Công thức bứt phá từ mô hình hệ sinh thái cộng sinh

Khi "sếu đầu đàn" ra đề và startup tìm lời giải

Trong kỷ nguyên số, đổi mới sáng tạo không còn là những ý tưởng lãng mạn trong phòng thí nghiệm mà phải gắn chặt với hơi thở của thị trường. Một xu hướng tất yếu đang định hình lại nền kinh tế Việt Nam năm 2026 chính là sự kết hợp giữa các tập đoàn lớn những người nắm giữ nguồn vốn, dữ liệu và thị trường với các startup linh hoạt, sở hữu công nghệ đột phá. Đây không phải là mối quan hệ hỗ trợ mang tính từ thiện hay trách nhiệm xã hội, mà là sự cộng sinh kinh doanh dựa trên nguyên tắc: doanh nghiệp lớn đưa ra đề bài, startup cung cấp lời giải.

Thực tế cho thấy, dù sở hữu hạ tầng mạnh mẽ và nguồn lực tài chính dồi dào, các doanh nghiệp lớn thường vấp phải sự chậm chạp trong quy trình phê duyệt khi muốn áp dụng các công nghệ mới nổi như AI chuyên biệt hay blockchain. Để thay đổi một quy trình quản trị, họ có thể mất vài năm. Trong khi đó, các startup lại có sự nhạy bén, khát khao thay đổi nhưng lại thiếu đi dữ liệu người dùng và các bài toán thực tế để kiểm chứng công nghệ.

Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), nhấn mạnh rằng sự kết nối hiệu quả nhất hiện nay chính là quan hệ đối tác kinh doanh, nơi startup giúp doanh nghiệp lớn mở khóa năng suất bằng những giải pháp công nghệ linh hoạt và đầy táo bạo.

Minh chứng điển hình cho mô hình này là câu chuyện của siêu ứng dụng MoMo. Thay vì tự mình xây dựng mọi dịch vụ từ con số không, MoMo chọn cách mở cửa cho các startup bán lẻ, du lịch và marketing tiếp cận 30 triệu người dùng của mình. Đề bài của MoMo là làm sao giữ chân khách hàng lâu hơn trên ứng dụng, và lời giải đến từ sự đa dạng của các đối tác cung cấp dịch vụ tiện ích.

Trong lĩnh vực giao thông, những cái tên như Tasco hay VETC cũng đang chứng minh rằng khi các điểm nghẽn chính sách được tháo gỡ, khả năng kết nối hệ thống sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân về sự tiện lợi và minh bạch. Lúc này, câu chuyện ai dẫn dắt ai không còn quan trọng bằng việc giải pháp được đưa ra nhanh, đúng và chuẩn. Sự thực dụng trong kinh doanh đã thúc đẩy các ông lớn sẵn sàng chia sẻ "miếng bánh" thị trường để đổi lấy tốc độ chuyển đổi số.

Áp lực toàn cầu và động lực

Sự hợp tác giữa doanh nghiệp lớn và startup giờ đây không chỉ dừng lại ở mảng phần mềm hay dịch vụ số mà đã lấn sân mạnh mẽ sang sản xuất công nghiệp nơi vốn có tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe và là sân chơi đóng kín.

Samsung Việt Nam là một ví dụ điển hình với chiến lược nội địa hóa bài bản. Những đề bài về linh kiện đạt chuẩn toàn cầu với dung sai cực thấp mà tập đoàn này đặt ra đã buộc các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam phải tự nâng tầm mình.

Sự đồng hành theo kiểu cầm tay chỉ việc của các chuyên gia Hàn Quốc đã giúp doanh nghiệp nội tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, giải quyết bài toán logistics và ổn định nguồn cung tại chỗ. Chính những đề bài khó này đã trở thành lò luyện để các doanh nghiệp Việt trưởng thành vượt bậc.

Bước sang giai đoạn 2026, các đề bài đặt ra ngày càng phức tạp và mang tính sống còn hơn khi gắn liền với năng lực cạnh tranh quốc tế. Đó là bài toán xanh hóa sản xuất để đáp ứng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) khi xuất khẩu sang châu Âu và Mỹ. Những tập đoàn sản xuất truyền thống khó có thể tự mình nghiên cứu các giải pháp kiểm kê khí nhà kính tự động hay robot tự hành trong kho vận.

Việc thuê ngoài ý tưởng và giải pháp từ các startup công nghệ chuyên sâu chính là con đường ngắn nhất để doanh nghiệp lớn thông minh hóa quy trình mà không làm gián đoạn vận hành. Các startup có thể cung cấp giải pháp đo lường carbon bằng AI, giúp các ông lớn chuyển đổi từ sản xuất nâu sang xanh chỉ trong một thời gian ngắn.

Để mối lương duyên này thực sự bứt phá và đi vào chiều sâu, đặc biệt là với khối doanh nghiệp nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp đang đặt nhiều kỳ vọng vào sự cởi trói về cơ chế từ Nghị quyết số 79-NQ/TW.

Đây được xem là hành lang pháp lý an toàn cho đổi mới sáng tạo, cho phép các sếu đầu đàn mạnh dạn thử nghiệm các mô hình hợp tác mới, đầu tư mạo hiểm vào startup mà không lo ngại về các rào cản hành chính cũ kỹ. Việc tạo ra một hệ sinh thái mở, nơi dòng chảy tri thức và công nghệ được luân chuyển tự do, sẽ là nền tảng để Việt Nam vươn tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Năm 2026 và những năm tiếp theo không còn là thời đại của những người khổng lồ đơn độc. Đó là thời đại của những hệ sinh thái cộng sinh, nơi kinh nghiệm, quy mô của doanh nghiệp lớn kết hợp với trí tuệ, sự linh hoạt của startup để tạo nên sức mạnh tổng hợp.

Khi rào cản được dỡ bỏ và những đề bài thực tế được đưa ra liên tục, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào một thế hệ doanh nghiệp Việt mới: hiện đại, xanh và sở hữu năng lực cạnh tranh sòng phẳng trên đấu trường quốc tế.