Bước tiến lớn trong số hóa ngân hàng

Hoạt động chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng tại Việt Nam đã bước vào giai đoạn bùng nổ, hệ sinh thái số được thiết lập với việc kết nối dịch vụ ngân hàng với nhiều dịch vụ khác trong nền kinh tế, tạo ra những trải nghiệm liền mạch với lợi ích to lớn của người sử dụng dịch vụ trên không gian số.

Có thể nói ứng dụng dịch vụ ngân hàng kỹ thuật số tại Việt Nam hiện đã đuổi kịp với các nước phát triển. Hiện khách hàng cá nhân tại Việt Nam sử dụng dịch vụ ngân hàng qua nhiều kênh khác nhau, điều này có nghĩa họ sử dụng kết hợp dịch vụ ngân hàng số với chi nhánh ngân hàng vật lý.

Nhiều ngân hàng đi nhanh trong việc sử dụng công nghệ đã bước vào giai đoạn thứ hai của chuyển đổi số là sáng tạo số. Tới đây, các ngân hàng sẽ áp dụng các công nghệ mới cập nhật hơn với việc gia tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo/Máy học, ứng dụng Blockchain, tự động hóa quy trình bằng robot (RPA), kết nối dữ liệu mở qua Open API... tận dụng sức mạnh của Big Data ngày càng nhiều hơn.

Theo số liệu từ akaBot về thực trạng tự động hóa (RPA), trong giai đoạn 2019-2024, hơn 10.000 robot ảo đã được triển khai cho gần 30 ngân hàng và tổ chức tài chính tại Việt Nam.

Tiêu biểu, các ngân hàng lớn như BIDV đã triển khai thành công tự động hóa bằng bot ảo (RPA) cho 11 luồng nghiệp vụ tại các bộ phận quan trọng như Ngân hàng số, Trung tâm Thẻ và Trung tâm Chăm sóc Khách hàng từ năm 2019.

TPBank cũng là ngân hàng khởi đầu việc triển khai RPA từ năm 2019 với hơn 200 quy trình tự động hóa tại 9 khối nghiệp vụ lõi.

Không nằm ngoài làn sóng số hóa, các ngân hàng thương mại khác cũng không ngừng đẩy mạnh chiến lược triển khai tối ưu vận hành và tự động hóa như HDBank, EximBank, Techcombank... Các quy trình được xử lý thường là các nghiệp vụ lặp đi lặp lại như xử lý giao dịch, phê duyệt tín dụng, đối soát dữ liệu và quản lý rủi ro.

Tự động hóa đã đem lại hiệu quả vận hành tiêu biểu trong các ngân hàng, như tiết kiệm từ 80-95% thời gian xử lý giao dịch, đối soát, vận hành thẻ và giúp giảm thiểu 99% rủi ro sai sót từ các thao tác thủ công. Đặc biệt, khối lượng công việc do robot ảo thực hiện có thể được quy đổi tới 12.000 giờ lao động/ năm, tương đương với 40-60 nhân sự làm việc.

Việc ứng dụng rộng rãi tự động hóa với AI tự chủ sẽ không tránh khỏi tác động đến lực lượng lao động trong ngành ngân hàng.

Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (2024), khoảng 20-30% công việc ngân hàng hiện tại có thể bị thay thế hoặc thay đổi do AI. Các vị trí liên quan đến xử lý hồ sơ, kiểm toán viên, phân tích rủi ro cấp thấp và tư vấn viên khách hàng sẽ là những nhóm công việc chịu ảnh hưởng đầu tiên.

Tại Việt Nam, sau giai đoạn triển khai tự động hóa bước đầu, nhiều ngân hàng cũng đã tiến đến giai đoạn tối ưu và tinh giản bộ máy nhân sự, hạn chế các vị trí công việc thủ công và đẩy mạnh đầu tư cho chiến lược chuyển đổi số mới.

Báo cáo tài chính quý IV/2024 của nhiều ngân hàng thương mại cho thấy, mặc dù tổng nhân sự toàn ngành tăng so với cùng kỳ nhưng một số ngân hàng đã cắt giảm từ hàng chục tới hàng trăm lao động để tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động.

AI tự chủ không chỉ thay đổi cách ngân hàng vận hành, mà còn định hình lại vai trò của con người trong ngành. Nhân sự ngân hàng sẽ cần chuyển đổi sang các vai trò chiến lược hơn, nơi họ sử dụng AI như một công cụ để tái thiết kế và tối ưu các quy trình được tự động hóa.

Theo các chuyên gia kinh tế, để tận dụng làn sóng tự động hóa thông minh tự chủ ứng dụng AI, các ngân hàng cần tập trung vào 3 yếu tố, bao gồm: Nâng cấp hạ tầng công nghệ và số hóa toàn diện hệ thống core banking;  đào tạo đội ngũ có khả năng quản lý trợ lý AI tự chủ và lựa chọn nền tảng công nghệ có tích hợp AI với khả năng tùy biến cao.

Không nằm ngoài xu hướng, hệ sinh thái tự động hóa akaBot  từ FPT hiện đã nghiên cứu và phát triển giải pháp ứng dụng AI.

Giải pháp mới sẽ giúp các ngân hàng đạt được mức độ tự động hóa tự chủ cao hơn, đồng thời vẫn giữ khả năng sử dụng các hệ thống RPA truyền thống để phục vụ những doanh nghiệp chưa sẵn sàng cho quá trình chuyển đổi hoàn toàn sang tự động hóa với AI. Điều này cho phép các ngân hàng có lộ trình chuyển đổi linh hoạt, từ việc áp dụng tự động hóa đơn giản đến các mô hình tự vận hành tiên tiến.

Agentic Automation không chỉ là một xu hướng công nghệ mà đang trở thành một chuẩn mực mới trong chuyển đổi số của ngành ngân hàng.

Với sự đầu tư mạnh mẽ từ các ngân hàng và công ty công nghệ, Việt Nam có cơ hội lớn để tận dụng sức mạnh của AI tự chủ và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.