Dầu thô bứt phá, lúa mì chịu sức ép nguồn cung

Eo biển Hormuz tiếp tục nóng, thị trường dầu đối mặt nguy cơ thiếu nguồn cung

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), cả 5 mặt hàng năng lượng đều tăng giá trong tuần qua. Dầu WTI và Brent lần lượt tăng 9,69% và 9,28%, lên 91,48 USD/thùng và 96,28 USD/thùng.

Đà tăng của giá dầu chủ yếu đến từ căng thẳng tại eo biển Hormuz, làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung. Cùng thời điểm, nguồn cung diesel từ Nga và Trung Đông suy giảm trong khi nhu cầu theo mùa tăng, khiến thị trường chịu thêm áp lực.

Tại Trung Đông, căng thẳng Mỹ - Iran gia tăng trở lại, gây khó khăn cho hoạt động vận tải qua Hormuz. Trong giai đoạn 1/9 - 3/9, chỉ ghi nhận 4 - 9 lượt tàu qua tuyến hàng hải này. Nguy cơ tên lửa, máy bay không người lái và thủy lôi đe dọa an toàn hàng hải buộc các hãng vận tải phải đánh giá lại rủi ro và thu hẹp hoạt động.

Dòng vận chuyển qua tuyến hàng hải huyết mạch bị gián đoạn làm gia tăng lo ngại thiếu nguồn cung, đồng thời đẩy phần bù rủi ro địa chính trị lên cao. Lưu lượng dầu thực tế qua Hormuz trong quý III ước tính chỉ còn khoảng 20% so với trước xung đột.

Việc các quốc gia châu Á phải tìm nguồn cung thay thế trong khi thiếu hụt chưa thể bù đắp ngay khiến giá dầu chịu thêm sức ép. Chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng cũng làm chi phí đưa dầu ra thị trường cao hơn, tiếp tục hỗ trợ giá.

Hormuz cũng làm trầm trọng thêm tình trạng thắt chặt nguồn cung diesel. Nguồn cung diesel toàn cầu vốn chịu sức ép khi Nga duy trì hạn chế xuất khẩu, trong khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến dòng sản phẩm lọc dầu từ khu vực này.

Tại Mỹ, tồn kho diesel trong tuần kết thúc ngày 28/8 giảm xuống 94,2 triệu thùng, thấp hơn 12,2 triệu thùng so với cùng kỳ năm trước và dưới vùng thấp nhất của mức trung bình 5 năm. Trong những tháng tới, nhu cầu diesel được dự báo tăng khi bước vào mùa thu hoạch, mùa sưởi ấm và giai đoạn vận tải cuối năm.

Nguồn cung hạn chế và nhu cầu theo mùa tăng đã đẩy giá diesel cùng crack spread diesel lên cao. Diễn biến này tạo động lực để các nhà máy lọc dầu duy trì công suất, qua đó hỗ trợ nhu cầu dầu thô và khuếch đại đà tăng của giá dầu.

Ở trung và dài hạn, thị trường dầu có thể chịu tác động từ một số yếu tố làm thay đổi cấu trúc cung - cầu. Thỏa thuận mới tại Venezuela mở ra khả năng thu hút thêm vốn và công nghệ, qua đó thúc đẩy sản lượng dầu trong những năm tới.

Tại Trung Quốc, tiêu thụ dầu giảm 9% so với cùng kỳ trong quý II/2026, trong bối cảnh xe điện tiếp tục thay thế nhiên liệu truyền thống. Các quốc gia nhập khẩu và xuất khẩu dầu cũng đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư vào đường ống và cảng thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào Hormuz. Những yếu tố này chưa tác động lớn trong ngắn hạn nhưng có thể làm giảm mức độ nhạy cảm của thị trường trước các cú sốc nguồn cung từ tuyến hàng hải này trong dài hạn.

Giá lúa mì giảm sâu khi nguồn cung Mỹ dồi dào, căng thẳng Biển Đen hạ nhiệt

Trái với nhóm năng lượng, phần lớn mặt hàng nông sản thế giới giảm giá trong tuần qua. Lúa mì là mặt hàng giảm mạnh nhất, với giá CBOT giảm 6,4% xuống 269,7 USD/tấn, trong khi lúa mì Kansas giảm 5% xuống 294,8 USD/tấn.

Theo MXV, giá lúa mì chịu sức ép từ triển vọng đàm phán Nga - Ukraine và tiến độ thu hoạch thuận lợi tại Bắc Mỹ. Các thông tin này làm giảm lo ngại về nguồn cung từ khu vực Biển Đen, đồng thời đưa thêm lúa mì vụ mới ra thị trường.

Tuyên bố của Nga về khả năng đối thoại hòa bình cùng chuyến công tác của đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tại Moscow làm gia tăng kỳ vọng căng thẳng khu vực hạ nhiệt. Rủi ro vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen theo đó giảm bớt, trong khi các quỹ đầu tư đẩy mạnh chốt lời sau nhịp tăng trước đó.

Về nguồn cung, thu hoạch lúa mì mùa xuân tại Mỹ đang vào cao điểm và sản lượng thực tế ở mức khá. Tại North Dakota và Minnesota, thời tiết khô ráo tạo điều kiện thuận lợi cho thu hoạch. Các vùng đồng bằng phía Nam cũng bắt đầu gieo trồng lúa mì vụ đông trong điều kiện độ ẩm đất thuận lợi.

Trong khi nguồn cung Bắc Mỹ tăng, xuất khẩu lúa mì của Nga đang chậm lại. SovEcon ước tính Nga xuất khẩu khoảng 2 triệu tấn trong tháng 8, giảm mạnh so với cùng kỳ năm ngoái. Tháng 9, lượng xuất khẩu được dự báo ở mức 1,8 - 2,3 triệu tấn, thấp hơn nhiều so với 4,8 triệu tấn cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu qua Biển Đen gặp khó khăn khiến lượng lúa mì Nga đưa ra thị trường giảm. Tuy nhiên, nguồn cung vụ mới dồi dào tại Bắc Mỹ đang bù đắp một phần thiếu hụt, khiến giá lúa mì chưa có động lực phục hồi.

Chi phí năng lượng cũng tạo thêm sức ép lên chuỗi cung ứng. Báo cáo Pro Farmer ghi nhận giá dầu diesel tại Mỹ chạm mức kỷ lục 5,8 USD/gallon. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận hành máy thu hoạch và vận chuyển đường bộ, từ vùng sản xuất tới các cảng sông, qua đó gây sức ép lên giá lúa mì tại thị trường nội địa và giá kỳ hạn.

Về dòng tiền, báo cáo Cam kết Thương nhân (COT) của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) cho thấy các quỹ đầu tư tăng mạnh vị thế mua lúa mì CBOT. Trạng thái thị trường chuyển từ bán ròng sang mua ròng trên 14.650 hợp đồng, tăng hơn 28.800 hợp đồng.

Tuy nhiên, khi giá tiến gần vùng cản 285 - 290 USD/tấn, lực mua chững lại. Những thông tin tích cực về triển vọng đàm phán tại Moscow sau đó thúc đẩy hoạt động chốt lời, kéo giá lúa mì giảm mạnh vào cuối tuần.

Tại thị trường trong nước, giá lúa mì thế giới giảm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi mua nguyên liệu phục vụ nhu cầu cuối năm 2026.

Theo MXV, đà giảm của lúa mì CBOT trong tuần qua chủ yếu đến từ nguồn cung vụ mới của Mỹ tăng và căng thẳng địa chính trị có dấu hiệu hạ nhiệt. Giá lùi về sát 270 USD/tấn, đưa thị trường về vùng mua thuận lợi hơn.

Thị trường vẫn có thể biến động khi chờ báo cáo Cung - Cầu nông sản thế giới (WASDE) tháng 9 của Bộ Nông nghiệp Mỹ. Doanh nghiệp trong nước có thể tận dụng giai đoạn giá điều chỉnh để chốt giá mua trước qua các hợp đồng kỳ hạn tại MXV, qua đó chủ động chi phí nguyên liệu và hạn chế rủi ro từ biến động tỷ giá, chi phí vận tải.