Đề xuất ban hành Bộ tiêu chí xác định Doanh nghiệp công nghệ số

Trong bối cảnh kinh tế số đang trở thành động lực then chốt của tăng trưởng toàn cầu, việc xác lập thước đo chuẩn mực cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam không chỉ là nhu cầu nội tại mà còn là bước đi chiến lược nhằm khẳng định vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị số toàn cầu.

Mục tiêu của Bộ tiêu chí không chỉ dừng lại ở việc phân loại hay đánh giá năng lực doanh nghiệp, mà còn hướng đến việc kiến tạo hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có năng lực toàn diện, bền vững và có khả năng cạnh tranh quốc tế. Theo định hướng của Bộ Khoa học và Công nghệ, việc ban hành Bộ tiêu chí sẽ giúp hình thành nhóm doanh nghiệp đầu tàu – những “người dẫn đường” trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, có đủ sức giải quyết những bài toán lớn về hạ tầng số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay công nghệ lõi, từ đó lan tỏa năng lực đổi mới đến toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp.

Dự thảo Quyết định này là bước triển khai cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Bộ tiêu chí đề xuất một khung đánh giá toàn diện, vừa phản ánh thực lực doanh nghiệp, vừa khuyến khích nỗ lực vươn lên ngang tầm các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới.

Theo dự thảo, một doanh nghiệp công nghệ số được xem là ngang tầm các nước tiên tiến khi đồng thời đáp ứng năm nhóm tiêu chí cốt lõi.

Thứ nhất, doanh nghiệp phải là doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, có trụ sở chính trong nước, hoạt động trong lĩnh vực công nghệ số, và trong trường hợp có vốn đầu tư nước ngoài, phía Việt Nam phải sở hữu tối thiểu 51% vốn điều lệ hoặc cổ phần có quyền biểu quyết. Đây là tiêu chí khẳng định yếu tố “quốc tịch công nghệ”, đảm bảo các doanh nghiệp được ghi nhận trong Bộ tiêu chí thực sự đại diện cho năng lực sáng tạo nội địa.

Thứ hai, tiêu chí doanh thu được đặt ở mức tối thiểu 1 tỷ USD/năm, thể hiện quy mô và sức mạnh tài chính đủ để doanh nghiệp có thể đầu tư chiều sâu cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường quốc tế.

Thứ ba, tiêu chí về nhân lực yêu cầu doanh nghiệp phải có ít nhất 5.000 lao động tính đến ngày 31/12 của năm gần nhất. Lực lượng nhân sự này được xem như nền tảng đảm bảo cho sự vận hành và phát triển bền vững của doanh nghiệp, đồng thời phản ánh quy mô tổ chức và năng lực quản trị hiện đại.

Thứ tư, tiêu chí về năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D) thể hiện rõ yêu cầu nâng cao chất lượng công nghệ. Doanh nghiệp phải có ít nhất một tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc, tỷ lệ chi cho R&D tối thiểu 6% tổng doanh thu, và sở hữu ít nhất một bằng sáng chế được cấp bởi các cơ quan sở hữu trí tuệ uy tín toàn cầu như USPTO (Hoa Kỳ), EPO (châu Âu), JPO (Nhật Bản), KIPO (Hàn Quốc) hoặc CNIPA (Trung Quốc).

Thứ năm, tiêu chí về quy mô hoạt động quốc tế nhấn mạnh năng lực hội nhập toàn cầu. Doanh nghiệp phải có chi nhánh hoặc công ty con ở nước ngoài, ưu tiên tại các quốc gia phát triển về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như các nước G7, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, đồng thời doanh thu từ thị trường quốc tế phải đạt tối thiểu 10% tổng doanh thu hằng năm. 

Việc xác lập Bộ tiêu chí được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy thể chế quan trọng, giúp Nhà nước có căn cứ để xây dựng chính sách hỗ trợ tập trung, ưu tiên đầu tư cho những doanh nghiệp có năng lực vượt trội, đủ sức đóng vai trò dẫn dắt. Từ đó, Việt Nam có thể từng bước hình thành đội ngũ doanh nghiệp công nghệ số chủ lực – những “quả đấm thép” mới của nền kinh tế tri thức, góp phần nâng tầm năng lực quốc gia trong kỷ nguyên số.

Bộ Khoa học và Công nghệ hiện đang tiến hành lấy ý kiến rộng rãi cho dự thảo trên Cổng thông tin điện tử của Bộ. Khi được hoàn thiện và ban hành, Bộ tiêu chí không chỉ là công cụ đánh giá, mà còn là lời hiệu triệu, là động lực để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam dấn bước mạnh mẽ hơn trên hành trình hội nhập, đổi mới sáng tạo và vươn lên sánh ngang cùng những cường quốc công nghệ trên thế giới.