Vietinbank có ‘bất an’ với hơn 700.000 tỷ đồng nghĩa vụ nợ tiềm ẩn?

Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank, HOSE: CTG) công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý 2/2021 (đã soát xét) với lợi nhuận sau thuế hơn 8.767 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ 2020. Tính đến 30/6/2021, tổng tài sản tăng 10% so với đầu năm, lên hơn 1,47 triệu tỷ đồng; tăng dư nợ tín dụng thêm 6% (gần 1,07 triệu tỷ đồng) và tiền gửi khách hàng tăng 5% (gần 1,04 triệu tỷ đồng).

Tuy nhiên, việc tăng tài sản, mở rộng cho vay của Vietinbank vẫn chưa thực sự ổn, bởi chất lượng tài sản của Vietinbank vẫn còn là một ẩn số khi nợ xấu khá cao và khoản nợ ngoại bảng tiềm ẩn 6 tháng 2021 bất ngờ tăng vọt.

Cụ thể, khi giá hiệu quả hoạt động của một ngân hàng, một yếu tố đặc biệt khác cần phân tích kỹ chính là chất lượng tín dụng.

Tại thời điểm cuối tháng 6/2021, nợ xấu tại Vietinbank tăng mạnh 52% so với đầu năm, ghi nhận gần 14.477 tỷ đồng. Đây được coi là điểm tối trong kết quả kinh doanh của VietinBank kỳ này.

Xét về cơ cấu, nợ có khả năng mất vốn của Vietinbank tăng vọt 103% lên 12.294 tỷ đồng, đối với nợ nghi ngờ và nợ dưới tiêu chuẩn lại giảm lần lượt 25% và 48%. Tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay cũng từ đó tăng từ 0,94% lên 1,34%.

Nợ cần chú ý (nợ nhóm 2 – với khoản vay quá hạn 10-90 ngày) tại ngân hàng này tăng 51% so với đầu năm, lên mức hơn 4.227 tỷ đồng, nó xuất phát từ việc các khách hàng gặp khó khăn do dịch Covid-19 đã bắt đầu tăng lên.

Điểm đáng chú ý nhất tại BCTC của Vietinbank chính là nợ ngoại bảng tiềm ẩn, đây được coi như ‘quả bom’ nổ chậm ở các ngân hàng. Bởi đây là các khoản nợ này được phát sinh khi ngân hàng và khách hàng ký các cam kết tín dụng, hạn mức thấu chi chưa sử dụng hoặc thư tín dụng…

Dù nằm ở ngoại bảng và chưa được coi là nợ xấu, nhưng trong bối cảnh dịch Covid-19 bùng phát kéo dài, các doanh nghiệp khó khăn sẽ trở thành các khoản nợ tiềm ẩn nhiều rủi ro trong tương lai.

Cụ thể, tính đến cuối quý 2/2021, nghĩa vụ nợ tiềm ẩn tại Vietinbank ‘bỗng dưng’ tăng 62% so với đầu năm, lên hơn 747.307 tỷ đồng. Tốc độ tăng còn cao hơn cả lợi nhuận.

Đặc biệt, tiểu mục Cam kết giao dịch hối đoái ghi nhận gần 547 tỷ đồng, tăng 80%. Cam kết trong nghiệp vụ L/C tăng 13% lên 54.377 tỷ đồng và các cam kết khác cũng tăng mạnh 60% lên hơn 84.520 tỷ đồng,…

Quan sát BCTC của Vietinbank những năm gần đây cho thấy, giá trị tiểu khoản Cam kết giao dịch hối đoái luôn tăng vọt một cách bất thường.

Như vậy, 6 tháng đầu năm, lợi nhuận tại Vietinbank tăng 46% vẫn chủ yếu do ngân hàng tăng thu từ dịch vụ, mạnh tay xử lý nợ xấu và tận dụng được nguồn vốn huy động rẻ. Còn việc tăng tổng tài sản, tăng cho vay vẫn chưa hiệu quả và tiềm ẩn nhiều rủi ro khi nợ xấu vẫn còn tương đối lớn, đặc biệt là các khoản nợ tiềm ẩn nằm ngoài bảng cân đối kế toán.

Lê Tuấn