Áp lực điều hành lạm phát nửa cuối năm gia tăng, CPI 2026 được dự báo quanh 4,3-4,8%

Trong bối cảnh nền kinh tế theo đuổi mục tiêu tăng trưởng trên 10%, các chuyên gia cho rằng dư địa điều hành giá trong 6 tháng cuối năm không còn nhiều khi hàng loạt yếu tố từ giá năng lượng, tỷ giá, đầu tư công đến lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ công tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá.

Nhiều yếu tố gây sức ép lên mặt bằng giá

Tại Diễn đàn thường niên "Diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam" lần thứ hai năm 2026 do Học viện Tài chính phối hợp với Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) tổ chức sáng 9/7, các chuyên gia đánh giá kinh tế Việt Nam duy trì đà phục hồi tích cực trong nửa đầu năm nhưng áp lực kiểm soát lạm phát sẽ lớn hơn trong những tháng còn lại.

Theo báo cáo của Viện Kinh tế - Tài chính, GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18% so với cùng kỳ, trong đó quý II tăng 8,39% - mức cao nhất của quý II kể từ năm 2011. Tiêu dùng cuối cùng tăng 8,15%, còn tích lũy tài sản tăng 15,2%, phản ánh nhu cầu đầu tư và mở rộng sản xuất tiếp tục cải thiện.

Ở chiều ngược lại, CPI bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38%, cao hơn mức 3,27% cùng kỳ năm trước và là mức tăng cao nhất của cùng kỳ trong 12 năm gần đây. Mặc dù CPI tháng 6 giảm 0,39% nhờ giá xăng dầu đi xuống, áp lực lạm phát được nhận định vẫn hiện hữu khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc.

Theo ThS. Tạ Thị Thu Việt, Phó Trưởng ban Thống kê Dịch vụ và Giá (Cục Thống kê), áp lực lạm phát nửa cuối năm đến từ cả yếu tố bên ngoài và trong nước.

Trên thế giới, căng thẳng địa chính trị, xung đột tại Trung Đông cùng xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại tiếp tục khiến giá năng lượng, lương thực và nguyên liệu đầu vào biến động. Trong khi đó, chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn tiềm ẩn rủi ro gián đoạn, chi phí logistics quốc tế duy trì ở mức cao, làm gia tăng chi phí nhập khẩu của doanh nghiệp.

Một yếu tố khác là diễn biến tỷ giá. Theo các chuyên gia, mặc dù chỉ số USD Index (DXY) có xu hướng giảm do kỳ vọng Fed nới lỏng chính sách tiền tệ, tỷ giá USD/VND vẫn chịu áp lực tăng bởi chênh lệch lãi suất và nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu.

Trong nước, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên đồng nghĩa với việc nhu cầu điện năng, nhiên liệu, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất và đầu tư công sẽ tiếp tục tăng mạnh. Cùng với đó, việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công có thể khiến giá vật liệu xây dựng và chi phí xây dựng duy trì ở mức cao.

Ngoài ra, lộ trình điều chỉnh giá các dịch vụ công như điện, y tế, giáo dục theo cơ chế thị trường, cùng việc điều chỉnh tiền lương từ tháng 7/2026, cũng được đánh giá là những yếu tố có thể tạo áp lực lên CPI nếu thời điểm thực hiện không phù hợp.

Đáng chú ý, chính sách giảm thuế đối với xăng dầu dự kiến hết hiệu lực sau ngày 30/9 được xem là biến số quan trọng. Nếu giá dầu thế giới vẫn neo cao, việc kết thúc chính sách hỗ trợ thuế có thể tạo ra tác động lan tỏa lên chi phí sản xuất, vận tải và giá hàng hóa tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các yếu tố như thiên tai, biến đổi khí hậu, dịch bệnh cũng tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn cung lương thực, thực phẩm trong những tháng cuối năm.

Đánh giá triển vọng lạm phát, Viện Kinh tế - Tài chính cho rằng nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục hạ nhiệt và giá dầu thô duy trì quanh 60-70 USD/thùng, CPI bình quân năm 2026 có thể dao động trong khoảng 4,3-4,5%, vẫn nằm trong mục tiêu Quốc hội đề ra.

Trong khi đó, Phạm Minh Thụy, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Nghiên cứu Kinh tế - Tài chính (Viện Kinh tế - Tài chính), đưa ra biên độ dự báo rộng hơn, từ 4,2-4,8%, phản ánh những rủi ro vẫn hiện hữu đối với công tác điều hành giá.

PGS.TS. Ngô Trí Long cũng cho rằng lạm phát năm nay có thể diễn biến theo nhiều kịch bản. Kịch bản cơ sở là CPI bình quân tăng 4,4-4,7%, trong khi kịch bản bất lợi có thể lên tới 4,8-5,2% nếu giá năng lượng, tỷ giá và giá dịch vụ công cùng tăng mạnh.

Ở góc nhìn khác, chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Độ nhận định khả năng kiểm soát lạm phát dưới 4,5% vẫn có thể đạt được nếu giá dầu tiếp tục giảm, chính sách giảm thuế xăng dầu được kéo dài đến hết năm, Nhà nước chưa điều chỉnh giá điện, y tế, giáo dục và tỷ giá được giữ ổn định.

Theo tính toán của ThS. Tạ Thị Thu Việt, để CPI bình quân cả năm chỉ tăng khoảng 4,5%, CPI mỗi tháng trong 6 tháng cuối năm chỉ nên tăng khoảng 0,2% so với tháng trước. Đây được xem là dư địa điều hành khá hẹp trong bối cảnh nền kinh tế vẫn ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng.

Cần phối hợp đồng bộ chính sách

Các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát lạm phát trong thời gian tới không thể chỉ dựa vào chính sách tiền tệ mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và công tác điều hành giá.

Theo đó, cơ quan quản lý cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá dầu và nguyên vật liệu trên thị trường quốc tế để xây dựng các kịch bản ứng phó; rà soát lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý theo hướng tránh điều chỉnh đồng loạt trong cùng một thời điểm.

Đồng thời, cần bảo đảm cân đối cung - cầu các mặt hàng thiết yếu, kiểm soát chi phí logistics, vận tải, xử lý tình trạng đầu cơ, găm hàng và nâng cao chất lượng dự báo thông qua ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), góp phần ổn định kỳ vọng lạm phát và tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.