Ra mắt Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam tạo bệ đỡ thể chế cho doanh nghiệp

Sáng 28/1 tại Hà Nội, Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2030 của Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam (Vietnam Green Transformation Association – VGA) chính thức diễn ra với sự tham dự của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cùng gần 300 đại biểu đại diện các bộ, ngành, tổ chức, doanh nghiệp, nhà khoa học và hội viên trên cả nước.

Kinh tế xanh từ lựa chọn chiến lược trở thành điều kiện cạnh tranh

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, thế giới đã đi một chặng đường dài từ việc coi bảo vệ môi trường là yếu tố bổ trợ cho phát triển, đến việc xác lập môi trường là cấu phần nội tại của mọi quyết định kinh tế. Các khái niệm như kinh tế xanh, phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn hay kinh tế carbon thấp hiện nay không còn dừng ở tầm chiến lược, mà đã được “hiện thực hóa” trong từng dự án đầu tư, từng chuỗi cung ứng và từng tiêu chuẩn thị trường.

Tại Việt Nam, định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đã được khẳng định rõ từ Đại hội XIII của Đảng và tiếp tục được cụ thể hóa trong các nghị quyết, chiến lược phát triển giai đoạn tới. Trong bối cảnh đó, sự ra đời của VGA được xem là dấu mốc thể hiện quyết tâm chuyển từ định hướng sang tổ chức thực hiện, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp.

Theo Phó Thủ tướng, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là biến đổi khí hậu hay thiên tai, mà là bài toán lựa chọn con đường phát triển. Khi dân số toàn cầu gia tăng nhanh, các nguồn tài nguyên truyền thống ngày càng cạn kiệt, mô hình tăng trưởng dựa trên khai thác và tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch đã bộc lộ rõ những giới hạn. Song song với đó, các hàng rào kỹ thuật mới liên quan đến dấu vết carbon, thuế carbon, tiêu chuẩn phát thải và ESG đang hình thành ngày càng rõ nét, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất khẩu chủ lực như công nghiệp chế biến, logistics, hàng không và hàng hải.

Trong bối cảnh kinh tế xanh toàn cầu đã đạt quy mô trên 5.000 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng nhanh, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính trách nhiệm xã hội, mà đã trở thành điều kiện cạnh tranh bắt buộc đối với doanh nghiệp nếu muốn duy trì và mở rộng thị phần, nhất là tại các thị trường lớn.

Chuyển đổi xanh gắn với chuyển đổi số và bài toán carbon

Một điểm nhấn quan trọng trong phát biểu của Phó Thủ tướng là mối quan hệ song hành giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đây được coi là con đường giúp các quốc gia đi sau như Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển, đồng thời tạo nền tảng cho tự cường và tự chủ kinh tế.

Việt Nam được đánh giá có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi với quy mô ước tính hàng trăm GW. Đây là nguồn năng lượng xanh, sạch, có khả năng thu hút dòng vốn đầu tư quy mô lớn, đồng thời nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia ngày càng coi trọng tiêu chí phát thải và ESG khi lựa chọn địa điểm sản xuất.

Tuy nhiên, chuyển đổi xanh không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng. Theo Phó Thủ tướng, quá trình này cần được triển khai đồng bộ trong nhiều ngành kinh tế như giao thông, nông nghiệp, du lịch, xây dựng và công nghiệp, với các tiêu chí rõ ràng về phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, chuyển đổi xanh gắn chặt với bài toán carbon. Trong thời gian tới, khi Việt Nam từng bước hoàn thiện khung pháp lý và triển khai thị trường carbon, việc kiểm kê, đo lường, báo cáo và xác minh phát thải khí nhà kính sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp. Đây vừa là áp lực tuân thủ, vừa mở ra cơ hội để doanh nghiệp biến giảm phát thải thành lợi thế cạnh tranh, tiếp cận các thị trường và nguồn vốn xanh.

Phó Thủ tướng ví chuyển đổi xanh như một “cuộc chiến đấu” lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, phối hợp và huy động tổng lực các nguồn lực xã hội. Trong bối cảnh đó, VGA không chỉ là nơi gặp gỡ, mà được kỳ vọng trở thành không gian hội tụ trí tuệ, công nghệ và dòng vốn đầu tư, giúp kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các sáng kiến và thị trường quốc tế.

Bên cạnh cơ hội, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ những điểm nghẽn lớn đang cản trở quá trình chuyển đổi xanh, trước hết là các vướng mắc về cơ chế, chính sách. Điển hình như lĩnh vực điện gió ngoài khơi dù có tiềm năng rất lớn nhưng nhiều dự án vẫn chậm triển khai do thiếu khung pháp lý đồng bộ và rõ ràng. Trong bối cảnh đó, VGA được kỳ vọng sẽ đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với các bộ, ngành và cơ quan quản lý, tham gia phản biện chính sách, đề xuất tháo gỡ rào cản thể chế, từ đó khơi thông các dòng vốn tài chính xanh, công nghệ và nguồn lực xã hội.

Lãnh đạo VGA cho biết, Hiệp hội ra đời với mục tiêu kết nối doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức xã hội để chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và giải pháp chuyển đổi xanh; đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.

Trong nhiệm kỳ 2026–2030, VGA đặt ra các mục tiêu cụ thể như phát triển ít nhất 2.000 hội viên, thành lập chi hội tại 34 tỉnh, thành phố; hỗ trợ trực tiếp khoảng 2.000 doanh nghiệp và hợp tác xã trong việc lập báo cáo ESG, kiểm kê phát thải và tiếp cận thị trường xanh; đào tạo khoảng 10.000 cán bộ doanh nghiệp về ESG, Net-Zero và kinh tế tuần hoàn; triển khai 1.000 mô hình cộng đồng xanh phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Với sự ra đời của Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ có thêm một bệ đỡ thể chế quan trọng, góp phần biến áp lực chuyển đổi xanh thành động lực đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam.