Chuẩn hóa đào tạo và cấp chứng chỉ môi giới bất động sản

Thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, với những yêu cầu ngày càng cao về sự chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững. Một trong những mắt xích then chốt để đạt được mục tiêu này chính là lực lượng môi giới bất động sản. Tuy nhiên, tình trạng làm nghề tự phát, thiếu chứng chỉ, thiếu kiến thức đã và đang gây ra nhiều rủi ro, làm suy giảm niềm tin của khách hàng.

Theo ông Vương Duy Dũng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), Bộ luôn coi trọng vai trò của đội ngũ môi giới, bởi đây là lực lượng trực tiếp kết nối thị trường, tác động đến niềm tin của khách hàng và tính minh bạch của giao dịch. Thế nhưng, chất lượng của lực lượng này lại chưa đồng đều.

Khảo sát của Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho thấy một bức tranh đáng lo ngại: 89% môi giới chưa có hoặc đã hết hạn chứng chỉ hành nghề, và 51,8% chưa từng tham gia đào tạo chính quy. Những con số này phản ánh một thực tế rằng, dù luật pháp đã có quy định, nhưng việc tuân thủ và triển khai vẫn còn nhiều khoảng trống.

Nhiều môi giới coi chứng chỉ chỉ như một giấy thông hành, một thủ tục pháp lý để hợp thức hóa nghề nghiệp, chứ không phải là minh chứng về năng lực. Ông Nguyễn Thái Bình, Tổng Giám đốc Đông Tây Land, chia sẻ rằng nhiều doanh nghiệp phải tuyển dụng rồi đào tạo nội bộ, sau đó mới hỗ trợ nhân sự đi lấy chứng chỉ. Hệ quả là nhân viên thiếu kiến thức nền, coi nghề môi giới như một trải nghiệm ngắn hạn, dẫn đến tỷ lệ biến động nhân sự rất cao.

Việc chuẩn hóa không chỉ gặp thách thức từ ý thức của người hành nghề, mà còn từ chính các cơ chế quản lý và đào tạo. Bà Hoàng Thu Hằng, Trưởng phòng Quản lý thị trường bất động sản, cho biết theo Nghị định 114 mới ban hành, trách nhiệm tổ chức kỳ thi sát hạch đã được giao cho Sở Xây dựng, tạo tiền đề cho sự đồng bộ. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn còn những vướng mắc trong việc triển khai.

Ngoài ra, thị trường đào tạo cũng đang tồn tại nhiều bất cập. Mặc dù Thông tư 04/2024/TTBXD đã quy định rõ chương trình khung tối thiểu 74 tiết, nhưng như bà Nguyễn Thùy Dương, Giám đốc Công ty cổ phần đào tạo và nghiên cứu xây dựng CTS chia sẻ, nhiều học viên chỉ muốn học nhanh để lấy chứng chỉ. Điều này tạo cơ hội cho các cơ sở đào tạo trục lợi, cắt xén chương trình, bỏ qua thực hành để đáp ứng nhu cầu này.

Hậu quả của việc đào tạo không chuẩn, hành nghề "chui" là vô cùng nghiêm trọng. Luật sư Lê Trọng Thêm, Giám đốc Công ty Luật LTT&Partners, cảnh báo rằng cá nhân hành nghề khi chưa có chứng chỉ hợp lệ có thể bị xử phạt hàng chục triệu đồng.

Hơn nữa, nếu tình trạng này kéo dài, thị trường sẽ đối diện với một vòng luẩn quẩn về chất lượng dịch vụ giảm sút, niềm tin nhà đầu tư sụt giảm, khách hàng thiệt hại, còn cơ quan quản lý mất đi công cụ kiểm soát và sàng lọc. Đây là rủi ro mang tính hệ thống, cần sớm được chấn chỉnh.

Để tháo gỡ những nút thắt này, cần một sự đồng lòng và nỗ lực từ tất cả các bên. Việc chuẩn hóa đào tạo và cấp chứng chỉ không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm chuyên nghiệp hóa lực lượng môi giới, bảo vệ quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển ổn định, bền vững của thị trường.

Phó Cục trưởng Vương Duy Dũng nhấn mạnh, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục cụ thể hóa hơn chương trình đào tạo, nội dung thi, phương thức sát hạch để vừa bảo đảm chất lượng, vừa tạo môi trường thông thoáng, minh bạch cho hoạt động môi giới.

Liên quan đến vấn đề này, ông Trần Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, cho rằng Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế, như tại Mỹ hay Singapore, nơi quy trình thi cử được tổ chức chuyên nghiệp, có giám sát độc lập. Hội Môi giới cũng đã chủ động biên soạn bộ giáo trình chuẩn và xây dựng bộ tiêu chuẩn nghề nghiệp, nhấn mạnh yếu tố văn hóa và đạo đức hành nghề.

Bà Trần Thị Cẩm Tú, Giám đốc điều hành (CEO) EximRS, đề nghị, cần có cơ chế thi sát hạch rõ ràng để đảm bảo chất lượng đầu ra. Ông Phạm Lâm, Phó Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, kiến nghị xây dựng ngân hàng câu hỏi chung cấp quốc gia, cùng với phương pháp thi và nội dung thống nhất để tránh sự chênh lệch giữa các địa phương.

Chuẩn hóa đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới là giải pháp then chốt để nâng tầm lực lượng này, góp phần minh bạch hóa thị trường bất động sản. Tuy nhiên, hành trình này cần một hệ thống chuẩn hóa toàn diện, từ giáo trình, bộ đề thi, ngân hàng câu hỏi, cơ chế hậu kiểm, song song với việc nâng cao đạo đức và tiêu chuẩn nghề nghiệp. Chỉ khi đó, nghề môi giới bất động sản Việt Nam mới có thể hội nhập quốc tế và được xã hội tôn trọng đúng tầm.