Chuỗi giá trị ngành điều Việt Nam cần được nâng cao bằng hình thức nào?
Hoạt động xuất khẩu điều của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2021 tăng về lượng nhưng giá trị lại tăng không tương xứng. Để nâng cao được giá trị sản phẩm cũng như kim ngạch xuất khẩu điều đạt 3,6 tỷ USD trong năm nay thì ngành điều Việt Nam cần đưa ra giải pháp phù hợp.
Khó khăn nối tiếp khó khăn
Theo thống kê, ngành điều Việt Nam đã xuất khẩu được 273.000 tấn, đạt kim ngạch 1,64 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2021, con số này tăng 11% về lượng và tăng 1,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2020. Kết quả này cho thấy có sự chênh lệch lớn giữa con số tăng về lượng nhưng con số tăng về giá trị xuất khẩu lại không tương xứng. Nguyên nhân rõ nhất dẫn đến chênh lệch trên là do sự ảnh hưởng nghiêm trọng của dịch bệnh Covid-19 đến ngành điều Việt Nam.
Theo Hiệp hội điều Việt Nam (Vinacas) đánh giá, xuất hiện sự mở rộng thị trường tiêu thụ, tiếp cận khách hàng của ngành điều tốt hơn so với năm ngoái nhưng do ảnh hưởng của giá xuất khẩu trong quý I/2021 thấp hơn so với cùng kỳ năm 2020, do đó, dù giá xuất khẩu trong quý II/2021 cao hơn thì vẫn khó có giá trị như những năm trước. Chính vì vậy, khối lượng xuất khẩu tăng nhưng giá trị lại không tương xứng.
Bên cạnh đó, khi giá nhân điều xuất khẩu chưa tăng nhiều thì các doanh nghiệp nhập khẩu điều thô phải đối diện với giá nguyên liệu tăng. Các doanh nghiệp sẽ phải tranh mua nguyên liệu phục vụ nhà máy do công suất chế biến của ngành điều Việt Nam lớn mà nguồn nguyên liệu lại không đủ cung ứng trong nước.
Phân loại hạt điều tại nhà máy của Xí nghiệp chế biến điều và nông sản thực phẩm Bình Phước
Theo các chuyên gia ngành chế biến điều dự báo, đến năm 2024, nhu cầu tiêu thụ hạt điều toàn cầu sẽ đạt 13,4 tỷ USD. Nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng này là xu hướng dùng hạt điều là đồ ăn nhẹ đảm bảo sức khỏe lành mạnh. Trước sự gia tăng sử dụng đồ ăn nhẹ từ hạt điều, các quốc gia xuất khẩu điều thô của châu Phi đang thành lập nhà máy chế biến. Đây là sự cạnh tranh không hề nhỏ đối với ngành điều nước ta.
Không những thế, do thời tiết diễn biến bất lợi khiến sản xuất điều có năng suất thấp, chất lượng cũng sụt giảm, khó đáp ứng được yêu cầu của bên thu mua giá cao. Cụ thể, Bình Phước là một trong các địa phương có diện tích trồng điều lớn lên đến 137.000ha, đây là loại cây kinh tế chủ lực cho Bình Phước. Thế nhưng thời tiết cực đoan đã ảnh hưởng đến chất lượng điều, do đó, giá thành bán ra không cao như mong muốn.
Tăng cường chế biến sâu nhằm tăng giá trị sản phẩm
Khôi phục lại vị thế xuất khẩu giá trị cao của hạt điều cũng như giải bài toán vướng mắc giá trị ngành điều là vấn đề toàn ngành trông ngóng. Việc tháo gỡ khó khăn này sẽ giúp khôi phục giá trị một trong 9 mặt hàng then chốt của ngành nông sản Việt Nam.
Các chuyên gia ngành điều cho rằng, việc tăng giá trị ngành điều bằng cách nhập khẩu nguyên liệu để chế biến rồi xuất khẩu lại không còn là giải pháp tối ưu hiệu quả vì lợi nhuận mang lại không hề lớn như kỳ vọng. Ngoài ra, nhập khẩu điều sẽ gây khó khăn cho nông dân trồng điều trong nước.
Vì vậy, để nâng cao chuỗi giá trị ngành điều cũng như tận dụng nguồn lực công nghệ sơ chế hiện nay, ngành điều cần tiếp tục đầu tư, ứng dụng công nghệ kỹ thuật tiên tiến vào chế biến nhân điều, từ đó, tăng chất lượng sản phẩm, mang lại giá trị thực cho ngành điều cũng như giữ vững vị thế xuất khẩu.
Các doanh nghiệp chế biến điều Việt Nam cần đầu tư công nghệ sơ chế, tạo chất lượng nhân điều tốt hơn cũng như đầu tư công nghệ chế biến sâu hạt điều. Có như vậy, ngành điều Việt Nam mới có thể đứng vững chắc trong chuỗi giá trị toàn cầu.
