Chuẩn hóa tương thích điện từ, cơ hội cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên kết nối

Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 52/2025/TT-BKHCN, kèm theo QCVN 86:2025/BKHCN – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tương thích điện từ đối với thiết bị đầu cuối và phụ trợ trong hệ thống thông tin di động là một bước hoàn thiện quan trọng của hành lang pháp lý, đồng thời tạo ra một “mặt bằng chuẩn” mới, nơi cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp cùng song hành.

Chuẩn hóa thiết bị điện từ để giảm chi phí tuân thủ

Trong nhiều năm, yêu cầu về tương thích điện từ đối với thiết bị viễn thông được quy định theo từng thế hệ công nghệ hoặc từng nhóm sản phẩm riêng lẻ, từ GSM, W-CDMA, LTE cho đến các thiết bị IoT. Cách tiếp cận phân mảnh này từng khiến doanh nghiệp đối mặt với không ít khó khăn trong quá trình đo kiểm, thử nghiệm và công bố hợp quy, khi cùng một sản phẩm nhưng phải đáp ứng nhiều bộ yêu cầu khác nhau tùy theo phạm vi áp dụng.

QCVN 86:2025/BKHCN đã giải quyết căn bản tình trạng này bằng cách hợp nhất toàn bộ các yêu cầu EMC cho các công nghệ GSM, W-CDMA, LTE, 5G NR và NB-IoT trong một quy chuẩn thống nhất. Đối với doanh nghiệp, đây là một thay đổi mang tính cấu trúc, giúp giảm chồng chéo pháp lý, tiết kiệm chi phí tuân thủ và quan trọng hơn là gia tăng tính dự báo trong kế hoạch sản xuất, nhập khẩu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Khi “luật chơi” được chuẩn hóa và minh bạch hơn, doanh nghiệp có thể chủ động thiết kế sản phẩm, lựa chọn giải pháp kỹ thuật và tổ chức chuỗi cung ứng ngay từ đầu, thay vì phải điều chỉnh bị động theo từng yêu cầu riêng lẻ như trước. Trong dài hạn, chuẩn hóa vì thế không làm tăng rào cản, mà ngược lại, góp phần giảm chi phí giao dịch cho toàn thị trường.

Việc quy chuẩn mới bao quát cả các công nghệ mới như 5G và NB-IoT cũng cho thấy sự đồng bộ giữa khung pháp lý và thực tiễn phát triển hạ tầng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh mật độ thiết bị vô tuyến ngày càng dày đặc, từ thiết bị cá nhân đến hệ thống cảm biến, thiết bị công nghiệp và các ứng dụng đô thị thông minh.

Từ yêu cầu kỹ thuật đến cơ hội nâng cấp năng lực cạnh tranh

QCVN 86:2025/BKHCN tập trung vào hai trụ cột kỹ thuật then chốt của tương thích điện từ là phát xạ điện từ và miễn nhiễm điện từ, tức kiểm soát mức độ thiết bị phát ra trường điện từ và khả năng chịu ảnh hưởng từ môi trường xung quanh trong giới hạn an toàn. Các phương pháp đo thử được xây dựng trên cơ sở thông lệ quốc tế, qua đó tạo ra sự tương thích cao giữa hệ thống tiêu chuẩn trong nước và các chuẩn mực đang được áp dụng rộng rãi trên thế giới.

Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị có định hướng xuất khẩu hoặc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, việc chuẩn hoá tương thích điện từ là một lợi thế quan trọng. Thiết bị được thử nghiệm và chứng nhận theo một quy chuẩn tiệm cận quốc tế ngay tại Việt Nam sẽ thuận lợi hơn khi tiếp cận các thị trường khác, giảm nhu cầu thử nghiệm lại và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Bên cạnh đó, lộ trình áp dụng được thiết kế theo hướng có độ “mở” nhất định. Dù QCVN 86:2025/BKHCN có hiệu lực từ ngày 15/02/2026, quy chuẩn này chỉ được áp dụng bắt buộc từ ngày 01/01/2027. Trong giai đoạn chuyển tiếp, doanh nghiệp được quyền lựa chọn giữa quy chuẩn mới và các quy chuẩn EMC cũ. Cách tiếp cận này tạo ra một khoảng đệm cần thiết, giúp doanh nghiệp từng bước điều chỉnh thiết kế sản phẩm, quy trình thử nghiệm và hồ sơ công bố hợp quy mà không bị gián đoạn hoạt động.

Tuy nhiên, chuẩn hóa cũng đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cấp năng lực nội tại. Việc hiện chưa có phòng thử nghiệm được chỉ định hoặc thừa nhận chính thức theo QCVN 86:2025/BKHCN cho thấy dư địa đầu tư và hợp tác trong lĩnh vực đánh giá sự phù hợp vẫn còn rất lớn. Đây không chỉ là thách thức về hạ tầng kỹ thuật, mà còn là cơ hội để hình thành hệ sinh thái dịch vụ thử nghiệm, chứng nhận, hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh tiêu chuẩn ngày càng cao.