Bắc Giang: Đầu tư hàng chục tỷ đồng trong 12 năm nhưng dự án vẫn chưa thể vận hành chính thức

Khi nhắc tới địa danh Vân Hà, thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, chắc hẳn nhiều người sẽ biết đây là một ngôi làng có nghề nấu rượu truyền thống. Các sản phẩm của rượu làng Vân (rượu Vân) đa dạng về chủng loại, mẫu mã nhưng cùng có một đặc điểm chung là êm dịu và hương thơm đặc trưng.

Trên địa bàn thị xã Việt Yên hiện nay có trên 300 đơn vị, cá nhân sản xuất, kinh doanh rượu làng Vân với sản lượng 4 triệu lít/năm. Nhu cầu thưởng thức “mỹ tửu” của người người tăng cao khiến cho việc nấu rượu cũng được các hộ gia đình, doanh nghiệp đẩy mạnh. Điều này vô tình tạo ra nhiều chất thải, nước thải cần được xử lý trong quá trình sản xuất rượu.

Nhằm khắc phục, giải quyết tình trạng ô nhiễm và cải thiện môi trường làng nghề nấu rượu truyền thống xã Vân Hà. Ngày 08/5/2012, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang đã phê duyệt “Dự án Khắc phục ô nhiễm và cải thiện môi trường làng nghề nấu rượu truyền thống xã Vân Hà, huyện Việt Yên” (nay là thị xã Việt Yên) và được phê duyệt lại dự án tại Quyết định số 898/QĐ-UBND ngày 14/6/2013.

Dự án do Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) tỉnh Bắc Giang làm chủ đầu tư; nhà thầu thi công là Liên danh Công ty CP Bắc Việt - Công ty Nam Cường và đơn vị QLDA, giám sát thi công là Trung tâm giám định chất lượng công trình xây dựng thuộc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Giang.

Video ghi nhận thực tế tại dự án.

Địa điểm xây dựng tại thôn Vân Hà, xã Vân Hà, Việt Yên với diện tích sử dụng đất khoảng 1 ha. Tổng mức đầu tư dự án là hơn 106 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn ngân sách Trung ương đầu tư từ nguồn sự nghiệp môi trường 50%; ngân sách địa phương và các nguồn huy động hợp pháp khác 50%. Thời gian thực hiện dự án từ năm 2012 - 2015. Trong quá trình thực hiện, dự án đã được điều chỉnh 5 lần với tổng dự toán là hơn 64 tỷ đồng.

Dự án được phân chia thành 11 gói thầu. Trong đó, Gói thầu xây lắp mạng lưới thu gom nước thải có giá trị hơn 18,8 tỷ đồng và Gói thầu xây lắp trạm xử lý nước thải tập trung giá trị hơn 31 tỷ đồng đều do Liên danh Công ty Cổ phần Bắc Việt - Công ty Nam Cường thực hiện. Quá trình triển khai thi công 2 gói thầu trên đều bị chậm, kéo dài nhiều năm nên chủ đầu tư đã phải nhiều lần xin điều chỉnh gia hạn thời gian. Đến năm 2021, dự án mới cơ bản hoàn thành các hạng mục công trình.

Ngày 17/5/2021, Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Giang đã có Biên bản nghiệm thu khối lượng và thanh lý hợp đồng 2 gói thầu nói trên với Liên danh Công ty Cổ phần Bắc Việt - Công ty Nam Cường và đã thanh toán số tiền hơn 40 tỷ đồng cho nhà thầu này. Cụ thể, khối lượng hoàn thành của hạng mục Xây lắp mạng lưới thu gom nước thải đề nghị quyết toán là: 17.468.679.000đ (Chủ đầu tư đã thanh toán cho nhà thầu thi công 16.798.148.000đ/17.468.679.000đ, số tiền còn nợ nhà thầu: 670.531.000đ); khối lượng hoàn thành của hạng mục Trạm xử lý nước thải tập trung đề nghị quyết toán là: 31.637.238.000đ (Chủ đầu tư đã thanh toán cho nhà thầu thi công 28.461.489.000đ/31.637.238.000đ, số tiền còn nợ nhà thầu: 3.175.749.000đ).

Tuy nhiên, trên thực tế đến thời điểm hiện tại, “Dự án Khắc phục ô nhiễm và cải thiện môi trường làng nghề nấu rượu truyền thống xã Vân Hà, huyện Việt Yên” vẫn không thể vận hành chính thức.

Theo một lãnh đạo thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang thì lí do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang - Chủ đầu tư dự án chưa thể bàn giao công trình cho thị xã vận hành là bởi vì một số tiêu chí chưa đảm bảo yêu cầu đã được phê duyệt.

Ghi nhận thực tế cho thấy, dự án có dấu hiệu trở nên hoang hóa…

Kết luận thanh tra số 231/KL-TTr ngày 21 tháng 6 năm 2022 của Thanh tra tỉnh Bắc Giang cho thấy “Dự án Khắc phục ô nhiễm và cải thiện môi trường làng nghề nấu rượu truyền thống xã Vân Hà, huyện Việt Yên” đã vướng vào không ít sai phạm, thiếu sót.

Cụ thể, phần công đào bể kỹ thuật và đắp cát 10% bằng thủ công là không có cơ sở; Việc đắp cát đã phủ kín mặt cống, cao hơn mặt cống 50cm, đủ điều kiện để đắp đất phần trên bằng đầm 9T thay cho đắp bằng đầm cóc; bể điều hòa, chuyển đào thủ công sang đào máy. Tổng số tiền giảm trừ quyết toán là 400.605.000đ; Giảm giá trị tương ứng đối với đơn vị tư vấn QLDA và giám sát thi công là: 11.902.000đ.

Dự án triển khai thực hiện trong thời gian dài (từ năm 2013 đến năm 2021), đầu tư không cân đối bố trí được nguồn vốn theo tiến độ trong dự án được phê duyệt, quá trình giải phóng mặt bằng thực hiện dự án gặp khó khăn, địa hình thi công phức tạp… dẫn đến phải điều chỉnh thiết kế bản vẽ thi công - tổng dự toán, phải điều chỉnh gia hạn tiến độ nhiều lần.

Trách nhiệm chính đối với các thiếu sót, tồn tại này trước hết thuộc Chủ đầu tư Dự án là Sở TN&MT, tiếp đến là nhà thầu thi công: Liên danh Công ty CP Bắc Việt - Công ty Nam Cường.

Cùng đó, quá trình thiết kế bản vẽ thi công, lập Dự toán áp dụng đơn giá chưa phù hợp dẫn đến làm tăng dự toán công trình. Trách nhiệm chính đối với các thiếu sót, tồn tại này trước hết thuộc Chủ đầu tư Dự án là Sở TN&MT, tiếp đến là đơn vị tư vấn thiết kế BVTC- tổng dự toán (Công ty Cổ phần CIC Thăng Long) và đơn vị thẩm tra thiết kế BVTC- tổng dự toán là Trung tâm giám định chất lượng công trình xây dựng - Sở Xây dựng).

Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh Bắc Giang cũng kết luận: Quá trình thi công, nghiệm thu chủ đầu tư, nhà thầu thi công và đơn vị giám sát đã không cắt giảm đơn giá, định mức dẫn đến việc chủ đầu tư thanh toán sai chi phí cho đơn vị thi công, đồng thời làm tăng sai giá trị thanh toán cho đơn vị quản lý dự án và giám sát thi công.

Trách nhiệm chính đối với các thiếu sót, tồn tại này trước hết thuộc Chủ đầu tư Dự án là Sở TN&MT, tiếp đến là nhà thầu thi công: Liên danh Công ty CP Bắc Việt - Công ty Nam Cường và đơn vị QLDA, giám sát thi công là Trung tâm giám định chất lượng công trình xây dựng.

Dự án đến nay chưa đưa vào hoạt động chính thức, chưa phát huy hiệu quả đầu tư. Thanh tra tỉnh Bắc Giang kiến nghị, yêu cầu Giám đốc sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Giang giai đoạn 2013-2020 kiểm điểm rút kinh nghiệm do để xảy ra những tồn tại, thiếu sót, sai phạm trong việc thực hiện Dự án như nêu trên.

Giám đốc các Sở Tài nguyên và Môi trường theo thẩm quyền xem xét trách nhiệm, kiểm điểm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan đến tồn tại, sai phạm, thiếu sót của Dự án như nêu trên. Yêu cầu Sở Tài nguyên và Môi trường sớm bàn giao Dự án cho UBND huyện Việt Yên để quản lý, vận hành đưa vào sử dụng phát huy hiệu quả đầu tư của Dự án.

Giám đố Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Giang hiện nay là ông Bùi Quang Huy. Khi dự án được phê duyệt, ông Huy giữ chức vụ Trưởng phòng Kế toán - Tài chính Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang.