Bước đột phá trong hiện đại hóa quản lý và cải cách hệ thống thuế

Quyết tâm đổi mới toàn diện

Chiều ngày 08/9, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Thuế Việt Nam (10/9/1945 - 10/9/2025), Cục Thuế đã tổ chức Hội chợ Chuyển đổi số ngành Thuế với sự tham gia của nhiều lãnh đạo cấp cao, chuyên gia, doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ trong và ngoài nước. Sự kiện được cộng đồng doanh nghiệp, người nộp thuế và giới nghiên cứu đánh giá là một trong những hoạt động nổi bật, phản ánh quyết tâm hiện đại hóa quản lý thuế cũng như khẳng định vai trò then chốt của chuyển đổi số trong chiến lược cải cách toàn diện hệ thống thuế quốc gia.

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn nhấn mạnh, định hướng chuyển đổi số ngành Thuế giai đoạn 2025-2030 được xây dựng trên nền tảng hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) đã có hơn ba thập kỷ phát triển, vận hành đồng bộ trên tất cả các chức năng quản lý từ đăng ký, kê khai, nộp, hoàn thuế cho đến thanh tra, kiểm tra, cưỡng chế và hỗ trợ người nộp thuế (NNT). Sự kiện lần này không chỉ là dịp trưng bày những sản phẩm, ứng dụng công nghệ thông tin tiêu biểu mà còn là minh chứng cho tinh thần đồng hành của ngành Thuế với cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong hành trình chuyển đổi số quốc gia.

Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, việc triển khai hệ thống dịch vụ thuế điện tử, hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc đã cụ thể hóa chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước và Bộ Tài chính về cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho NNT, tạo ra những bước đột phá trong đổi mới phương thức quản lý. Nhờ đó, công tác quản lý thuế từng bước được số hóa toàn diện, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý, gia tăng tính minh bạch, đồng thời khẳng định hình ảnh một cơ quan thuế hiện đại – chuyên nghiệp – liêm chính – đổi mới.

Song song với những kết quả tích cực, ngành Thuế cũng đối mặt với nhiều thách thức mới. Một mặt, yêu cầu thu ngân sách ngày càng cao để đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và cân đối ngân sách quốc gia; mặt khác, sự gia tăng nhanh chóng của số lượng NNT và quy mô hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số và thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh mẽ, đặt ra nhiều bài toán mới cho quản lý thuế. Hiện nay, cơ quan thuế quản lý hơn một triệu doanh nghiệp, hơn 300 nghìn tổ chức, hơn 2 triệu hộ và cá nhân kinh doanh cùng hơn 80 triệu mã số thuế cá nhân. Trong khi đó, chủ trương tinh gọn bộ máy đòi hỏi cải tổ nhân lực và phương thức quản lý theo hướng chuyên nghiệp hơn, hiện đại hơn.

Đứng trước yêu cầu đó, ngành Thuế xác định chuyển đổi số không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là một quá trình thay đổi toàn diện, từ phương thức quản lý đến tái thiết kế quy trình nghiệp vụ theo định hướng “lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ”. Điều này đồng nghĩa với việc mọi dịch vụ thuế, từ đăng ký, kê khai, nộp, hoàn đến thanh tra, kiểm tra sẽ được thiết kế lại một cách thông minh, liên thông và thuận tiện, tích hợp quản lý rủi ro, sử dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao tính tuân thủ tự nguyện của người dân và doanh nghiệp.

Nghị quyết 57 và tầm nhìn cải cách hệ thống thuế đến năm 2030

Một trong những cơ sở quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số ngành Thuế chính là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, do Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành ngày 22/12/2024. Nghị quyết xác định phát triển khoa học – công nghệ và chuyển đổi số là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.

Trong lĩnh vực thuế, Nghị quyết 57 được coi là kim chỉ nam cho chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2025-2030. Ngành Thuế đặt mục tiêu hoàn thiện chính sách đồng bộ, công bằng, hiệu quả; xây dựng bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, với ba trụ cột cơ bản: thể chế quản lý thuế hiện đại – hội nhập; nguồn nhân lực liêm chính – đổi mới; và hạ tầng CNTT tiên tiến – tích hợp.

Điểm nổi bật tại Hội chợ Chuyển đổi số là sự tham gia của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như IBM, Microsoft, Google, HP, Dell cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam như Viettel, VNPT, FPT, CMC, Bkav, Mobifone, MISA… Các đơn vị này giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ mới như AI, chatbot, hệ thống an ninh mạng, thiết bị phần cứng hiện đại, góp phần gợi mở các mô hình hợp tác, ứng dụng thực tiễn vào quản lý thuế. Qua đó, ngành Thuế có thêm cơ sở để xây dựng hệ sinh thái công nghệ vững chắc, phục vụ công tác thuế điện tử, kết nối dữ liệu với các bộ ngành, đồng thời tạo điều kiện cho NNT tiếp cận dịch vụ minh bạch, thuận lợi hơn.

Trong khuôn khổ hội chợ, các phiên thảo luận được tổ chức xoay quanh hai chủ đề lớn: “Tái cấu trúc hệ thống công nghệ thông tin ngành Thuế đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số” và “Giải pháp chuyển đổi số hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh theo Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân”. Đây là cơ hội để lãnh đạo ngành Thuế, các bộ, ngành, doanh nghiệp và chuyên gia cùng chia sẻ kinh nghiệm, hiến kế cho quá trình đổi mới, từ đó hoàn thiện lộ trình chuyển đổi số một cách hiệu quả và khả thi.

Mục tiêu đến năm 2030 của chương trình chuyển đổi số ngành Thuế được xác định rõ ràng: tái cấu trúc hệ thống CNTT để hình thành “xương sống” cho quản lý thuế điện tử, xử lý tập trung, ra quyết định dựa trên quản lý rủi ro và phân tích dữ liệu; cải cách thủ tục hành chính thuế theo hướng đơn giản hóa, số hóa toàn trình; đo lường mức độ hài lòng của NNT làm thước đo quan trọng; đồng thời thiết lập bộ chỉ tiêu KPI nội bộ để đánh giá hiệu quả hoạt động của cơ quan và công chức thuế trong môi trường số.

Cụ thể, ngành Thuế xác định bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai trong giai đoạn tới. Trước hết là hoàn thiện thể chế và chính sách pháp luật về thuế trong kỷ nguyên số theo hướng hiện đại, hội nhập, đồng thời tạo ra những cơ chế khuyến khích việc xã hội hóa các giải pháp quản lý thuế để huy động sự tham gia rộng rãi của cộng đồng.

Song song với đó, ngành sẽ tập trung phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phục vụ hiệu quả công tác phân tích rủi ro, hỗ trợ người nộp thuế thông qua các công cụ mới như chatbot, voicebot hay trợ lý ảo.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là kết nối và chia sẻ dữ liệu toàn trình với các cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp, hải quan, đất đai và nhiều lĩnh vực liên quan khác, qua đó hình thành hệ thống quản lý thuế mở, tích hợp, vừa tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế vừa nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan thuế.

Cuối cùng, ngành Thuế đặt mục tiêu đến trước năm 2025 sẽ cung cấp 100% thủ tục hành chính thuế dưới dạng điện tử, tích hợp với Cổng dịch vụ công quốc gia, nhằm giảm chi phí tuân thủ, gia tăng tính minh bạch và góp phần hiện đại hóa toàn diện công tác quản lý thuế.

Những giải pháp trên được kỳ vọng sẽ giúp cơ quan thuế đạt mục tiêu xây dựng hệ thống thuế hiện đại – minh bạch – hiệu lực – hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản lý trong thời kỳ kinh tế số, đồng thời góp phần tích cực vào thành công chung của chương trình chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết 57.

Phát biểu tại hội chợ, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành bày tỏ sự trân trọng trước sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân trong quá trình chuyển đổi số. Ông nhấn mạnh, ngành Thuế mong tiếp tục nhận được sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Bộ Tài chính, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành và địa phương, cũng như sự đồng hành của các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ để hoàn thành mục tiêu chuyển đổi số toàn diện.