Cà phê Việt trước cơ hội nâng hạng tại thị trường Mỹ

Mở rộng thị phần trong bối cảnh thị trường biến động

Nửa đầu năm 2026 chứng kiến những biến động mạnh trên thị trường cà phê toàn cầu. Lo ngại gián đoạn nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn, lượng tồn kho xuống thấp và các hiện tượng thời tiết cực đoan đã đẩy giá cà phê thế giới tăng mạnh. Tại Brazil, mưa lớn xuất hiện đúng thời điểm thu hoạch khiến tiến độ thu hái chậm nhất trong vòng 4 năm, trong khi nguy cơ khô hạn do El Niño tiếp tục gây áp lực lên các vùng trồng cà phê tại Đông Nam Á.

Đến giữa tháng 6/2026, lượng tồn kho Arabica trên sàn ICE chỉ còn 396.957 bao, mức thấp nhất trong 7 tháng. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ Robusta vẫn duy trì ổn định nhờ ngành công nghiệp cà phê hòa tan và phối trộn tiếp tục mở rộng.

Trong bối cảnh này, cà phê Việt Nam ghi nhận những tín hiệu tích cực tại thị trường Mỹ. Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ 47,6 nghìn tấn cà phê với kim ngạch 231,1 triệu USD, trở thành nguồn cung lớn thứ tư của thị trường này. Đáng chú ý, trong khi tổng lượng cà phê Mỹ nhập khẩu giảm 5,7%, nhập khẩu từ Việt Nam lại tăng 22,2% về lượng. Nhờ đó, thị phần cà phê Việt Nam tại Mỹ tăng từ 7,36% lên 9,54%.

Sự gia tăng thị phần này diễn ra trong bối cảnh nhiều đối thủ cạnh tranh gặp khó khăn. Lượng cà phê Mỹ nhập khẩu từ Brazil giảm 46%, từ Colombia giảm 29%. Một trong những yếu tố quan trọng là lợi thế về giá khi giá nhập khẩu bình quân từ Việt Nam giảm 15,3%, còn 4.851 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mức 7.535 USD/tấn của Brazil.

Những con số trên cho thấy cà phê Việt Nam đang tận dụng hiệu quả các biến động của thị trường để mở rộng hiện diện tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.

Dư địa tăng trưởng nằm ở cà phê chế biến

Tuy nhiên, việc gia tăng thị phần mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn là làm thế nào để chuyển hóa lợi thế về sản lượng và giá thành thành giá trị gia tăng cao hơn.

Mỹ hiện là thị trường cà phê có quy mô khoảng 90,97 tỷ USD và được dự báo tăng trưởng bình quân 5,8% mỗi năm, đạt 150,88 tỷ USD vào năm 2034. Đây không chỉ là thị trường có sức mua lớn mà còn đang chứng kiến sự thay đổi mạnh trong hành vi tiêu dùng.

Người tiêu dùng Mỹ ngày càng ưu tiên các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao như cà phê đặc sản, cà phê hữu cơ, cà phê pha sẵn, cà phê lạnh và các sản phẩm tiện lợi sử dụng tại nhà. Xu hướng này tạo ra cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp Việt Nam nếu có thể dịch chuyển khỏi mô hình xuất khẩu nguyên liệu truyền thống.

Thực tế, quá trình chuyển dịch đã bắt đầu diễn ra. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng cà phê chế biến đã chiếm 17,9% tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam, cho thấy ngành hàng đang từng bước giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô.

Đây được xem là hướng đi có ý nghĩa chiến lược. Trong bối cảnh giá nguyên liệu luôn biến động mạnh theo chu kỳ cung cầu và thời tiết, giá trị bền vững của ngành cà phê sẽ đến từ khả năng xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm chế biến sâu và tham gia nhiều hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu của thị trường như chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn bền vững và trải nghiệm tiêu dùng. Bên cạnh đó, việc hợp tác với các nhà rang xay bản địa, mở rộng hệ thống phân phối và khai thác hiệu quả thương mại điện tử sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị xuất khẩu.

Những biến động của thị trường cà phê thế giới đang mang lại cơ hội ngắn hạn về giá. Tuy nhiên, triển vọng dài hạn của ngành cà phê Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng nâng cấp chuỗi giá trị. Việc mở rộng thị phần tại Mỹ cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn, nhưng để biến lợi thế đó thành giá trị kinh tế bền vững, ngành cà phê cần tiếp tục đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.