Ngành xây dựng đang đứng trước một nhiệm vụ cấp bách là chuyển đổi xanh. Với việc lĩnh vực này chiếm tới 40% tổng lượng khí thải carbon trên thế giới, việc tìm kiếm một con đường xanh hơn không chỉ là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.
Ảnh minh họa
Đối với Việt Nam, bài toán này càng trở nên kép khi việc giảm phát thải carbon cần phải đi đôi với xây dựng chuỗi cung ứng vật liệu bền vững và địa phương hóa. Giải pháp cho thách thức này, theo các chuyên gia, nằm ở sự kết hợp giữa công nghệ số và chiến lược kinh doanh tối ưu hóa nguồn nguyên liệu trong nước.
Cuộc cách mạng công nghệ, bao gồm Trí tuệ Nhân tạo (AI) và các dịch vụ đám mây, đang thay đổi căn bản ngành xây dựng. Theo ông Adam Peacock - Trưởng phòng Thực hành Kết cấu Công trình Xây dựng, Aurecon, các công cụ phần mềm hiện đại có thể tự động tính toán được lượng carbon có sẵn (embodied carbon) lượng carbon nằm sẵn trong vật liệu và thường chiếm 20% đến 25% tổng lượng carbon của một tòa nhà ngay trong mô hình 3D của dự án.
Khả năng tính toán chi tiết này mở ra cánh cửa cho việc tối ưu hóa thiết kế. Các nhà thiết kế giờ đây có thể thay đổi vật liệu để giảm lượng carbon thải ra tới 30%, hoặc thậm chí 40-50% thông qua việc tối ưu hóa kết cấu.
Bên cạnh đó, các chính sách tài chính như thuế carbon đang được áp dụng tại Singapore cũng tạo ra đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ: giảm được carbon đồng nghĩa với giảm được thuế, thúc đẩy sự chuyển đổi từ cấp độ dự án.
Trong hành trình tìm kiếm vật liệu thay thế, gỗ khối lớn (Mass Timber) được khẳng định là vật liệu có tính bền vững cao nhất. Sự ưu việt của gỗ thể hiện rõ qua chỉ số phát thải gỗ chỉ thải ra khoảng 0.5 kg carbon/ kg vật liệu, so với 2.2 kg carbon/ kg thép. Không chỉ dừng lại ở đó, gỗ còn nhẹ hơn và có tốc độ lắp đặt nhanh hơn, giúp tối ưu hóa kết cấu cột và móng.
Mặc dù nhiều người còn e ngại về chi phí, song ông Nguyễn Phương - Phó Chủ tịch Hội Ngành Gỗ xây dựng TP HCM (SAWA) cho rằng tổng giá trị của công trình gỗ có thể không quá khác biệt so với công trình truyền thống nhờ vào tốc độ thi công vượt trội và các giá trị bền vững khác. Tuy nhiên, để gia nhập thị trường, gỗ khối lớn cần có các chứng chỉ quốc tế để chứng minh khả năng chịu cháy và động đất.
Một rào cản lớn đối với việc áp dụng các vật liệu mới tại Châu Á là chi phí nhập khẩu và vận chuyển. Do đó, phát triển nguồn cung vật liệu bền vững tại chỗ là hướng đi tốt nhất để giảm giá thành.
PGS TS Nguyễn Hồng Quân - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tuần hoàn Đại học Quốc gia TP HCM - ủng hộ chiến lược này bằng cách đề xuất tận dụng các loại cây trồng trong nước như cây tràm, vì chúng có giá trị sinh thái và khả năng carbon hóa rất lớn.
Cây tràm là nguồn vật liệu quan trọng giúp Việt Nam giảm sự phụ thuộc vào gỗ nhập khẩu, việc kết nối giữa trồng rừng và công nghiệp chế biến để nâng cấp chuỗi giá trị và hỗ trợ sinh kế cho người dân.
Từ góc độ thực tế của kiến trúc sư, ông Vũ Hoàng Kha - Nhà sáng lập và điều hành A+ Architects chia sẻ triết lý thiết kế theo tinh thần "kiệm" (tiết kiệm) một cách triệt để. Các dự án của ông thể hiện việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng địa phương một cách triệt để, sử dụng đá khai thác gần công trình, lưới của người dân địa phương, và thậm chí cả lá khô.
Ngoài ra, các dự án còn áp dụng vật liệu tái chế như sử dụng lại các thanh nẹp từ hệ thống công nghiệp lò sấy gỗ cho hệ trần, hoặc dùng gỗ từ thùng ván công nghiệp cho nội thất. Việc kết hợp kiến trúc thụ động và vật liệu tái chế này không chỉ giảm tác động môi trường mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt: nhiều công trình gần như không phải bật điện, không phải bật máy lạnh.
Việc chuyển đổi xanh không còn là tùy chọn mà là sự sống còn của doanh nghiệp. PGS TS Nguyễn Hồng Quân khẳng định nếu các doanh nghiệp Việt Nam không thật sự chuyển đổi xanh, họ có thể mất khách hàng, đặc biệt khi các cơ chế thương mại quốc tế như Điều chỉnh Biên giới carbon (CBAM) của Châu Âu có hiệu lực.
Con đường để ngành xây dựng xanh hơn là một chiến lược đồng bộ với việc tận dụng công nghệ số để minh bạch hóa carbon, kết hợp với chiến lược phát triển nguồn cung vật liệu bền vững và địa phương như gỗ tràm. Đây là con đường tất yếu để ngành xây dựng góp phần đạt được mục tiêu trung hòa carbon của cả nước và duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Hiện nay, mặc dù các cơ chế hỗ trợ như ưu đãi lãi suất đã được ban hành, song các doanh nghiệp vẫn gặp khó khi tiếp cận vốn xanh do thiếu khung tiêu chuẩn và hạ tầng dữ liệu khung đánh giá nhằm đo lường tính bền vững và trách nhiệm đối với môi trường, xã hội của doanh nghiệp (ESG).
Trước thách thức biến đổi khí hậu buộc các quốc gia phải đẩy nhanh quá trình tìm kiếm và ứng dụng các nguồn năng lượng xanh, bền vững. Việc chuyển đổi từ các nguồn năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo, đặc biệt là năng lượng mặt trời không chỉ góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, mà còn mở ra cơ hội phát triể
Diễn đàn "Khơi thông nguồn lực cùng doanh nghiệp chuyển đổi xanh", diễn ra vừa qua tại Hà Nội, nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh toàn diện, đặc biệt trong khối doanh nghiệp tư nhân.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và các thách thức môi trường ngày càng nghiêm trọng, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là xu thế tất yếu và trách nhiệm chung của toàn nhân loại.
Điện tử, Máy móc và Công nghiệp hỗ trợ là nhóm ngành có vai trò mũi nhọn, đóng góp lớn vào cơ cấu GDP. Tuy nhiên, để phát triển bền vững theo hướng chuyển đổi xanh, các doanh nghiệp cần hội nhập và sẵn sàng vượt qua thách thức.
Với mục tiêu phát triển xanh, Vingroup đi theo hướng phát triển về xe điện, các trạm sạc xe điện, xây dựng Quỹ vì tương lai xanh, tuyên truyền lan tỏa lối sống xanh...
Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay khi các vấn đề về biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng.
Kinh tế xanh đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh nhu cầu phát triển bền vững ngày càng cấp bách. Quá trình chuyển đổi xanh không thể tách rời chuyển đổi số và phải được triển khai dựa trên các trụ cột cốt lõi của nền kinh tế xanh.
.jpg)
