Xóa nhà tạm – mệnh lệnh từ trái tim

Khu ổ chuột, xóm liều, xóm nhảy dù, xóm ma - biểu hiện sinh động của tình trạng đói nghèo và độ tương phản trong mức sống ở đô thị đang tăng lên. Đô thị hóa là quá trình tất yếu đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân.

Theo thống kê của Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng), tính đến ngày 4/3/2025, tổng số đô thị cả nước là 916, bao gồm 2 đô thị loại đặc biệt là Tp. Hà Nội và TP.HCM, 25 đô thị loại I, 37 đô thị loại II, 45 đô thị loại III, 101 đô thị loại IV và 706 đô thị loại V.

Đơn cử, ngay tại các thành phố lớn, sức hấp dẫn của các cơ hội và tiện ích ở các đô thị lớn đã không ngừng lôi cuốn lượng lớn cư dân nông thôn và các đô thị nhỏ di cư đến, khiến cho mật độ dân cư của các đô thị tăng lên. Và chúng ta cũng thấy xuất hiện ngày càng nhiều các xóm liều đô thị như một hiện tượng song hành của sự bùng nổ dòng chảy lao động tự do từ nông thôn về thành phố kiếm việc làm. Các xóm này có thể được tìm thấy ở nhiều nơi trong thành phố, nổi bật là ở các xóm ven sông, gầm cầu, "bãi rác" bỏ hoang. Và các xóm liều mới sẽ lại mọc lên nếu thiếu một chính sách toàn diện ở tầm vĩ mô đối với vấn đề di chuyển lao động nông thôn - đô thị.

Cần nhìn nhận thực tế, diện tích nhà ở bình quân đầu người tại các đô thị nước ta còn quá thấp (5,4m2/người). Chất lượng nhà ở không bảo đảm, các điều kiện về hạ tầng, môi trường hạn chế. Nhà "ổ chuột" còn chiếm tỷ trọng đáng kể tại các đô thị. Cung cầu mất cân đối nghiêm trọng, cộng với những tác động của chính sách không hợp lý,... làm cho giá nhà ở quá cao so với thu nhập của nhân dân đô thị. Từ khi xóa bỏ bao cấp, số lượng và chất lượng nhà ở do dân tự đầu tư tăng lên đáng kể. Tuy vậy, xây dựng nhà ở tự phát đã làm cho chính quyền các đô thị không kiểm soát được việc xây dựng theo quy hoạch, đã làm ảnh hưởng đến kiến trúc cảnh quan đô thị, môi trường sống.

Chính vì vậy, với "Quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt" - Đây là tinh thần mà Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo trong quá trình triển khai thực hiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước.

Khẩn trương, linh hoạt, rõ kết quả, rõ sản phẩm - trong thời gian qua đã có rất nhiều những ngôi nhà ba cứng: nền, móng cứng; khung, tường cứng; mái cứng được trao đến tay người dân thụ hưởng. Và đáng nói, sự đổi thay diện mạo của những ngôi nhà không chỉ làm vơi đi nỗi lo về nguy hiểm nhà dột nát, tạm bợ mà còn san bớt gánh nặng trong cuộc sống của những mảnh đời yếu thế…

 Cả nước có khoảng 223.000 gia đình đang ở trong nhà tạm, nhà dột nát, không đảm bảo an toàn hoặc chưa có nhà ở cần được hỗ trợ để cải thiện nhà ở để “an cư, lạc nghiệp.” Hưởng ứng phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025” và “Đợt thi đua cao điểm 450 ngày xóa nhà tạm, nhà dột nát”, cùng với kinh phí hỗ trợ của Nhà nước, các cơ quan, đơn vị, ngân hàng, doanh nghiệp, người dân đã chung tay xây dựng nhà cho các gia đình còn khó khăn về nhà ở.

Cùng với kinh phí hỗ trợ nhà ở đối với người có công, hỗ trợ nhà ở thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia và kinh phí hỗ trợ từ nguồn 5% tiết kiệm chi thường xuyên năm 2024 từ ngân sách Nhà nước, các cơ quan, đơn vị, ngân hàng, doanh nghiệp đã chuyển hơn 2.200 tỷ đồng theo phương án huy động nguồn lực để hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát. Quỹ “Vì người nghèo” Trung ương đã tiếp nhận trên 80 tỷ đồng. Nhiều địa phương có cách làm sáng tạo, huy động thêm kinh phí, vật liệu, ngày công lực lượng tại chỗ để xoá nhà tạm, nhà dột nát.

Đến nay, cả nước đã hỗ trợ xóa 121.000 ngàn căn nhà tạm, nhà dột nát, hơn 65.000 căn nhà đã được bàn giao, đang xây dựng hơn 56.000 căn nhà. Cụ thể là hỗ trợ hơn 10.000 căn nhà ở đối với người có công; hỗ trợ theo 2 chương trình mục tiêu quốc gia hơn 57.000 căn và hỗ trợ nhà ở thuộc chương trình xoá nhà tạm, nhà dột nát hơn 53.000 căn. Có 6 địa phương đã hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Từ nay đến cuối năm, cả nước phải tập trung hoàn thành xóa hơn 101.000 căn nhà tạm, nhà dột nát; trong đó, nhà ở thuộc Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát khoảng 70.000 căn. Bình quân mỗi ngày cả nước phải xóa khoảng 500 căn nhà tạm, nhà dột nát; mỗi tỉnh xóa 8 căn/ngày.

Chủ trì Phiên họp thứ 3 của Ban Chỉ đạo để đánh giá tình hình, kết quả thực hiện chương và nhiệm vụ thời gian tới, chiều 10/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước nhấn mạnh, việc xóa nhà tạm, nhà dột nát trong cả nước là chương trình có ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Đảng, Nhà nước ta; thể hiện sự biết ơn, đền ơn đáp nghĩa đối với người có công; thể hiện tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, “tương thân, tương ái,” “tình dân tộc, nghĩa đồng bào”; là trách nhiệm với nhân dân, nhất là những người yếu thế, khó khăn, vùng sâu, vùng xa... “Đảng đã chỉ đạo, Chính phủ đã thống nhất, Quốc hội đồng tình, nhân dân ủng hộ, người khó khăn hy vọng; chỉ bàn làm, không bàn lùi.”

Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương các bộ, cơ quan, địa phương, đơn vị tài trợ đã chủ động, tích cực thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, góp phần vào những thành quả bước đầu hết sức tích cực của Chương trình. Thủ tướng trân trọng cảm ơn Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội, đoàn thể nhân dân, cơ quan trong hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước đã hưởng ứng tích cực, đóng góp quan trọng vào kết quả chung của Chương trình.

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan đề xuất hình thức khen thưởng đối với tổ chức, cá nhân có nhiều đóng góp cho chương trình hoặc nghiêm khắc phê bình, thậm chí xử lý đối với những tập thể, cá nhân chưa tích cực, gây cản trở, ảnh hưởng chương trình.

Thẳng thắn chỉ rõ các tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc, các nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, Thủ tướng nhấn mạnh, việc hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, chỉ bàn làm và phải làm bằng được theo tiến độ đề ra, hướng tới kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm 2025 và thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV; đồng thời là “mệnh lệnh từ trái tim, lương tri và trách nhiệm với cộng đồng.”

Thủ tướng quán triệt phương châm “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể hỗ trợ, Nhân dân làm chủ”; phát huy tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc và quan điểm không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần; huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước tham gia xóa nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước.

Trưởng ban chỉ đạo các cấp ở địa phương, người đứng đầu địa phương phải có quyết tâm cao, nỗ lực lớn, đã nói là phải làm, đã cam kết phải thực hiện, tiên phong, gương mẫu, phải phân công, phân cấp, phân nhiệm bảo đảm 5 rõ (rõ người, rõ việc, rõ kết quả, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm) và chỉ bàn làm, không bàn lùi, để quyết tâm đến ngày 31/10/2025 cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát...

Nhấn mạnh, nhiệm vụ hoàn thành xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 là rất nặng nề, Thủ tướng nghị các đồng chí Bộ trưởng, Trưởng ngành, Bí thư Tỉnh ủy/Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phát huy tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân, đặc biệt quan tâm tập trung lãnh đạo chỉ đạo để thực hiện thành công mục tiêu đề ra, thiết thực chào mừng Đại hội Đảng bộ tỉnh, thành phố tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

“An cư, lạc nghiệp” đó là mong ước của những người dân nghèo trên khắp cả nước. Mong ước đó đã trở thành hiện thực khi cả hệ thống chính trị vào cuộc để chung tay xây dựng “mái ấm cho đồng bào”. Một hành động nhân văn cao cả; đồng thời chắp cánh cho những ước mơ lạc nghiệp, vươn lên thoát nghèo của người dân.