18 doanh nghiệp được lựa chọn dẫn dắt phát triển nhà ở xã hội

Khả năng đảm bảo chuỗi giá trị khép kín là yếu tố quyết định

Không chỉ đơn thuần là một chính sách an sinh, NƠXH còn được coi là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững, gắn liền với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, cân đối cung – cầu trên thị trường bất động sản và bảo đảm công bằng xã hội.

Mới đây, Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ báo cáo về việc lựa chọn 18 doanh nghiệp xây dựng có năng lực, uy tín hàng đầu để triển khai các dự án NƠXH, đồng thời xác định 15 địa phương có nhu cầu lớn nhất. Đây được xem là một bước đi có tính chất chiến lược, vừa nhằm tạo lập nguồn cung ổn định, vừa góp phần thúc đẩy chương trình 1 triệu căn NƠXH đến năm 2030 đi vào thực chất.

Theo Bộ Xây dựng, việc lựa chọn doanh nghiệp tham gia phát triển NƠXH không thể chỉ dựa vào tiềm lực vốn hay kinh nghiệm thi công, mà quan trọng hơn là khả năng đảm bảo chuỗi giá trị khép kín từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng đến vận hành, quản lý; đồng thời, cần có sự cam kết lâu dài trong một lĩnh vực vốn không mang lại lợi nhuận cao nhưng lại có ý nghĩa xã hội và chính trị đặc biệt. Các tiêu chí được đặt ra bao gồm: năng lực tài chính vững mạnh, khả năng huy động vốn chủ sở hữu và vốn tín dụng để triển khai các dự án quy mô lớn; kinh nghiệm triển khai các dự án nhà ở công nhân, NƠXH hoặc khu đô thị hàng trăm đến hàng nghìn căn; hệ thống quản trị chuyên nghiệp, bảo đảm chất lượng, tiến độ và an toàn lao động theo đúng quy định pháp luật; và cuối cùng là tinh thần đồng hành cùng Nhà nước trong mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội.

Từ những tiêu chí trên, danh sách 18 doanh nghiệp được đề xuất gồm cả các tập đoàn tư nhân lớn như Vingroup, Sun Group, Nam Long, Cát Tường, Đức Mạnh, TasecoLand, lẫn những tổng công ty nhà nước và doanh nghiệp quân đội như HUD, Hancorp, Vinaconex, Tổng công ty 319, Thành An, Trường Sơn, UDIC, CCI. Việc lựa chọn này cho thấy chủ trương huy động đồng thời cả khối doanh nghiệp nhà nước lẫn tư nhân nhằm tạo nên sự cân bằng và bổ trợ, vừa tận dụng được kinh nghiệm, quỹ đất và năng lực tài chính của tư nhân, vừa phát huy vai trò chủ đạo, định hướng của các tổng công ty thuộc Nhà nước và quân đội. Đây cũng là cơ sở để đảm bảo tính bền vững của chương trình, khi NƠXH không còn là những dự án manh mún, nhỏ lẻ mà trở thành một chiến lược dài hạn, gắn với mục tiêu phát triển đô thị hiện đại, văn minh và xanh.

Đặc biệt, Bộ Xây dựng nhấn mạnh nguyên tắc phân bổ danh sách doanh nghiệp theo vùng miền, bảo đảm cân đối nhu cầu và năng lực triển khai, ưu tiên các địa bàn có nhu cầu cao như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, Đồng Nai, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng. Đây là cách tiếp cận thực tiễn, nhằm tránh tình trạng “nơi thừa, nơi thiếu”, đồng thời tạo điều kiện để các dự án được triển khai đồng bộ, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Đề án 1 triệu căn NƠXH – những tín hiệu tích cực

Song song với việc lựa chọn doanh nghiệp, Bộ Xây dựng cũng đã xác định 15 địa phương có nhu cầu NƠXH lớn nhất, trong đó nổi bật là hai đô thị đặc biệt Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cùng với các tỉnh, thành phố công nghiệp trọng điểm như Bắc Ninh, Đồng Nai, Hải Phòng, Đà Nẵng. Đây đều là những địa bàn có tốc độ công nghiệp hóa nhanh, tập trung đông đảo lao động nhập cư và công nhân, đồng thời chịu áp lực lớn về quỹ đất và giá nhà ở.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến hết tháng 9/2025, cả nước đã triển khai 692 dự án NƠXH với quy mô hơn 633.000 căn hộ. Trong đó, 165 dự án đã hoàn thành với hơn 110.000 căn, 147 dự án đã khởi công với 135.000 căn, và 380 dự án khác được chấp thuận chủ trương đầu tư, tương ứng gần 388.000 căn. Nếu so với mục tiêu tổng thể của Đề án xây dựng khoảng 1.062.200 căn NƠXH đến năm 2030, tiến độ hiện tại đạt gần 60% chỉ tiêu. Đây là một tín hiệu tích cực, phản ánh sự chuyển động đồng bộ từ trung ương đến địa phương.

Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh vẫn còn những điểm nghẽn. Một số địa phương đã bứt phá vượt chỉ tiêu, như Nghệ An đạt tới 173%, Phú Thọ 125%, Thừa Thiên Huế 120%, Hải Phòng 101%. Ngược lại, các đô thị lớn có nhu cầu bức thiết nhất lại đang chậm trễ. Hà Nội dự kiến thiếu hơn 1.500 căn và TP. Hồ Chí Minh thiếu tới hơn 6.100 căn so với chỉ tiêu năm. Điều này cho thấy dù có sự chỉ đạo quyết liệt, nhưng rào cản về quỹ đất, thủ tục hành chính và vốn tín dụng vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ mạnh mẽ hơn nữa.

Trong các phiên họp điều hành kinh tế vĩ mô tháng 9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu hoàn thành ít nhất 100.000 căn NƠXH trong năm 2025. Để đạt được, Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp: quy hoạch gắn liền với khu công nghiệp và trung tâm kinh tế; bố trí quỹ đất thuận lợi; đơn giản hóa thủ tục hành chính; và tạo cơ chế tín dụng ưu đãi cho cả doanh nghiệp lẫn người mua. Đặc biệt, Thủ tướng chỉ đạo phải rà soát, kiểm soát chặt chẽ các yếu tố cấu thành giá để giảm chi phí, đưa giá nhà về mức hợp lý với thu nhập đại đa số người dân.

Việc lựa chọn 18 doanh nghiệp uy tín để triển khai NƠXH không chỉ nhằm đẩy nhanh tiến độ, mà còn góp phần định hình lại cấu trúc thị trường bất động sản theo hướng cân đối và bền vững hơn. Trong nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam thường xuyên rơi vào nghịch lý: thừa nguồn cung ở phân khúc cao cấp nhưng lại thiếu trầm trọng nhà ở giá hợp lý. NƠXH, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ trở thành “van điều tiết” quan trọng, giúp cân đối cung – cầu, ổn định thị trường, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho hàng triệu người lao động, công nhân và hộ gia đình có thu nhập thấp, trung bình.