Những điểm nhấn ngành ngân hàng năm 2024 và triển vọng năm 2025

Những thành tựu nổi bật ngành ngân hàng năm 2024

Năm 2024 là một năm có nhiều điểm nhấn lớn trong ngành ngân hàng, thậm chí chưa từng có tiền lệ. Các chuyên gia và tổ chức quốc tế cũng đánh giá 2024 là một năm mang dấu ấn thành công của hoạt động hệ thống ngân hàng với nhiều thành tựu quan trọng.

Đầu tiên chính là chuyển giao thành công ngân hàng "0 đồng". Theo đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tiến hành chuyển giao bắt buộc 2 ngân hàng "0 đồng" nhằm tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và đảm bảo an toàn tài chính: Ngân hàng Xây dựng Việt Nam (CBBank) được chuyển giao cho Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank); Ngân hàng Đại Dương (OceanBank) được chuyển giao cho Ngân hàng TMCP Quân đội (MB).

Đây là một phần trong chiến lược tái cơ cấu hệ thống ngân hàng của NHNN nhằm ổn định tình hình tài chính quốc gia. Việc chuyển giao này không chỉ giúp các ngân hàng yếu kém trở lại quỹ đạo phát triển dưới sự quản lý của các tổ chức tín dụng lớn mà còn giảm thiểu gánh nặng tài chính cho nền kinh tế, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và tạo niềm tin vững chắc cho thị trường tài chính.

Thứ hai, Luật Các tổ chức tín dụng 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2024. Các quy định mới của Luật được xây dựng theo hướng chặt chẽ, thận trọng và bao trùm hơn. 

Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần trong TCTD của cổ đông. Theo đó, một cổ đông là tổ chức không được sở hữu cổ phần vượt quá 10% vốn điều lệ của một TCTD (quy định trước đó là 15%). Cổ đông và người có liên quan của cổ đông đó không được sở hữu cổ phần vượt quá 15% vốn điều lệ của một TCTD (quy định trước đó là 20%).  

Luật cũng giảm dần hạn mức cấp tín dụng với một khách hàng, một khách hàng và người có liên quan đến khách hàng đó của ngân hàng thương mại. 

Một số điểm mới đáng chú ý khác của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 là: Cấm ngân hàng bán bảo hiểm không bắt buộc dưới mọi hình thức; cổ đông sở hữu từ 01% vốn điều lệ trở lên của TCTD phải công khai thông tin; bổ sung quy định về việc can thiệp sớm TCTD yếu kém; TCTD được chuyển nhượng tài sản đảm bảo là dự án bất động sản để thu hồi nợ…

Luật Các tổ chức tín dụng 2024 là hành lang pháp lý quan trọng góp phần giúp hệ thống các TCTD hoạt động ổn định, minh bạch và tiệm cận với chuẩn quốc tế; đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, bảo đảm sự an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững của ngành ngân hàng…

Thứ ba, lần đầu tiên NHNN áp dụng chính sách nới room tín dụng chủ động. Năm 2024, chính sách điều hành tín dụng có sự thay đổi khi NHNN đã thực hiện phân bổ hết room tín dụng 15% cho các ngân hàng thương mại ngay từ đầu năm. Động thái này nhằm mục đích thúc đẩy việc bơm vốn ra nền kinh tế trong bối cảnh trong nước và quốc tế còn nhiều khó khăn.

Đến cuối tháng 8/2024, NHNN tiếp tục đưa ra thông báo cho phép các ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng đạt từ 80% chỉ tiêu thông báo từ đầu năm sẽ được chủ động điều chỉnh tăng thêm dư nợ, không cần đề nghị cơ quan quản lý. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu định hướng đầu năm. 

Cuối tháng 11/2024, NHNN tiếp tục phát đi thông báo điều chỉnh nới room tín dụng cho một số TCTD. Việc bổ sung hạn mức này là sự chủ động của NHNN mà các TCTD không cần phải đề nghị.

Tính đến 25/12/2024, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 13,82%, cùng thời điểm năm trước tăng 11,48%. Con số này còn cách mục tiêu cả năm hơn 1 điểm % (15%).

Thứ tư, lãi suất huy động tăng trở lại và lãi suất cho vay chạm đáy.

Sau khi giảm sâu vào năm 2023 và đầu năm 2024, lãi suất huy động đã chạm đáy và có xu hướng tăng trở lại kể từ tháng 4. Xu hướng tăng trở nên rõ rệt hơn kể từ tháng 6 và diễn ra trên diện rộng từ tháng 7 đến tháng 9, khi có tới hàng chục ngân hàng nâng lãi suất huy động mỗi tháng. Việc tăng trưởng tín dụng tăng nhanh gấp 2-3 lần so với tốc độ tăng của huy đông vốn đã thúc đẩy các ngân hàng tăng lãi suất huy động, thậm chí lãi suất huy động ở một vài ngân hàng đã vượt mốc 6%/năm.

Đến tháng 11/2024, lãi suất huy động đã tăng trở lại trong bối cảnh nhu cầu tín dụng tăng tốc vào những tháng cuối năm. 

Ngược lại, để hỗ trợ nền kinh tế, NHNN tiếp tục duy trì mức lãi suất điều hành thấp trong năm 2024. Nhờ đó, mặt bằng lãi suất cho vay của các ngân hàng đã giảm mạnh so với năm trước, giúp doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn vay dễ dàng hơn. Lãi suất cho vay đối với các giao dịch phát sinh mới giảm trung bình 0,76% so với cuối năm 2023, một nỗ lực lớn nhằm thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh.

Bên cạnh đó, ngay từ năm 2024, NHNN đã có quyết định quan trọng liên quan đến việc xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trực tuyến, bắt đầu từ ngày 1/7/2024. Quyết định này nhằm bảo đảm an toàn cho các giao dịch điện tử, đặc biệt là những giao dịch lớn. Các ngân hàng và ví điện tử đang tích cực triển khai xác thực sinh trắc học qua ứng dụng VNeID, đồng thời khuyến khích khách hàng hoàn thiện các thủ tục xác minh.

Đặc biệt, năm qua, thị trường vàng trong nước có diễn biến hiếm thấy trong lịch sử. Để kiểm soát tình trạng chênh lệch giá vàng, NHNN đã tái khởi động các phiên đấu thầu vàng miếng và bán vàng trực tiếp cho các ngân hàng thương mại. Nhờ các biện pháp này, chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế đã giảm đáng kể từ 15-18 triệu đồng xuống còn 3-4 triệu đồng/lượng.

Tính đến ngày 31/12/2024, giá vàng miếng và vàng nhẫn cùng được các nhà vàng chào bán tại mức giá khoảng 84,2-84,5 triệu đồng/lượng. 

Kể từ đầu năm, giá vàng nhẫn đã tăng 35% và giá vàng SJC tăng khoảng 15% - đánh dấu mức tăng mạnh nhất trong hơn 10 năm trở lại đây. Mức tăng trên cũng đưa vàng trở thành tài sản "nóng" nhất tại Việt Nam trong năm 2024, bỏ xa tỷ suất sinh lời của các kênh đầu tư truyền thống khác.

Triển vọng ngành ngân hàng năm 2025

Năm 2025 được dự báo sẽ tiếp tục là một năm tích cực cho ngành ngân hàng Việt Nam, với kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và tín dụng ổn định. Theo báo cáo mới nhất của Vietcombank Securities (VCBS), nhiều yếu tố hỗ trợ đang định hình một giai đoạn tăng trưởng khả quan.

VCBS dự báo, tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn ngành năm 2025 sẽ đạt 14-15%, tiếp tục duy trì động lực từ: Mặt bằng lãi suất thấp, hỗ trợ nhu cầu vay vốn. Tín dụng bán lẻ tăng tốc, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh doanh, tiêu dùng và cho vay mua nhà. Tín dụng bán buôn ổn định, nhờ xuất khẩu tích cực, đầu tư công và đà hồi phục của bất động sản.

Năm 2025, NIM của ngành ngân hàng được dự báo tăng nhẹ nhờ chi phí vốn giảm và kỳ vọng lãi suất trên thị trường liên ngân hàng hạ nhiệt. Nhóm ngân hàng tư nhân năng động với thế mạnh về bán lẻ và tỷ lệ CASA cao sẽ có tiềm năng mở rộng biên lãi ròng mạnh mẽ.

Đáng chú ý, VCBS dự báo chất lượng tài sản toàn ngành cũng được cải thiện nhờ sự phục hồi kinh tế và các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Tuy nhiên, vẫn tồn tại áp lực nợ xấu đối với một số ngân hàng có tỷ lệ nợ tái cơ cấu cao.

 

Đặc biệt, nếu Thông tư 02 không được gia hạn sau ngày 31/12/2024, nguy cơ gia tăng nợ xấu có thể trở thành thách thức lớn đối với các ngân hàng có tập khách hàng trong lĩnh vực bất động sản và năng lượng.

Nhìn chung, các ngân hàng với chất lượng tài sản tốt, tập trung vào bán lẻ và khả năng kiểm soát nợ xấu hiệu quả sẽ chiếm ưu thế trong năm 2025. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng đang ngày càng rõ rệt, đòi hỏi sự điều chỉnh chiến lược linh hoạt.

Với các động lực tăng trưởng rõ ràng và sự hỗ trợ từ chính sách, ngành ngân hàng Việt Nam năm 2025 được kỳ vọng tiếp tục duy trì vị thế là trụ cột của nền kinh tế, tạo đà cho giai đoạn phát triển ổn định trong những năm tới.

Mới đây nhất, theo kết quả khảo sát xu hướng kinh doanh do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thực hiện, dự báo cho quý I/2025 và cả năm 2025, các tổ chức tín dụng kỳ vọng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng sẽ cải thiện rõ rệt hơn nhờ nền kinh tế phục hồi tích cực, với nhu cầu vay vốn tiếp tục được đánh giá tăng trưởng mạnh hơn so với nhu cầu gửi tiền và thanh toán.

Huy động vốn toàn hệ thống dự kiến tăng trung bình 3,5% trong quý I/2025 và đạt mức tăng 12,8% trong cả năm 2025, cao hơn so với mức dự báo 9,9% ở kỳ khảo sát trước. Dư nợ tín dụng toàn hệ thống được các tổ chức kỳ vọng tăng trung bình 3,4% trong quý I/2025 và đạt 14,2% trong năm 2025, điều chỉnh tăng nhẹ 0,2% so với dự báo trước đó.

Dự báo cho năm 2025, mặt bằng rủi ro được kỳ vọng ổn định trong quý 1/2024 và có xu hướng giảm dần trong những tháng còn lại của năm.

Cũng theo kết quả khảo sát, nhiều tổ chức tín dụng cho biết đến cuối năm 2024, mặt bằng lãi suất huy động duy trì ổn định, trong khi lãi suất cho vay giảm so với cuối năm 2023. Sang năm 2025, các tổ chức dự kiến sẽ điều chỉnh tăng nhẹ lãi suất huy động và cho vay, với mức tăng khoảng 0,2% - 0,3%.