Dầu tăng mạnh, nông sản khởi sắc, MXV-Index lập đỉ nh 3 tháng

Năng lượng và nông sản là hai nhóm dẫn dắt, khi toàn bộ các mặt hàng đều tăng giá, trong bối cảnh rủi ro nguồn cung năng lượng gia tăng và nhu cầu nông sản khởi sắc.

Dầu tăng mạnh khi vận tải qua Hormuz gián đoạn

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), cả 5 mặt hàng năng lượng đều tăng giá trong tuần qua. Dầu thô dẫn đầu khi giá Brent đóng cửa ở 94,39 USD/thùng, tăng hơn 6,6%, còn WTI tăng hơn 6,8%, lên 87,06 USD/thùng.

Giá dầu được hỗ trợ chủ yếu bởi rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran leo thang và hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế. Ngày 20/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp dụng các biện pháp chiến tranh kinh tế, đồng thời cảnh báo các quốc gia và doanh nghiệp tiếp tục hỗ trợ Iran có thể phải đối mặt với những hậu quả kinh tế nghiêm trọng.

Rủi ro vận tải cũng lan sang Vịnh Oman và Eo biển Bab el-Mandeb khi các vụ tấn công và căng thẳng quân sự gia tăng. Đây đều là những tuyến hàng hải quan trọng đối với vận chuyển năng lượng, khiến lo ngại về khả năng lưu chuyển dầu từ Trung Đông ra thị trường quốc tế tăng lên.

Tại Hormuz, số tàu di chuyển qua có thời điểm chỉ còn 5-7 tàu/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 12 tàu/ngày trong tháng 8. Riêng ngày 16/8, không ghi nhận chuyến tàu hàng hóa nào đi qua. Sau các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu, nhiều chủ tàu và doanh nghiệp vận tải có xu hướng trì hoãn, giảm chuyến hoặc chuyển hướng; một số hãng cũng tạm dừng một phần dịch vụ qua Hormuz và Bab el-Mandeb để giảm rủi ro an ninh.

Theo dữ liệu theo dõi tàu và ảnh vệ tinh, lượng dầu thực tế đi qua Hormuz thấp hơn đáng kể so với mức 9-10 triệu thùng/ngày được một số quan chức Mỹ đưa ra. Ước tính của Vortexa cho thấy lưu lượng trong giai đoạn 14-21/8 chỉ khoảng 941.400 thùng/ngày. Phần lớn lượng dầu rời khu vực được vận chuyển qua các cảng phía đông của UAE và Oman như Fujairah, Sohar và Muscat, thay vì đi qua Hormuz.

Nguồn cung dầu Iran sang Trung Quốc cũng có dấu hiệu thu hẹp khi lượng dầu chào bán cho tháng 9-10 giảm, trong khi lượng dầu Iran tồn trên biển đi xuống. Diễn biến này buộc các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc tìm kiếm thêm nguồn cung từ Brazil và Iraq.

Tại Iraq, sản lượng dầu vẫn thấp hơn đáng kể so với trước chiến tranh do hoạt động xuất khẩu qua vùng Vịnh gặp hạn chế. Một số ước tính cho thấy sản lượng dầu của Iraq trong tháng 7 chỉ đạt khoảng 2,6 triệu thùng/ngày. Nguồn cung từ Na Uy cũng giảm, với sản lượng dầu thô tháng 7 thấp hơn gần 200.000 thùng/ngày so với cùng kỳ, xuống khoảng 1,78 triệu thùng/ngày.

Ở chiều ngược lại, các yếu tố cơ bản tại Mỹ phần nào hạn chế đà tăng của giá dầu. Hoạt động lọc dầu trong tuần qua tăng lên 97,2% công suất, với lượng dầu thô đưa vào các nhà máy lọc dầu đạt 17,4 triệu thùng/ngày. Tồn kho dầu thô cũng tăng 4,4 triệu thùng, lên 428,8 triệu thùng.

Như vậy, thị trường dầu đang chịu tác động đồng thời từ hai chiều. Rủi ro nguồn cung và vận tải tại Trung Đông hỗ trợ giá, trong khi hoạt động lọc dầu và tồn kho tại Mỹ tạo lực cản. Yếu tố địa chính trị vì thế tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với diễn biến giá năng lượng trong ngắn hạn.

Đậu tương tăng nhờ nhu cầu từ Trung Quốc

Nông sản cũng có một tuần khởi sắc khi cả 7 mặt hàng đều tăng giá. Đậu tương là điểm sáng khi giá trên sàn CBOT tăng gần 4%, lên 455,4 USD/tấn. Giá khô đậu tương tăng 3%, lên 359,1 USD/tấn, còn dầu đậu tương tăng 0,9%, lên 1.534 USD/tấn.

Nhu cầu từ Trung Quốc là một trong những động lực chính. Báo cáo Bán hàng Xuất khẩu của Bộ Nông nghiệp Mỹ cho thấy lượng đậu tương Mỹ đã được cam kết mua cho niên vụ 2026-2027 đạt hơn 10 triệu tấn, tăng 102% so với cùng kỳ năm trước và cao nhất trong 4 năm.

Tại Trung Quốc, Tập đoàn Dự trữ Ngũ cốc Quốc gia (Sinograin) đã đấu giá thành công khoảng 67% trong tổng số 501.000 tấn đậu tương nhập khẩu được chào bán. Hoạt động này nhằm giải phóng dung tích kho để chuẩn bị tiếp nhận các lô hàng mới trong quý IV, đồng thời cho thấy nhu cầu nhập khẩu vẫn ở mức cao.

Tại Mỹ, nhu cầu ép dầu tiếp tục hỗ trợ thị trường. Theo Hiệp hội các nhà ép dầu quốc gia Mỹ (NOPA), lượng đậu tương được các nhà máy thành viên ép trong tháng 7 đạt 5,9 triệu tấn, tăng 10,7% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từng ghi nhận. Nhu cầu dầu thực vật cho nhiên liệu sinh học cũng góp phần thúc đẩy hoạt động ép dầu. Tồn kho dầu đậu tương thương mại của Mỹ trong tháng 7 giảm 9,4%, xuống 616.900 tấn, cho thấy nguồn cung sản phẩm sau ép chịu thêm sức ép.

Ở phía cung, kết quả khảo sát thực địa Crop Tour của Pro Farmer tại 7 bang trồng đậu tương lớn của Mỹ cho thấy triển vọng mùa vụ chưa hoàn toàn thuận lợi. Tại Illinois, số quả trong khung đo tiêu chuẩn trung bình đạt 1.430 quả, giảm 3,3% so với năm trước. Tại Indiana, lượng quả giảm 4,2%, trong khi khu vực phía Tây Iowa giảm 4-8%. Những kết quả này làm gia tăng sự thận trọng đối với dự báo năng suất 4,5 tấn/ha của Bộ Nông nghiệp Mỹ.

Đồng USD suy yếu cũng hỗ trợ nông sản Mỹ khi hàng hóa định giá bằng USD trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế. Giá dầu duy trì ở mức cao tiếp tục hỗ trợ nhu cầu nhiên liệu sinh học, qua đó tạo thêm động lực cho nhóm dầu thực vật.

Về logistics, việc Mỹ gia hạn 90 ngày miễn trừ Đạo luật Jones từ ngày 17/8 cho phép tàu quốc tế vận chuyển dầu thực vật và phân bón giữa các cảng nội địa, góp phần giảm bớt hạn chế trong vận chuyển hàng hóa.

Trên thị trường kỳ hạn, vị thế bán lớn của các quỹ cũng tạo thêm lực mua khi đậu tương đảo chiều. Khi kết quả Crop Tour cho thấy triển vọng mùa vụ kém thuận lợi hơn kỳ vọng, trong khi nhu cầu mua từ Trung Quốc tăng, một phần vị thế bán được đóng lại, hỗ trợ giá đậu tương.

Tại Việt Nam, nguồn cung khô đậu tương tháng 8 được duy trì ở mức cao, ước khoảng 700.000 tấn, gồm sản lượng ép dầu trong nước và khoảng 400.000 tấn nhập khẩu. Tuy nhiên, các nhà máy thức ăn chăn nuôi vẫn duy trì chiến lược mua cuốn chiếu trong ngắn hạn, qua đó hạn chế rủi ro từ biến động tỷ giá USD/VND và chủ động hơn về giá vốn khi giá khô đậu tương trên CBOT tăng mạnh.

MXV-Index tăng 4,3% lên 2.930 điểm cho thấy thị trường hàng hóa đang chịu tác động đồng thời từ địa chính trị, nguồn cung và nhu cầu. Với doanh nghiệp, diễn biến này đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị giá vốn, nguồn cung và rủi ro logistics, đặc biệt đối với những ngành sử dụng trực tiếp năng lượng và nguyên liệu nông sản.