Chuẩn xanh sản xuất thước đo cạnh tranh mới của doanh nghiệp

Bước chuyển mình từ các ngành công nghiệp phát thải lớn

Sự dịch chuyển của dòng vốn và xu hướng tiêu dùng quốc tế đang đặt ngành sản xuất đứng trước bài toán sinh tồn mới. Phát triển bền vững không còn là lựa chọn mang tính hình ảnh hay các hoạt động tự nguyện, mà đã trở thành rào cản kỹ thuật bắt buộc để doanh nghiệp giữ vững thị phần. Áp lực này hiện diện trực tiếp ở cả các ngành công nghiệp nặng vốn tiêu tốn nhiều năng lượng và phát thải cao.

Trong ngành thép, chuyển đổi xanh được cụ thể hóa từ những khâu sản xuất nhỏ nhất. Bà Lâm Tố Trinh, Phó Tổng giám đốc Phát triển Sản phẩm & Thị trường Công ty NS BlueScope Việt Nam chia sẻ, doanh nghiệp lựa chọn tự động hóa để tối ưu quy trình và giảm tiêu hao năng lượng.

Việc tích hợp cảm biến dự báo bảo trì, ứng dụng AI nhận diện lỗi sản phẩm cùng quy trình sấy bùn thải, tái sử dụng dung môi dư thừa đã giúp kéo dài vòng đời vật liệu. Việc nghiên cứu các dòng tôn có tuổi thọ từ 45 đến 50 năm giúp các công trình giảm chi phí thay thế, tối ưu hóa tài nguyên theo định hướng ESG.

Tương tự, ngành xi măng cũng đang đối mặt với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu. Ông Triệu Đình Trường, Phó Tổng giám đốc VICEM Hải Phòng cho biết, thay đổi lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở tư duy quản trị. Phát thải carbon đang trở thành chỉ số cạnh tranh mới, buộc doanh nghiệp chủ động triển khai các giải pháp giảm phát thải như tối ưu hóa quá trình nung, giảm hệ số clinker và tận dụng nhiệt khí thải để phát điện.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu và đôi cánh “Số - Xanh”

Tư duy cạnh tranh bằng chuẩn xanh hiện lan rộng sang nhóm doanh nghiệp nông sản, nơi yêu cầu truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu vùng trồng quyết định quyền tiếp cận thị trường.

Tại Tập đoàn Phúc Sinh, hành trình xanh hóa đã được khởi động hơn một thập kỷ. Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Phúc Sinh nhận định, phát triển bền vững hướng đến xây dựng nền nông nghiệp có khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo giá trị dài hạn. Doanh nghiệp đã vận hành mạng lưới hơn 6.300 hộ nông dân với 8.000 ha cà phê đạt chuẩn quốc tế, tích hợp hệ thống dữ liệu số để kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng.

Cùng chung định hướng, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cho biết, doanh nghiệp tập trung giảm phát thải khí nhà kính, mở rộng diện tích cà phê hữu cơ và thúc đẩy mô hình canh tác tuần hoàn, tái sinh đến năm 2030.

Nói về động lực phát triển trong giai đoạn mới, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, hai động lực quan trọng nhất quyết định năng suất và năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới là Số và Xanh.

Chuyển đổi xanh giúp tối ưu chuỗi giá trị tuần hoàn, trong khi chuyển đổi số với sự hỗ trợ của AI giúp nâng cao năng suất. Khoảng cách hiện nay nằm ở tốc độ thích ứng của từng đơn vị, doanh nghiệp chậm thay đổi sẽ đối mặt nguy cơ bị đào thải.

Ở góc độ kết nối thương mại, ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI chi nhánh TP.HCM nhấn mạnh, minh bạch dữ liệu và chuẩn hóa quản trị là điều kiện bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã trở thành hai trụ cột song hành giúp doanh nghiệp sản xuất Việt Nam khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Cuộc đua về chuẩn xanh không còn là đích đến của riêng từng doanh nghiệp hay một vài ngành hàng tiên phong, mà đã trở thành bài kiểm tra năng lực thích ứng cho toàn bộ nền kinh tế sản xuất. Khi các tiêu chuẩn môi trường và nghĩa vụ minh bạch dữ liệu phát thải biến thành điều kiện tiên quyết trên bàn đàm phán quốc tế, việc chậm chân đồng nghĩa với nguy cơ bị gạt ra khỏi chuỗi giá trị toàn cầu.

Bằng cách kết hợp giữa tư duy quản trị số và mô hình vận hành tuần hoàn, các doanh nghiệp không chỉ chủ động vượt qua rào cản kỹ thuật mà còn kiến tạo một nền sản xuất Việt Nam hiện đại, có khả năng chống chịu cao và tự tin khẳng định vị thế bền vững trên bản đồ thương mại thế giới.