Bắc Giang: Chưa hoàn thiện thủ tục thuê đất, doanh nghiệp đã tổ chức khai thác khoáng sản tại huyện Việt Yên

Nhiều chỉ đạo nhằm tăng cường công tác quản lý từ UBND tỉnh

Công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bắc Giang trong những năm qua đã được tăng cường và đạt nhiều hiệu quả. Hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản đã từng bước được chấn chỉnh, dần đi vào nề nếp, khai thác khoáng sản đã gắn với bảo vệ môi trường, công tác đấu giá quyền thăm dò và khai thác khoáng sản được triển khai và thực hiện đảm bảo chặt chẽ, đúng trình tự quy định góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Giang.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, đó là còn tái diễn tình trạng khai thác khoáng sản (cát sỏi, đất san lấp...) sai phép, trái phép chưa được xử lý dứt điểm; một số dự án khai thác khoáng sản còn chậm đi vào hoạt động, việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước (về thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường) còn chưa đầy đủ, ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường của một số đơn vị còn chậm…

Để hạn chế những điểm "nóng" về khai thác khoáng sản gây thất thoát tài nguyên và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, Ban Cán sự Đảng UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành Nghị quyết số 07-NQ/BCSĐ ngày 9/12/2022 về tăng cường công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Nghị quyết ban hành góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài nguyên khoáng sản. Nhiều điểm “nóng” khiến dư luận bức xúc đã hạ nhiệt. Mặc dù vậy, công tác quản lý tài nguyên khoáng sản ở một số địa phương vẫn còn hạn chế. Tình trạng khai thác sai phép vẫn diễn ra; công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép chưa thường xuyên dẫn đến một số sai phạm chưa được xử lý kịp thời.

Trước tình hình đó, ngày 02/11/2023, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang ban hành văn bản số 6332/UBND-KTN, yêu cầu các sở, cơ quan, UBND các huyện, thành phố nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật về khoáng sản, bảo vệ môi trường, các Nghị quyết, Chỉ thị, Công điện của Thủ tướng Chính phủ, văn bản chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh có liên quan đến hoạt động khoáng sản, bảo vệ môi trường. Thực hiện tốt công tác phối hợp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản. Đồng thời, quán triệt, tập trung triển khai các công việc liên quan đến ngành, địa phương theo yêu cầu tại mục 1, 2 Công văn số 8797/BTNMT-KSVN ngày 16/10/2023 của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Sự quyết liệt trong quản lý nguồn tài nguyên khoáng sản của lãnh đạo tỉnh Bắc Giang là rất đáng ghi nhận nhưng trên thực tế, hoạt động khai thác khoáng sản trái phép vẫn diễn ra, nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức về việc chấp hành pháp luật về tài nguyên khoáng sản của một số cấp ủy, chính quyền, người dân, doanh nghiệp chưa đầy đủ. Công tác phối hợp giữa các sở, ngành chức năng và địa phương trong quản lý nhà nước về tài nguyên, khoáng sản thiếu chặt chẽ; năng lực, trình độ của một số cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản chưa đáp ứng yêu cầu.

Đặc biệt, việc khai thác khoáng sản trái phép có thể tạo ra được lợi nhuận kinh tế rất lớn nên một số cá nhân, doanh nghiệp đã cố "lờ" đi các quy định của pháp luật. Đặc biệt là việc yêu cầu các doanh nghiệp sau khi được cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp phải hoàn thiện các thủ tục thuê đất theo quy định của pháp luật trước khi đi vào khai thác thực tế đang khiến cho cả người dân và doanh nghiệp đều có thể rơi vào tình trạng cùng sai khi đối chiếu với các quy định có trong Luật Đất đai, Luật Khoáng sản, Luật Thuế...

Đất tại mỏ không đấu giá quyền khai thác “đi lạc” so với giấy phép

Trong quá trình khảo sát về thực trạng khai thác và công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư ghi nhận, tính từ năm 2022 tới nay, trên địa bàn toàn tỉnh đã cấp được 11 giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường (mỏ - mỏ đất), thông qua hình thức đấu giá và không đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Trong đó, huyện Việt Yên có 3 mỏ được cấp phép, huyện Tân Yên có 2 mỏ, huyện Yên Thế có 1 mỏ, huyện Lạng Giang 1 mỏ, huyện Lục Nam 3 mỏ, huyện Yên Dũng 1 mỏ.

Điểm khác nhau giữa 2 hình thức trên là đối với mỏ có đấu giá quyền khai thác khoáng sản thì doanh nghiệp trúng đấu giá được quyền vận chuyển, cung cấp khoáng sản cho bất cứ dự án nào, không bó hẹp ở một dự án, công trình cụ thể. Còn đối với mỏ đất không đấu giá quyền khai thác khoáng sản thì chỉ được phép cung cấp đất cho những công trình, dự án cụ thể.

Mặc dù quy định là thế nhưng có những mỏ đất không thông qua hình thức đấu giá quyền khai thác khoáng sản vẫn sẵn sàng để đất đi “lạc đường” so với giấy phép. Điển hình có thể kể tới việc đoàn xe Rơ mooc “6 chân” lấy đất từ khu vực núi Kẻ, xã Quảng Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang để cung cấp vào Dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp Jutech (Cụm công nghiệp Jutech).

Mỏ đất tại khu vực nói trên được UBND tỉnh Bắc Giang cấp quyền khai thác cho Công ty TNHH Khoáng sản Trung Bắc (Công ty Trung Bắc) thông qua hình thức không đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Công ty Trung Bắc có địa chỉ đăng ký kinh doanh tại Khu số 6, 7 khu đô thị phía Nam, Phường Dĩnh Kế, Thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang; mã số thuế 2400552538 và người đại diện pháp luật là bà Vũ Thị Thêm.

Cụ thể, ngày 08/09/2023, UBND tỉnh Bắc Giang đã có Quyết định số 986/QĐ-UBND cho phép Công ty Trung Bắc khai thác khoáng sản (đất làm vật liệu san lấp) tại khu núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quảng Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên. Đây là mỏ đất được cấp phép khai thác không thông qua hình thức đấu giá quyền khai thác khoáng sản với trữ lượng lên tới hơn 2 triệu khối đất.

Giấy phép khai thác khoáng sản cấp cho công ty trên nêu rất rõ: “Cho phép Công ty TNHH Khoáng sản Trung Bắc khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường (đất làm vật liệu san lấp) bằng phương pháp lộ thiên tại khu vực núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quảng Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên để phục vụ thi công tuyến đường nối từ ĐT294 đến QL37 qua địa bàn huyện Tân Yên và huyện Việt Yên và các công trình hạ tầng giao thông, công trình thủy lợi, công trình phúc lợi thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”.

Tuy nhiên sau nhiều ngày đi thực tế chúng tôi nhận thấy, tại khu vực núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên, mỗi ngày có hàng trăm chuyến xe lớn nhỏ và Rơ mooc “6 chân” vào khu khai thác của Công ty Trung Bắc để lấy đất đi tiêu thụ. Điều đáng nói, những chiếc xe “6 chân” này lấy đất để cung cấp vào Cụm công nghiệp Jutech - một dự án thuộc huyện Hiệp Hòa do Công ty cổ phần đầu tư và phát triển công nghệ Jutech làm chủ đầu tư.

Trong số những chiếc xe “6 chân” đang lấy đất từ mỏ của Công ty Trung Bắc, có một số xe thuộc quản lý của công ty này (số lượng đầu xe đăng ký gửi cho UBND xã Ninh Sơn là 50 đầu xe), số xe khác thuộc quyền quản lý của Công ty TNHH Một thành viên xây dựng Hải Thọ (Công ty Hải Thọ) - nhà thầu thi công dự án hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp Jutech.

Ông Nguyễn Văn Thọ - Giám đốc Công ty Hải Thọ xác nhận: “Hiện tại dự án Cụm công nghiệp Jutech đang thực hiện giai đoạn 1 khoảng 22 ha, nguồn đất san lấp tại dự án được lấy từ mỏ đất tại núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quang Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang do Công ty Trung Bắc khai thác. Ngoài ra nguồn đất san lấp được lấy từ mỏ đất tại khu vực núi Khống, thôn Mỏ Thổ, xã Minh Đức, huyện Việt Yên do Công ty TNHH Sản xuất gạch ngói Ngọc Lý (Công ty Ngọc Lý) khai thác, để san lấp mặt bằng dự án”.

Video về hoạt động khai thác khoáng sản của Công ty Trung Bắc.

Như vậy có thể thấy, việc đất khai thác từ mỏ khu núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quảng Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên được bán đất vào công trình không thuộc các công trình hạ tầng giao thông, công trình thủy lợi, công trình phúc lợi thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh Bắc Giang là không đúng với giấy phép khoáng sản được UBND tỉnh Bắc Giang cấp cho Công ty Trung Bắc.

Được biết mỏ đất tại núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quang Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang được Công ty Trung Bắc khai thác bắt đầu từ ngày 6/10/2023 và theo lời của Chủ tịch UBND xã Ninh Sơn thì doanh nghiệp chưa hoàn thiện thủ tục thuê đất theo quy định. Đối với 2 mỏ đất do Công ty TNHH Sản xuất gạch ngói Ngọc Lý khai thác tại xã Minh Đức, theo lời của Chủ tịch xã này thì doanh nghiệp cũng chưa hoàn thiện thủ tục thuê đất.

Thực trạng quản lý nhà nước về khai thác khoáng sản tại Việt Yên

Căn cứ theo giấy phép khai thác khoáng sản, UBND huyện Việt Yên có trách nhiệm chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường, Công an huyện, cơ quan liên quan, UBND các xã: Quảng Minh, Ninh Sơn thường xuyên giám sát, kiểm tra hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản của Công ty Trung Bắc tại khu vực núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quảng Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn, huyện Việt Yên. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm của doanh nghiệp và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật. Kết quả báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh và gửi Sở Tài nguyên và Môi trường để tổng hợp, theo dõi.

Nhằm phối hợp tuyên truyền, cung cấp thông tin liên quan tới hoạt động sai phạm trong quá trình khai thác khoáng sản tại khu vực núi Kẻ, thôn Kẻ, xã Quảng Minh và núi Nội Ninh, xã Ninh Sơn của Công ty Trung Bắc để UBND huyện có biện pháp ngăn chặn, xử lý, phóng viên đã liên hệ, đặt lịch làm việc với UBND huyện Việt Yên. Theo Phó Chủ tịch UBND huyện là ông Lê Hoàng Bách và Trưởng phòng Tài nguyên và môi trường Lương Ngọc Đức, thông tin Công ty Trung Bắc chưa hoàn thiện thủ tục thuê đất, bán đất cho Công ty Hải Thọ để chuyển vào Cụm công nghiệp Jutech, không công khai điểm đổ tại UBND xã Ninh Sơn, huyện sẽ cho cơ quan chuyên môn kiểm tra, rà soát và xử lý theo quy định nếu phát hiện sai phạm.

Mới đây, trong bài phát biểu của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng tại Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày Bác Hồ về thăm và chỉ đạo Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Bắc lần thứ I, Chủ tịch nước có nhấn mạnh: “Bắc Giang là tỉnh miền núi, diện tích rừng và vùng cây ăn quả lớn, có nguồn tài nguyên phong phú, có 3 con sông nằm trong hệ thống sông Thái Bình chảy qua. Vì thế, phải hết sức coi trọng bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu, phòng, tránh thiên tai, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, coi trọng việc trồng cây và bảo vệ rừng, nhất là rừng đầu nguồn, rừng nguyên sinh, bảo vệ các dòng sông. Phải xác định đây là vấn đề sống còn đối với phát triển bền vững của tỉnh trong tương lai, không phát triển kinh tế bằng mọi giá, kiên quyết loại bỏ, xử lý nghiêm những dự án, làng nghề, các khu, cụm công nghiệp và các hoạt động gây ô nhiễm môi trường. Mỗi hành động, việc làm của chúng ta hôm nay trong bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên là của để dành cho con cháu mai sau có cuộc sống tốt đẹp hơn.”