạt động hỗ trợ chưa đủ mạnh, thiếu các chương trình tăng tốc, ươm tạo có chiều sâu và thiếu các nguồn vốn đầu tư phù hợp trong giai đoạn quan trọng nhất.

Trước thực trạng đó, ông cũng đề xuất Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng hệ thống chính sách đồng bộ nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho các startup phát triển. Điều này không chỉ bao gồm các chương trình hỗ trợ mang tính hệ thống, mà còn là việc thiết lập các quỹ đầu tư mạo hiểm có yếu tố nhà nước nhằm dẫn dắt và kích hoạt nguồn vốn tư nhân.

Hiện nay, nhiều ý tưởng khởi nghiệp tại Việt Nam và kết quả nghiên cứu khoa học có tiềm năng đột phá vẫn đang “kẹt” ở giai đoạn phòng thí nghiệm hoặc dừng lại ở mô hình thử nghiệm nhỏ, chưa thể bước ra thị trường do thiếu cơ chế kết nối hiệu quả với doanh nghiệp, nhà đầu tư hoặc các nền tảng sản xuất và ứng dụng thực tiễn. Chính vì vậy, nếu làm tốt bước này, Việt Nam sẽ không chỉ nâng cao giá trị của các sáng kiến đổi mới, mà còn có thể vươn lên trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.