Bản đồ xuất khẩu cá tra trước xu hướng phân hóa thị trường toàn cầu

Tín hiệu khởi sắc

Ngành thủy sản Việt Nam đang chứng kiến những bước chuyển dịch đầy chủ động của mặt hàng cá tra khi bước vào chu kỳ kinh doanh mới. Mặc dù bức tranh vĩ mô toàn cầu vẫn đan xen nhiều mảng màu sáng tối, nhu cầu tiêu thụ loại cá thịt trắng này được các định chế tài chính và giới chuyên môn dự báo sẽ duy trì trạng thái ổn định, tạo bệ đỡ vững chắc cho các kế hoạch xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa.

Các con số định lượng từ Cục Hải quan Việt Nam đã minh chứng cho sức bật này khi kim ngạch xuất khẩu cá tra tính riêng trong tháng 4 đạt 206 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng 18% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung lũy kế bốn tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành đã mang về 720 triệu USD, tăng 17% so với cùng giai đoạn trước. Kết quả này phản ánh năng lực hồi phục tốt của chuỗi cung ứng sau chu kỳ dài đối diện với áp lực tồn kho và lạm phát toàn cầu.

Nhìn vào bản đồ phân phối, Trung Quốc vẫn tiếp tục duy trì vị thế là thị trường nhập khẩu lớn nhất của cá tra Việt Nam. Ngay phía sau, thị trường Mỹ đang phát ra những tín hiệu tăng trưởng dương đầy tích cực, chấm dứt giai đoạn suy giảm kéo dài.

Đặc biệt, khu vực khối ASEAN đang nổi lên như một điểm sáng chiến lược với giá trị nhập khẩu đạt 44 triệu USD riêng trong quý đầu năm, tăng 7%. Sự chủ động chuyển hướng, mở rộng khai thác không gian thương mại tại các quốc gia thuộc khối CPTPP của các doanh nghiệp đang giúp ngành hàng này giảm bớt sự phụ thuộc quá lớn vào các thị trường truyền thống, tạo sự cân bằng và giảm thiểu rủi ro hệ thống.

Tận dụng khoảng trống thương mại từ các đối thủ quốc tế

Mặc dù triển vọng tổng thể là thuận lợi, các nhà xuất khẩu Việt Nam đang phải đối mặt với một thực tế là hiệu suất tiêu thụ sẽ có sự phân hóa sâu sắc giữa từng khu vực thị trường, đòi hỏi những chiến lược tiếp cận linh hoạt và chuẩn xác.

Theo các phân tích từ bộ phận nghiên cứu của Mirae Asset Research, thị trường Mỹ được kỳ vọng sẽ có sự cải thiện mạnh mẽ về hiệu suất tiêu thụ. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang cùng các quy định nghiêm ngặt về thuế trung chuyển, điều này sẽ làm hạn chế đáng kể nguồn cung cá rô phi từ Trung Quốc vào Mỹ.

Dù các quốc gia như Brazil hay Indonesia có thể tìm cách lấp đầy khoảng trống này, nhưng vị thế chính trị của họ trong khối các nền kinh tế mới nổi có thể khiến họ gặp phải các rào cản tương tự từ phía phương Tây.

Hơn nữa, sự thu hẹp nguồn cung ngắn hạn của các loại cá thịt trắng khác như cá tuyết, cá minh thái do các vấn đề về hạn ngạch đánh bắt và thuế xuất khẩu từ các nhà cung cấp lớn sẽ đẩy giá các sản phẩm này lên cao. Trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn hiện hữu tại Mỹ, lợi thế về chi phí và giá cả cạnh tranh của cá tra Việt Nam sẽ trở thành yếu tố quyết định hành vi lựa chọn của người tiêu dùng.

Ngược lại với đà bứt phá tại Mỹ, dòng chảy xuất khẩu sang Trung Quốc được dự báo sẽ có xu hướng đi ngang. Việc các nhà sản xuất Trung Quốc bị siết chặt cửa tại thị trường Mỹ sẽ buộc họ phải quay lại tập trung cho nguồn cung cá thịt trắng nội địa, từ đó làm giảm nhu cầu nhập khẩu. Đồng thời, mối quan hệ thương mại ngày càng chặt chẽ giữa Trung Quốc và Nga, kết hợp với các lệnh cấm vận thủy sản từ các quốc gia khác, sẽ tạo điều kiện cho các sản phẩm cá từ Nga chiếm ưu thế tại thị trường tỷ dân này.

Tại các khu vực khác như Liên minh châu Âu và Brazil, nhu cầu được dự báo sẽ giữ mức ổn định. Tuy nhiên, đây sẽ là những chiến trường chứng kiến sự cạnh tranh vô cùng khốc liệt, bởi các nhà xuất khẩu toàn cầu đang có xu hướng đa dạng hóa danh mục, dịch chuyển bớt dòng hàng ra khỏi Mỹ để tìm kiếm các thị trường thay thế.

Để giữ vững thành quả, việc các doanh nghiệp trong nước chủ động theo dõi biến động chi phí logistics, hóa giải các hàng rào kỹ thuật và các cuộc điều tra thuế chống bán phá giá sẽ là chìa khóa quyết định sự tăng trưởng bền vững của ngành hàng tỷ USD này.