An ninh năng lượng Hà Lan trước biến động địa chính trị tại Trung Đông

Địa chính trị Trung Đông và sức ép lên an ninh năng lượng Hà Lan

Diễn biến căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran đã làm gia tăng lo ngại về an ninh đối với hạ tầng năng lượng và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Nguy cơ gián đoạn tại khu vực này đã góp phần làm gia tăng biến động trên thị trường năng lượng thế giới, đồng thời đặt nhiều quốc gia nhập khẩu tại châu Âu trước yêu cầu tăng cường bảo đảm nguồn cung cho mùa đông.

Trong bối cảnh đó, Hà Lan cũng đối mặt với áp lực lớn hơn khi QatarEnergy thông báo kéo dài tình trạng bất khả kháng đối với một số hoạt động giao LNG đến hết tháng 9, ảnh hưởng đến 24 chuyến hàng cung cấp cho châu Âu. Với khoảng 3,5 triệu tấn LNG nhập khẩu hằng năm theo hợp đồng dài hạn từ Qatar, việc nguồn cung bị ảnh hưởng có thể buộc Hà Lan phải tìm kiếm các nguồn thay thế trong điều kiện cạnh tranh trên thị trường LNG quốc tế gia tăng, qua đó làm tăng chi phí nhập khẩu.

Áp lực bảo đảm nguồn cung năng lượng của Hà Lan tiếp tục gia tăng khi nước này bước vào giai đoạn tích trữ khí đốt cho mùa đông với mức dự trữ thấp. Cuối mùa đông trước, các kho chứa khí đốt chỉ còn khoảng 5,8% công suất. Mức dự trữ thấp khiến quá trình tái nạp gặp nhiều sức ép, trong khi nhu cầu điện gia tăng trong mùa hè có thể làm tăng nhu cầu sử dụng khí đốt cho phát điện, qua đó thu hẹp dư địa bổ sung dự trữ.

Trong bối cảnh lo ngại về nguồn cung vẫn hiện hữu và nhu cầu tiêu thụ có xu hướng tăng, giá khí đốt tại châu Âu đã tăng đáng kể. Trên sàn giao dịch TTF của Hà Lan, giá khí chuẩn châu Âu tăng khoảng 50% so với giữa tháng 6 và có thời điểm vượt 65 euro/MWh, mức cao nhất kể từ tháng 1/2023. Diễn biến này cho thấy thị trường tiếp tục phản ánh các rủi ro địa chính trị cùng lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung.

Để tăng cường bảo đảm nguồn cung trước mùa đông, Hà Lan đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn nhập khẩu LNG, trong đó có các nguồn từ Na Uy và Mỹ, đồng thời gia tăng hoạt động thu mua trên thị trường giao ngay. Tuy nhiên, nhu cầu thu mua LNG trên thị trường quốc tế, đặc biệt từ các khách hàng châu Á, đã làm gia tăng cạnh tranh về nguồn hàng và duy trì mặt bằng giá LNG ở mức cao, qua đó tạo thêm áp lực đối với chi phí nhập khẩu và mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng trong những tháng cuối năm.

Giá năng lượng leo thang đi kèm bài toán kiểm soát lạm phát

Giá năng lượng tăng đã góp phần duy trì áp lực lạm phát và làm gia tăng chi phí sinh hoạt tại Hà Lan. Theo ước tính của Cơ quan Thống kê Hà Lan (CBS), lạm phát tháng 7/2026 đạt 3,1%, tăng từ mức 2,9% của tháng trước và tiếp tục cao hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Trong bối cảnh giá năng lượng vẫn duy trì ở mức cao, mục tiêu kiểm soát lạm phát của Hà Lan tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức.

Áp lực từ giá năng lượng được truyền dẫn thông qua chi phí sản xuất, vận tải và tiêu dùng. Giá nhiên liệu tăng làm gia tăng chi phí logistics và đầu vào của doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng đến chi tiêu của các hộ gia đình. Trong tháng 7/2026, giá năng lượng tăng 9,7%; giá xăng và dầu diesel tại Hà Lan lần lượt ở khoảng 2,35 euro/lít và 2,39 euro/lít, duy trì ở mức cao so với nhiều quốc gia châu Âu.

Trong khi người tiêu dùng và nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí đầu vào gia tăng, một số tập đoàn năng lượng lại được hưởng lợi từ mặt bằng giá dầu và khí đốt ở mức cao. Giá năng lượng duy trì ở mức cao góp phần cải thiện hiệu quả hoạt động trong các lĩnh vực khai thác, lọc hóa dầu và kinh doanh năng lượng, qua đó tạo ra sự phân hóa về kết quả kinh doanh giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị năng lượng.

Shell là một trong những doanh nghiệp ghi nhận kết quả tích cực trong bối cảnh này. Trong quý II, lợi nhuận điều chỉnh của tập đoàn đạt 9,8 tỷ USD, tăng từ 6,9 tỷ USD của quý trước và là mức cao nhất kể từ năm 2023. Biên lợi nhuận lọc dầu tăng lên 24 USD/thùng, giúp Shell tạo ra 17,5 tỷ USD dòng tiền tự do và triển khai chương trình mua lại cổ phiếu trị giá 3 tỷ USD. Hoạt động khí đốt của tập đoàn tại Qatar vẫn chịu ảnh hưởng bởi tình hình an ninh khu vực, khiến sản lượng giảm khoảng 30%.

Sự chênh lệch giữa kết quả kinh doanh tích cực của một số tập đoàn dầu khí và áp lực chi phí mà người tiêu dùng phải đối mặt đã thu hút nhiều ý kiến tại Hà Lan. Oxfam Novib, Greenpeace và Milieudefensie cho rằng một số doanh nghiệp nhiên liệu hóa thạch đang hưởng lợi từ mặt bằng giá năng lượng cao, trong khi chi phí phát sinh từ biến động của thị trường năng lượng phần lớn được chuyển tới người tiêu dùng thông qua giá năng lượng và lạm phát.

Theo ước tính của Oxfam Novib, tổng lợi nhuận ròng của sáu tập đoàn dầu khí lớn gồm Shell, Chevron, BP, ENI, ExxonMobil và TotalEnergies có thể đạt khoảng 45 tỷ USD trong quý II, gần gấp đôi mức 23 tỷ USD của quý trước. Tổ chức này cũng cho rằng việc tiếp tục mở rộng khai thác dầu khí trong bối cảnh biến đổi khí hậu sẽ làm gia tăng thách thức trong việc cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trước mắt và mục tiêu chuyển dịch sang nền kinh tế phát thải thấp trong dài hạn.

Những diễn biến trên phản ánh căng thẳng địa chính trị không chỉ làm gia tăng rủi ro đối với thị trường năng lượng quốc tế mà còn đặt Hà Lan trước những thách thức lớn hơn trong điều hành kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh thị trường năng lượng còn tiềm ẩn nhiều biến động, việc cân bằng giữa bảo đảm an ninh năng lượng, kiểm soát lạm phát và duy trì lộ trình chuyển dịch xanh sẽ tiếp tục là bài toán quan trọng đối với Chính phủ Hà Lan.