Bản lĩnh doanh nghiệp trước sóng gió địa chính trị toàn cầu

Sức đề kháng nội tại và những phép thử lịch sử

Nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn đầy thử thách khi những xung đột địa chính trị tại Trung Đông và các khu vực trọng điểm khác gây ra những hệ lụy trực tiếp lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, theo đánh giá của TS. Trần Du Lịch, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP HCM, Việt Nam sở hữu khả năng chống chịu đáng kinh bậy đã được kiểm chứng qua các cuộc khủng hoảng tài chính 2008 và đại dịch COVID-19.

Đây không phải là một nhận định cảm tính mà dựa trên nền tảng quản trị vĩ mô ổn định và sự linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp trong việc thích ứng với các kịch bản bất lợi. Dù bối cảnh hiện nay phức tạp hơn với áp lực tỷ giá và lạm phát, bản lĩnh của nền kinh tế vẫn là điểm tựa vững chắc để vượt qua sóng gió.

Thực tế cho thấy, khó khăn hiện tại không chỉ đến từ các yếu tố bên ngoài mà còn là sự cộng hưởng của những áp lực nội tại đã tồn tại từ trước. Giai đoạn 2023-2026 vốn được dự báo là thời kỳ tăng trưởng chậm lại, khiến đơn hàng có xu hướng ngắn hạn và quy mô nhỏ.

Khi biến động năng lượng đẩy chi phí logistics leo thang, doanh nghiệp Việt Nam vốn đã chịu gánh nặng chi phí vận tải thuộc nhóm cao trong khu vực lại càng trở nên yếu thế.

Để ứng phó, Chính phủ đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành theo mốc 1 tháng và 3 tháng, một bước đi quyết liệt nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trong bối cảnh thị trường tài chính quốc tế chưa ổn định.

Về phía doanh nghiệp, kinh nghiệm từ các giai đoạn khủng hoảng trước cho thấy đây là thời điểm vàng để thực hiện quản trị dòng tiền chặt chẽ và kiểm soát tồn kho. TS Trần Du Lịch nhấn mạnh rằng giữ chân khách hàng và bảo toàn lao động chính là chìa khóa để phục hồi nhanh hơn khi thị trường cải thiện.

Ngay cả những đơn hàng nhỏ cũng cần được trân trọng để duy trì công suất sản xuất. Việc chủ động cắt giảm chi phí không thiết yếu và tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ về thuế, phí từ Nhà nước sẽ giúp doanh nghiệp bảo toàn nguồn lực, chờ đợi cơ hội khi các biến số địa chính trị lắng dịu.

Ba trụ cột chuyển đổi và kịch bản hỗ trợ từ chính sách

PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Trường Đại học Sài Gòn, cho rằng lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ yếu tố chi phí đẩy do giá năng lượng tăng cao, không phải do dư thừa cung tiền. Vì vậy, giải pháp ngắn hạn cấp thiết nhất là kiểm soát giá xăng dầu thông qua các công cụ tài chính như miễn, giảm thuế.

Với mức thu ngân sách vượt dự toán hơn 80.000 tỷ đồng trong hai tháng đầu năm 2026, dư địa để thực hiện các chính sách bình ổn là hoàn toàn khả thi. Việc giảm tối đa các loại phí hải quan, phí hạ tầng giao thông sẽ trực tiếp chia sẻ gánh nặng với doanh nghiệp, giúp hạ giá thành sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Về dài hạn, nền kinh tế cần tập trung vào ba trụ cột mang tính bắt buộc gồm: chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Đây không còn là những lựa chọn mang tính xu hướng mà là yêu cầu sinh tồn để thích ứng với các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Việc nới lỏng chính sách tài khóa trong bối cảnh nợ công được kiểm soát tốt ở mức 37% GDP sẽ tạo nguồn lực khổng lồ cho đầu tư công, đặc biệt là hạ tầng chiến lược về giao thông và năng lượng. Khi hạ tầng giao thông hoàn thiện, chi phí vận tải sẽ giảm tự nhiên, tạo ra lợi ích bền vững cho toàn bộ hệ thống doanh nghiệp.

Đồng quan điểm về sự tự thân vận động, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA) Nguyễn Ngọc Hòa khẳng định doanh nghiệp phải dũng cảm đầu tư vào chuyển đổi xanh dù có thể không có lãi trong ngắn hạn. Việc chấp nhận hòa vốn để chuẩn bị cho chu kỳ phát triển tiếp theo là một chiến lược khôn ngoan.

Tuy nhiên, sự nỗ lực của doanh nghiệp cần đi kèm với sự vào cuộc mạnh mẽ từ các cơ quan quản lý để tháo gỡ những rào cản hành chính đang bó hẹp dư địa phát triển. Một chính sách tiền tệ ổn định, ưu tiên thanh khoản và giữ lãi suất ở mức hợp lý sẽ là bệ đỡ quan trọng để doanh nghiệp duy trì việc làm và tái cơ cấu thành công, biến những cú sốc địa chính trị thành động lực để đổi mới và trưởng thành.