Đa dạng hoá xuất khẩu rau quả: Cần nắm rõ xu hướng và quy định từng thị trường

Ngày 7/7, Tổ Điều hành Diễn đàn thông tin kết nối sản xuất và tiêu thụ nông sản (Diễn đàn Kết nối nông sản 970 - Bộ NN&PTNT) tổ chức Diễn đàn trực tuyến với chủ đề “Đa dạng hóa sản phẩm rau quả chế biến, bảo quản gắn với yêu cầu của thị trường tiêu thụ”.

Diễn đàn 970 được tổ chức nhằm phổ biến các thông tin, đặc biệt thông tin về sản xuất, chế biến và tiêu thụ rau quả, chú trọng tới thông tin về công nghệ chế biến, bảo quản rau quả; thông tin về tiêu chuẩn, quy chuẩn của thị trường các nước nhập khẩu. Từ đó, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất, lưu thông và tiêu thụ cây ăn trái, nhất là xuất khẩu trong điều kiện dịch Covid-19.
 

Những xu hướng thực phẩm của thế giới hiện nay

Từ những thông tin mới nhất về xu hướng thực phẩm hiện nay được thu thập từ Hội chợ Thaifex 2022 vừa qua, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Hàng Việt Nam chất lượng cao, đã có những chia sẻ về xu hướng mới nhất của thực phẩm thế giới.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, có 10 xu hướng thực phẩm của thế giới hiện nay gồm:

Thứ nhất, hiện nay người dân toàn cầu đang có xu hướng quan tâm thực phẩm dựa trên thực vật (plant-based), thực phẩm tốt cho sức khỏe và đạm thay thế.

Thứ hai, vai trò của vi sinh vật ngày càng được chú trọng, qua đó những yếu tố có lợi cho vi sinh vật và đường ruột được người tiêu dùng quan tâm hơn.

Thứ ba, người tiêu dùng đang có xu hướng trở về với “cội nguồn”, tìm đến những thực phẩm là lợi thế của địa phương.

Thứ tư, yêu cầu về việc được trải nghiệm thực phẩm đang dần trở nên cực kỳ quan trọng.

Thứ năm, người tiêu dùng đang đề cao trách nhiệm chung trong việc hình thành mạng lưới thực phẩm tin cậy, minh bạch, phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.

Thứ sáu, sau đại dịch Covid-19, thói quen tiêu dùng của người dân đang có sự thay đổi mạnh mẽ.

Thứ bảy, công nghệ mới trong ngành chế biến thực phẩm phải luôn sẵn sàng với những công đoạn cá nhân hóa dinh dưỡng, sinh học hay yếu tố protein thay thế.

Thứ tám, việc nâng cao chất lượng thực phẩm bằng chế biến có thể góp phần tăng giá sản phẩm đi kèm tăng chất lượng, đồng thời sẽ giúp chống lãng phí thực phẩm.

Thứ chín, mối liên kết giữa tiếng nói của người tiêu dùng với các thương hiệu ngày càng được hình thành chặt chẽ hơn. Người tiêu dùng sẽ kiểm soát tính pháp lý, chất lượng và việc phát triển bền vững của các thương hiệu thực phẩm.

Thứ mười, cách chọn lựa thực phẩm sẽ hình thành thương hiệu cá nhân. Người tiêu dùng hiện đang có xu hướng áp yếu tố cá nhân hóa vào quyết định mua hàng.

"Nhu cầu ăn uống của người dân trên toàn thế giới đang được cân bằng theo hướng tốt cho sức khỏe và tiện lợi. Người tiêu dùng trên toàn thế giới đang hướng đến nhiều hơn yếu tố thực phẩm đảm bảo sức khỏe. Họ quan tâm nhiều đến những yếu tố cụ thể như sức khỏe tinh thần, các quy định về lượng đường trong sản phẩm, các quy định về nhãn sản phẩm, yếu tố về béo phì…”, bà Vũ Kim Hạnh chia sẻ.

Nắm chắc quy định từng thị trường xuất khẩu

Theo TS. Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, các biện pháp SPS liên quan tới chế biến rau quả vô cùng quan trọng trong quá trình hoàn thiện công tác xuất khẩu. Doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân cần nắm chắc để đảm bảo giao thương không bị gián đoạn.
 

Theo ông Nam, trong 6 tháng đầu năm, Việt Nam nhận 504 thông báo liên quan đến an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật, bao gồm thay đổi các biện pháp thay đổi mức dư lượng, phương pháp kiểm dịch.
 

So với cùng kỳ năm 2021, số thông báo tăng khoảng 9%. Nhật Bản là quốc gia có nhiều thông báo nhất, với 83 thông báo, chiếm 16,47%. Xếp tiếp sau là Brazil, EU, Canada, Mỹ. Lãnh đạo SPS Việt Nam cho rằng, điều này phù hợp với quy luật vận động trên trường quốc tế hiện nay. Chia theo nhóm lĩnh vực, 319 trong tổng số 504 thông báo liên quan đến các thay đổi liên quan đến thực vật, chiếm khoảng 63%.
 

Giới thiệu một số biện pháp SPS liên quan đến chế biến rau quả ở các thị trường trọng điểm, ông Nam nhấn mạnh, mỗi thị trường sẽ có một bộ tiêu chuẩn cũng như đối tượng quan tâm khác nhau. Ví dụ, Nhật Bản có 5 bộ luật, 3 quy định về chất lượng an toàn thực phẩm, Mỹ có 4 quy định khung, còn ASEAN lại chủ yếu quan tâm đến các vấn đề kiểm dịch động vật.

Hai thị trường hiện nay được Việt Nam nhắc đến nhiều nhất là EU và Trung Quốc. Đối với EU, khu vực này đặc biệt lưu tâm đến các mức dư lượng tại cả sản phẩm quả tươi lẫn sản phẩm chế biến, đồ khô.
 

Trong khi đó với thị trường Trung Quốc, TS. Nam thông tin, rằng khoảng 2 năm nước bạn sẽ cập nhật các chính sách liên quan đến kiểm dịch một lần và gửi thông báo cho WTO.
 

Công nghệ sấy bằng điện lạnh đang là xu hướng mới
 

Hiện cả nước có 7.500 cơ sở chế biến bảo quản trái cây, rau củ và khoảng 150 nhà máy chế biến có dây chuyền, công nghệ hiện đại. Trong đó, ngành chế biến chỉ mới đáp ứng khoảng 8 - 10% sản lượng rau quả/năm.

Đến nay, hơn 76% rau quả xuất khẩu chưa qua chế biến; việc tiêu thụ vẫn ở dạng tươi hoặc sơ chế bảo quản là chủ yếu, tổn thất sau thu hoạch còn quá cao khoảng 20%. Vì vậy, nhu cầu công nghệ về bảo quản chế biến là vô cùng quan trọng. 

PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng - Viện Cơ điện NN và Công nghệ STH cho biết, hiện nay  có một số công nghệ phổ biến trong bảo quản và chế biến rau quả như: công nghệ bảo quản rau quả tươi bằng gói MAP; công nghệ xử lý chín bằng khí Ethylene (VIAEP); công nghệ sấy bằng nhiệt nóng; công nghệ sấy bơm nhiệt; công nghệ sấy thăng hoa; thiết bị cấp đông và kho lạnh bảo quản… 
 

Đặc biệt, hiện các công nghệ sấy bằng điện lạnh đang là xu hướng mới mang lại chất lượng sản phẩm cao hơn với chi phí sản xuất thấp và thân thiện với môi trường