Cà phê Việt mở rộng dư địa tại thị trường Trung Quốc

Với Việt Nam, xuất khẩu cà phê 6 tháng đầu năm ghi nhận nghịch lý khi sản lượng tăng nhưng kim ngạch giảm do giá xuất khẩu bình quân đi xuống. Trong bối cảnh đó, sự bứt phá tại thị trường Trung Quốc đang mở ra dư địa tăng trưởng mới, đồng thời đặt ra yêu cầu tái cơ cấu chiến lược thị trường và sản phẩm đối với doanh nghiệp.

Giá cà phê tăng mạnh nhưng thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều biến số

Thị trường cà phê toàn cầu đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi các yếu tố cung – cầu liên tục thay đổi. Trong ngắn hạn, nguồn cung thắt chặt đã đẩy giá cà phê lên mức cao, song về dài hạn, kỳ vọng sản lượng tăng từ Brazil khiến triển vọng giá trở nên khó dự báo hơn. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là thời điểm cần cân bằng giữa tận dụng chu kỳ giá cao và chuẩn bị cho giai đoạn cạnh tranh gay gắt hơn trong niên vụ mới.

Những ngày đầu tháng 7/2026 chứng kiến đợt tăng giá đáng chú ý trên cả hai sàn giao dịch cà phê lớn của thế giới. Động lực chính đến từ lo ngại nguồn cung ngắn hạn bị gián đoạn, đặc biệt tại Brazil – quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới.

Tồn kho cà phê Arabica đạt chuẩn trên sàn ICE New York giảm xuống còn 354.261 bao (loại 60 kg), mức thấp nhất trong 27 tháng. Trong khi đó, tiến độ thu hoạch tại Brazil diễn ra chậm hơn dự kiến do mưa kéo dài và nhiệt độ thấp, ảnh hưởng đến quá trình thu hái cũng như chất lượng chế biến.

Diễn biến này nhanh chóng phản ánh lên thị trường kỳ hạn. Giá Arabica giao tháng 9/2026 tăng 17,4% so với đầu tháng, lên 347,9 UScent/lb. Giá Robusta cùng kỳ hạn trên sàn London cũng tăng 10,5%, đạt 4.043 USD/tấn.

Tại Việt Nam, nguồn cung trong nước tiếp tục thu hẹp khi lượng cà phê còn lại trong dân không nhiều. Chỉ trong khoảng 10 ngày đầu tháng 7, giá Robusta tại các tỉnh Tây Nguyên tăng thêm khoảng 7.800–7.900 đồng/kg, lên mức 97.900–98.400 đồng/kg.

Mặc dù giá nguyên liệu tăng mang lại lợi ích nhất định cho người trồng cà phê, nhưng lại tạo áp lực lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Chi phí thu mua tăng cao khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, trong khi doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với chi phí tài chính và áp lực duy trì dòng tiền.

Đáng chú ý, giới phân tích cho rằng đà tăng giá hiện nay chủ yếu xuất phát từ yếu tố cung ngắn hạn và chưa hình thành nền tảng đủ vững để duy trì trong thời gian dài.

Một trong những yếu tố được thị trường đặc biệt quan tâm là hiện tượng El Niño với nguy cơ gây khô nóng tại các vùng sản xuất cà phê. Tuy nhiên, rủi ro này hiện chưa đủ lớn để đảo ngược triển vọng nguồn cung toàn cầu trong niên vụ 2026/27.

Theo dự báo của Coffee Trading Academy, sản lượng cà phê Brazil có thể đạt mức kỷ lục 71,4 triệu bao, tăng 11,5% so với niên vụ trước. Kết quả này được hỗ trợ bởi điều kiện sinh trưởng thuận lợi và diện tích canh tác tiếp tục mở rộng, qua đó góp phần cải thiện đáng kể nguồn cung toàn cầu.

Nếu dự báo này trở thành hiện thực, thị trường cà phê nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn cân bằng hơn trong năm 2027, đồng thời làm giảm áp lực tăng giá hiện nay.

Xuất khẩu đối mặt áp lực giá, Trung Quốc trở thành động lực tăng trưởng mới

Số liệu 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy xuất khẩu cà phê Việt Nam đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý. Theo thống kê của cơ quan hải quan, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,05 triệu tấn cà phê, đạt kim ngạch 4,81 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu tăng 7,4%, nhưng giá trị lại giảm 13,8%.

Diễn biến này phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Giá nguyên liệu trong nước duy trì ở mức cao, trong khi giá bán trên thị trường quốc tế giảm khiến hiệu quả kinh doanh bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, nguồn cung trong nước đang dần cạn, còn nguồn cung từ Brazil và Indonesia được dự báo cải thiện, làm gia tăng sức ép cạnh tranh trong những tháng cuối năm.

Trong bối cảnh đó, sự tăng trưởng mạnh tại thị trường Trung Quốc nổi lên như điểm sáng đáng chú ý.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu từ Việt Nam 17,5 nghìn tấn cà phê với kim ngạch 99,6 triệu USD, tăng lần lượt 76,9% về lượng và 87,1% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý hơn, thị phần cà phê Việt Nam tại Trung Quốc tăng từ 11,57% lên 20,40% chỉ sau một năm. Việt Nam đã vượt Brazil để trở thành nhà cung cấp cà phê lớn thứ hai cho thị trường này, chỉ đứng sau Ethiopia.

Xu hướng trên phản ánh sự thay đổi đáng kể trong cơ cấu nhập khẩu của Trung Quốc, đồng thời cho thấy khả năng cạnh tranh ngày càng tốt hơn của cà phê Việt Nam tại một trong những thị trường tiêu dùng tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Theo dự báo, quy mô thị trường cà phê Trung Quốc sẽ tăng từ 3,26 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 5,36 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng bình quân 6,4% mỗi năm. Động lực chủ yếu đến từ tầng lớp trẻ tại các đô thị lớn cùng sự mở rộng nhanh của các chuỗi cửa hàng cà phê.

Không chỉ nhu cầu hạt cà phê nguyên liệu tăng lên, xu hướng tiêu dùng cũng đang chuyển dịch sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như cà phê rang xay, cà phê hòa tan và cà phê pha sẵn.

Đây được xem là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ chiến lược xuất khẩu nguyên liệu sang phát triển các dòng sản phẩm chế biến sâu, tận dụng lợi thế về nguồn cung Robusta cũng như nâng cao giá trị xuất khẩu.

Trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động, doanh nghiệp cần ưu tiên quản trị rủi ro giá thông qua chiến lược mua – bán linh hoạt, hạn chế tích trữ hàng hóa ở mức cao khi triển vọng nguồn cung toàn cầu đang cải thiện. Đồng thời, việc đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh chế biến sâu và gia tăng hiện diện tại các thị trường tiêu dùng tăng trưởng nhanh như Trung Quốc sẽ là hướng đi quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống và tạo dư địa tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.