Chè là một trong những nông sản chủ lực của Việt Nam, không chỉ góp phần đáng kể vào nền kinh tế mà còn khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, trong tháng 1/2025, Việt Nam đã xuất khẩu 9,7 nghìn tấn chè, đạt trị giá 16,4 triệu USD.
Ảnh minh hoạ. Nguồn: IT
Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm 2024, xuất khẩu chè trong tháng này đã giảm mạnh, giảm 21,6% về lượng và 21,5% về trị giá. Sự giảm sút này có thể được giải thích bởi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vào cuối tháng 1, khiến hoạt động xuất khẩu bị gián đoạn. Mặc dù vậy, giá chè xuất khẩu bình quân vẫn có sự tăng trưởng nhẹ, đạt 1.693,7 USD/tấn, tăng 0,2% so với tháng 1/2024.
Thị trường xuất khẩu chè của Việt Nam chủ yếu vẫn tập trung vào các quốc gia truyền thống như Pakistan, Nga và Đài Loan. Pakistan tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm tới 35,1% tổng lượng chè xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 1/2025, mặc dù xuất khẩu sang thị trường này đã giảm 24,8% về lượng và 30,3% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, thị trường Nga lại ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ, với mức tăng trưởng về lượng lên tới 19,2% và về trị giá lên tới 48,5%. Thị trường Đài Loan, dù đứng thứ ba, cũng ghi nhận sự giảm sút về lượng và trị giá.
Trong khi đó, theo thông tin từ Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, nhập khẩu chè của Hoa Kỳ trong năm 2024 đạt 125 nghìn tấn, trị giá 556,6 triệu USD, tăng 19,2% về lượng và 12,2% về trị giá so với năm 2023. Mặc dù nhập khẩu chè từ Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ cả về lượng và trị giá, nhưng tỷ trọng của chè Việt Nam trong tổng nhập khẩu chè của Hoa Kỳ vẫn còn thấp. Điều này tạo cơ hội lớn để Việt Nam mở rộng thị phần chè tại thị trường Hoa Kỳ trong những năm tới.
Chè đen vẫn là chủng loại chè chủ yếu xuất khẩu sang Hoa Kỳ, chiếm phần lớn trong tổng lượng chè nhập khẩu của thị trường này. Năm 2024, Hoa Kỳ đã nhập khẩu 105,5 nghìn tấn chè đen, trị giá 341,7 triệu USD, tăng trưởng mạnh mẽ so với năm 2023. Các thị trường cung cấp chè đen lớn cho Hoa Kỳ bao gồm Argentina, Ấn Độ, Trung Quốc và Việt Nam.
Chè xanh, mặc dù chiếm tỷ trọng nhỏ hơn, nhưng cũng có dấu hiệu tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2024. Hoa Kỳ đã nhập khẩu 17,8 nghìn tấn chè xanh, trị giá 208,6 triệu USD, tăng trưởng 26,3% về lượng và 7,3% về trị giá so với năm 2023. Việt Nam hiện là thị trường cung cấp chè xanh lớn thứ 7 cho Hoa Kỳ, với 728 tấn, trị giá 1,8 triệu USD, tăng mạnh so với năm trước.
Mặc dù Việt Nam đã thành công trong việc xuất khẩu chè tới nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, thách thức vẫn còn tồn tại trong việc chiếm lĩnh thị trường lớn như Hoa Kỳ. Theo dự báo, đến năm 2030, sản lượng chè xuất khẩu của Việt Nam sẽ đạt khoảng 156 nghìn tấn, chiếm khoảng 80% tổng sản lượng chè được sản xuất trong nước. Với mức độ cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia sản xuất chè lớn như Ấn Độ, Trung Quốc, và Kenya, Việt Nam cần phải cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng cường các chiến lược marketing để gia tăng thị phần tại các thị trường quốc tế.
Thị trường chè toàn cầu đang phát triển mạnh mẽ, dự kiến đạt 70,19 tỷ USD vào năm 2028. Các yếu tố như thay đổi lối sống, nhận thức tăng cao về lợi ích sức khỏe từ việc uống chè, và sự gia tăng của các sản phẩm chè cao cấp đang thúc đẩy sự tăng trưởng này. Chè Việt Nam, với chất lượng cao và sự đa dạng về chủng loại, có thể tận dụng những cơ hội này để gia tăng xuất khẩu. Chè đen và chè xanh sẽ tiếp tục là hai chủng loại chủ đạo, với các sản phẩm đặc biệt như chè sạch, chè hữu cơ và chè pha lạnh, ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng.
Chè Việt Nam đã có những bước tiến vững chắc trên thị trường quốc tế và hiện nay đã xuất khẩu tới 74 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, để thực sự vươn lên trong ngành chè toàn cầu, Việt Nam cần tiếp tục cải tiến chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, đặc biệt là tại các thị trường tiềm năng như Hoa Kỳ và không ngừng đổi mới trong các sản phẩm chè để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
