Chính sách ưu tiên cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Đầu tư cho phát triển bền vững

Bố trí khoảng 150.000-160.000 tỷ đồng trong 5 năm tới

Chương trình mục tiêu quốc gia trong giai đoạn 2021-2025 được đánh giá là chủ trương lớn, có ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội sâu sắc. Dù khởi đầu chậm 1,5 năm do tác động của đại dịch COVID-19, chương trình đã đạt và vượt 6/9 nhóm mục tiêu, đặc biệt về giảm nghèo, nâng thu nhập và mở rộng cơ hội giáo dục, y tế. Thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số dự kiến đạt 45,9 triệu đồng vào năm 2025, tăng 3,3 lần so với năm 2020; tỷ lệ giảm nghèo duy trì mức 3,2%/năm, cao hơn bình quân cả nước.

Nguồn lực đầu tư đã được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, với tỷ lệ giải ngân cao, vượt 1,03 lần so với tổng vốn hai chương trình mục tiêu quốc gia khác. Chương trình cũng tạo bước chuyển về nhận thức, thay đổi cách nghĩ, cách làm của đồng bào, phát huy tiềm năng về dược liệu, khởi nghiệp nông nghiệp và du lịch cộng đồng. Quan trọng hơn, niềm tin của người dân với Đảng, Nhà nước được củng cố, an ninh biên giới được giữ vững, khối đại đoàn kết các dân tộc được tăng cường.

Tuy vậy, còn 3 nhóm mục tiêu chưa đạt kế hoạch, bao gồm cải thiện cơ sở hạ tầng, số xã thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn và giải quyết cơ bản tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất. Một số địa phương lúng túng trong triển khai, cán bộ cơ sở còn thiếu và yếu, tư tưởng trông chờ, ỷ lại vẫn tồn tại.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi là trách nhiệm, nghĩa vụ, đồng thời cũng là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện nghĩa đồng bào. Do đó, trong giai đoạn 2026-2030, Chính phủ định hướng bố trí khoảng 150.000-160.000 tỷ đồng, tăng 10-15% so với nhiệm kỳ trước, với 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Nguồn lực sẽ tập trung vào tạo sinh kế, việc làm; đảm bảo tiếp cận bình đẳng giáo dục, y tế, văn hóa; phát triển hạ tầng thiết yếu, đặc biệt tại các xã biên giới. Song song, Chính phủ sẽ xây dựng cơ chế phát triển hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, gắn với ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; triển khai các dự án ứng phó biến đổi khí hậu, an sinh xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

Một điểm nhấn quan trọng là xây dựng gói tín dụng ưu tiên cho đồng bào để giảm nghèo bền vững và làm giàu, kết hợp với các chính sách tài khóa về đất đai, thuế, phí, lệ phí. Việc đo lường kết quả sẽ dựa trên các công cụ giám sát cụ thể, minh bạch, hướng đến hiệu quả thực chất.

10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Thủ tướng khẳng định, khó khăn còn nhiều nhưng quyết tâm càng lớn, mục tiêu cuối cùng là đời sống nhân dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi năm sau cao hơn năm trước, nhiệm kỳ sau tốt hơn nhiệm kỳ trước, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển. Theo đó, Thủ tướng nêu rõ 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, gồm:

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức, xác định đầu tư cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là đầu tư cho phát triển, không những là trách nhiệm, nghĩa vụ mà phải làm bằng cả tình cảm, trái tim, tình dân tộc, nghĩa đồng bào, sự chia sẻ, tính nhân văn cao cả, quyết tâm cao nhất, "nghĩ thật, nói thật, làm thật, hiệu quả thật, nhân dân được thụ hưởng thật".

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tổ chức thực hiện đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Duy trì độc lập chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bảo đảm bình đẳng nhưng đặc biệt chú ý các dân tộc dễ bị tổn thương.

Thứ ba, cân đối, bố trí nguồn lực ưu tiên cho chương trình trong 5 năm tới, dự kiến tăng khoảng 10-15% ngân sách (khoảng 150.000-160.000 tỷ đồng, so với 137 nghìn tỷ đồng của nhiệm kỳ này); huy động nguồn lực Trung ương, địa phương và các nguồn lực hợp pháp khác; Trung ương bố trí nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát, giao địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Thủ tướng nêu rõ, nguồn lực sẽ tập trung cho một số nhiệm vụ: Tạo việc làm, sinh kế cho người dân; bảo đảm tiếp cận bình đẳng y tế, văn hóa, giáo dục, nhất là y tế cơ sở, y tế dự phòng, kiên cố hóa trường học, trong đó có trường học cho 248 xã biên giới; phát triển hạ tầng giao thông, viễn thông, điện, nước, bảo đảm tính bền vững trong phát triển. Chú ý nguồn lực về con người, bố trí bác sĩ, giáo viên.

Thứ tư, có cơ chế, chính sách phát triển, tăng cường liên kết giữa các dân tộc thiểu số và giữa các dân tộc thiểu số với cộng đồng người Kinh; hình thành, liên kết các hợp tác xã, các doanh nghiệp, phát triển hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, phát triển doanh nghiệp nhỏ thành doanh nghiệp lớn; chú trọng phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thứ năm, xây dựng, đầu tư các dự án ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì); xây dựng chương trình an sinh xã hội thiết thực, cụ thể, bám sát tình hình thực tế. Tiếp tục triển khai chương trình 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL.

Thứ sáu, gắn kết giữa phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân vững chắc; phát huy uy tín, vai trò tiên phong của già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo, người có uy tín. Đầu tư ngân sách cho các nhiệm vụ Đảng, Nhà nước giao.

Thứ bảy, có chính sách ưu tiên, đầu tư thực hiện các nghị quyết "bộ tứ trụ cột" của Bộ Chính trị (về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển kinh tế tư nhân; xây dựng và thực thi pháp luật; hội nhập quốc tế) và các nghị quyết sắp được Bộ Chính trị ban hành về giáo dục, y tế…

Thứ tám, giữ gìn, bảo tồn và phát huy nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, tiếng nói, chữ viết của các dân tộc, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, biến văn hóa thành nguồn lực, di sản thành tài sản, đồng bào được hưởng thụ văn hóa nhiều hơn.

Thứ chín, xây dựng gói tín dụng ưu tiên cho việc xóa đói giảm nghèo bền vững và làm giàu, có chính sách tài khóa ưu tiên về tiếp cận đất đai, thuế, phí, lệ phí…

Thứ mười, thiết kế công cụ đo lường để giám sát việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ ngành và vào cuộc của các địa phương.

Thủ tướng nhấn mạnh, với đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi còn nhiều khó khăn thì phải có cơ chế, chính ưu tiên, hoàn thiện thể chế, bố trí nguồn lực tương xứng; tư tưởng phải thông, quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động phải quyết liệt, bám sát thực tiễn, đổi mới tư duy, có cách tiếp cận phù hợp, linh hoạt, hiệu quả.

Nguồn: baochinhphu.vn