Xe hybrid và vận hội xanh cho ngành công nghiệp ô tô

Cú hích chính sách và sự phổ cập xe xanh

Thị trường ô tô Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng, nơi sự tăng trưởng kinh tế gặp gỡ xu hướng bền vững toàn cầu. Sự bùng nổ của phân khúc xe hybrid (lai xăng-điện) trong thời gian gần đây không chỉ là một hiện tượng thị trường, mà là tín hiệu mạnh mẽ về một sự chuyển dịch tất yếu.

Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam VAMA, ới doanh số tăng tới 73,1% trong 9 tháng năm 2025, xe hybrid đang mở ra một "vận hội xanh" lớn, được củng cố bởi một cú hích chính sách mang tính chiến lược ưu đãi thuế TTĐB từ năm 2026.

Yếu tố thay đổi cuộc chơi lớn nhất chính là Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), có hiệu lực từ 1/1/2026. Quy định mới này áp dụng mức thuế TTĐB bằng 70% mức thuế suất xe động cơ đốt trong thông thường cho tất cả các loại xe hybrid, bao gồm cả HEV (hybrid tự sạc) dòng xe phổ thông đang chiếm tỷ trọng lớn và trước đây chưa được ưu đãi.

Ưu đãi thuế này không chỉ giảm trực tiếp thuế TTĐB mà còn gián tiếp giảm thuế giá trị gia tăng VAT và lệ phí trước bạ, giúp giá bán lẻ xe HEV giảm đi đáng kể, ước tính lên tới hàng trăm triệu đồng.

Với mức giá phổ thông hiện tại chỉ từ 600 - 900 triệu đồng, việc giảm giá sâu sẽ giúp xe hybrid trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết, xóa bỏ rào cản tài chính lớn nhất đối với người tiêu dùng.

Nhu cầu về xe hybrid đã tăng cao dù chưa được ưu đãi thuế chỉ chiếm khoảng 2,5% tổng doanh số. Khi được ưu đãi, phân khúc này chắc chắn sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân. Sự cạnh tranh sẽ trở nên sôi động hơn khi các doanh nghiệp không thể bỏ qua một thị trường tiềm năng như vậy.

Từ nhập khẩu đến tự chủ công nghệ

Điểm mấu chốt và mang tính chiến lược hơn cả là cơ hội sản xuất, lắp ráp xe hybrid trong nước. Hiện tại, tất cả xe hybrid đều là nhập khẩu nguyên chiếc vì vậy, việc ưu đãi thuế TTĐB đã tạo ra động lực tài chính mạnh mẽ, kích thích các nhà sản xuất cân nhắc chuyển sang lắp ráp nội địa để tối ưu hóa chi phí và hưởng lợi từ chính sách.

Quyết định của Toyota Việt Nam lên kế hoạch đầu tư hơn 360 triệu USD để hiện đại hóa nhà máy và khởi động dây chuyền sản xuất mẫu xe hybrid đầu tiên là minh chứng rõ ràng nhất. Đây là một bước đi đột phá, mở ra triển vọng phát triển mới cho ngành công nghiệp ô tô, chuyển dịch từ lắp ráp các dòng xe truyền thống sang sản phẩm công nghệ cao hơn.

Việc lắp ráp xe hybrid sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước cải tiến công nghệ, nâng cấp dây chuyền sản xuất và mở rộng liên kết chuỗi cung ứng, nhất là trong lĩnh vực linh kiện điện tử và pin. Điều này không chỉ giúp ngành ô tô Việt Nam tự chủ hơn mà còn tạo ra cơ sở để tiến tới sản xuất các dòng xe điện hóa hoàn toàn trong tương lai.

Ưu đãi thuế cho xe hybrid không chỉ là lợi ích của người tiêu dùng và doanh nghiệp mà còn là một quyết sách vĩ mô mang lại lợi ích lâu dài cho quốc gia.

Theo VAMA, dù ngân sách nhà nước có thể giảm khoảng 5.000 tỷ đồng/năm do ưu đãi thuế, nhưng lợi ích tổng thể sẽ bù đắp gấp nhiều lần. Việc sử dụng xe hybrid thay thế xe thuần xăng dầu sẽ giúp tiết kiệm 26.000 tỷ đồng chi phí nhiên liệu và 28.000 tỷ đồng chi phí dầu thô nhập khẩu trong suốt vòng đời của một chiếc xe. Điều này bảo đảm an ninh năng lượng và giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Lợi ích môi trường là không thể phủ nhận với việc giảm hơn 2,6 triệu tấn phát thải CO2 và tiết kiệm ngân sách tương đương 333 tỷ đồng tín chỉ carbon là những đóng góp thiết thực vào mục tiêu Net Zero và cải thiện chất lượng môi trường sống, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Cơ hội lớn đang mở ra với xe hybrid không chỉ là về doanh số bán hàng, mà còn là cơ hội để Việt Nam chuyển mình trong cuộc cách mạng phương tiện giao thông xanh toàn cầu. Sự kết hợp giữa chính sách ưu đãi thuế chiến lược, nhu cầu thị trường đang tăng trưởng mạnh mẽ, và sự đầu tư sản xuất, lắp ráp từ các "ông lớn" như Toyota, đang tạo ra một động lực tổng hợp.

Đây chính là thời điểm để ngành công nghiệp ô tô Việt Nam nắm bắt "vận hội xanh", không chỉ để phổ cập xe sạch mà còn để nâng cao năng lực công nghệ, hướng tới một nền công nghiệp ô tô bền vững và tự chủ hơn trong tương lai.