Chile đang nổi lên như một trong những thị trường tiềm năng nhất đối với hàng hóa Việt Nam tại khu vực Nam Mỹ nhờ lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, sức mua ổn định và xu hướng đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu.
Với mức độ hội nhập kinh tế sâu rộng cùng hệ thống logistics phát triển, quốc gia này không chỉ là thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng mà còn được xem là cửa ngõ để hàng Việt mở rộng hiện diện tại Mỹ Latinh.
Lợi thế từ FTA và cơ hội mở rộng thị phần
Theo số liệu phía Chile công bố, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Chile đạt hơn 2 tỷ USD, tăng hơn 40% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt trên 1,7 tỷ USD, tăng gần 50%. Đáng chú ý, sau hơn một thập kỷ kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Chile (VCFTA) có hiệu lực, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đã tăng khoảng 6,5 lần.
Dù vậy, hàng hóa Việt Nam hiện mới chỉ chiếm khoảng 2% tổng thị phần nhập khẩu của Chile. Điều này cho thấy dư địa mở rộng còn rất lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Chile đang giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn cung truyền thống.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Chile tập trung ở nhóm điện thoại, điện tử, máy tính và linh kiện, dệt may, giày dép, đồ gỗ và nội thất.
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy xuất khẩu sang Chile đến từ lợi thế thuế quan của các hiệp định thương mại tự do mà hai nước cùng tham gia, đặc biệt là VCFTA và CPTPP.
Nhờ các hiệp định này, phần lớn dòng thuế nhập khẩu giữa Việt Nam và Chile hiện đã được đưa về mức 0%, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể cho hàng Việt so với nhiều đối thủ chưa có FTA với Chile.
Hiện các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Chile tập trung ở nhóm điện thoại, điện tử, máy tính và linh kiện, dệt may, giày dép, đồ gỗ và nội thất. Đây đều là những ngành hàng có năng lực sản xuất lớn và khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan tương đối tốt.
Bên cạnh đó, nhóm nông sản và thực phẩm cũng được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng. Nhu cầu tại Chile đang gia tăng đối với gạo chất lượng cao, cà phê đặc sản, cà phê hòa tan, hạt điều, hạt tiêu và thủy sản chế biến.
Đặc biệt, cà phê Việt Nam đang nhận phản hồi tích cực từ thị trường này nhờ xu hướng tiêu dùng mới, ưu tiên chất lượng và trải nghiệm sản phẩm thay vì chỉ cạnh tranh về giá.
Theo bà Ngô Thu Hương, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Chile, xu hướng tiêu dùng tại quốc gia Nam Mỹ này đang chuyển mạnh sang các sản phẩm xanh, thân thiện môi trường và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Người tiêu dùng Chile cũng ngày càng ưu tiên mua sắm qua các nền tảng thương mại điện tử.
“Đây là thời điểm doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển dần từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, thiết kế và yếu tố xanh”, bà Hương nhận định.
Theo bà Hương, các tiêu chí như bao bì xanh, chứng nhận hữu cơ và tính bền vững đang trở thành yêu cầu phổ biến đối với hàng nhập khẩu vào Chile. Điều này vừa tạo áp lực nâng cấp tiêu chuẩn sản xuất, vừa mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam xây dựng thương hiệu tại thị trường Nam Mỹ.
Trong khi đó, ông Manuel Ubilla, Chủ tịch Phòng Thương mại Chile, cho rằng cấu trúc thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ cao hơn là cạnh tranh trực tiếp. Chile hiện có nhu cầu lớn đối với điện thoại, thiết bị công nghệ, xe điện và pin sử dụng năng lượng mặt trời, vốn là những lĩnh vực Việt Nam đang gia tăng năng lực sản xuất.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng có thể mở rộng nhập khẩu các sản phẩm thế mạnh của Chile như đồng, lithium, gỗ thông, cá hồi và cherry nhằm đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và nông sản.
Theo giới chuyên gia, việc xem Chile không chỉ là thị trường đích mà còn là “bàn đạp” logistics sẽ giúp hàng hóa Việt Nam có thêm cơ hội lan tỏa sang nhiều quốc gia khác trong khu vực Mỹ Latinh.
Áp lực logistics và tiêu chuẩn xanh
Dù triển vọng thị trường khá lớn, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức khi tiếp cận Chile, nổi bật nhất là chi phí logistics cao và khoảng cách địa lý xa.
Thời gian vận chuyển hàng hóa từ Việt Nam sang Chile hiện kéo dài khoảng 45-55 ngày, tạo áp lực lớn lên chi phí lưu kho, quản trị tồn kho và bảo đảm chất lượng hàng hóa trong quá trình vận chuyển đường dài.
Để tận dụng hiệu quả cơ hội từ Chile, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong quản trị logistics, đầu tư công nghệ đóng gói, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc...
Bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu cũng khiến giá cước vận tải quốc tế thay đổi mạnh, làm gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Trong cuộc cạnh tranh tại Chile, hàng Việt còn phải đối mặt với áp lực lớn từ Trung Quốc và các quốc gia Nam Mỹ có lợi thế vị trí địa lý gần hơn. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi chiến lược tiếp cận thị trường.
Thay vì cạnh tranh chủ yếu ở phân khúc giá thấp, doanh nghiệp được khuyến nghị tập trung vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, phù hợp vận chuyển đường dài và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh.
Hiện Chile áp dụng nhiều quy định nghiêm ngặt về ghi nhãn bằng tiếng Tây Ban Nha, tiêu chuẩn SPS, TBT cũng như trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất trong thu hồi, tái chế chất thải sau tiêu dùng.
Đối với ngành dệt may và giày dép, xu hướng tiêu dùng đang chuyển sang các sản phẩm đơn giản, tiện dụng và bền vững hơn. Đây được xem là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp Việt Nam cần dịch chuyển từ chiến lược cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, thiết kế và tiêu chuẩn xanh.
Các chuyên gia cho rằng để tận dụng hiệu quả cơ hội từ Chile, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong quản trị logistics, đầu tư công nghệ đóng gói, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa quy trình sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang tái cấu trúc theo hướng ưu tiên chuỗi cung ứng bền vững, Chile có thể trở thành mắt xích quan trọng giúp hàng Việt mở rộng hiện diện tại toàn bộ khu vực Nam Mỹ nếu doanh nghiệp chuẩn bị tốt về năng lực tuân thủ và chiến lược thị trường dài hạn.
Ngày 17/6/2024, Phiên họp lần V Hội đồng Thương mại tự do Việt Nam – Chile đã được tổ chức nhằm xác định những nội dung cần triển khai trong giai đoạn tới để tiếp tục triển khai thực thi hiệu quả Hiệp định VCFTA, từ đó thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư song phương.
Sáng 16/7, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đã có buổi tiếp Bà Claudia Sanhueza, Thứ trưởng phụ trách quan hệ kinh tế quốc tế, Bộ Ngoại giao Chile trong khuôn khổ các hoạt động nhân dịp tham dự Hội nghị Bộ trưởng Thương mại của các thành viên Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) tại Auckland, New Zealand.
Dự án biến thành phố biển phía Bắc của Chile Iquique thành trung tâm logistics của Nam Mỹ đang tạo rất nhiều thuận lợi về tiết kiệm chi phí và thời gian giao dịch. Việt Nam nên nắm bắt cơ hội này để tăng tỷ trọng xuất khẩu vào Chile cũng như các nước khu vực Nam Mỹ.
Quan hệ hợp tác thương mại nông nghiệp giữa Việt Nam và Chile đang mở ra một giai đoạn mới, khi hai quốc gia ở hai bán cầu ngày càng xích lại gần nhau trong định hướng phát triển bền vững và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
