Việt Nam ra mắt chip bảo mật Make in Vietnam, hướng tới làm chủ công nghệ lõi

Sản phẩm tích hợp thuật toán mật mã quốc gia trực tiếp vào phần cứng, mở ra hướng ứng dụng trong bảo vệ dữ liệu, hệ thống chứng thực chữ ký số và hạ tầng thông tin trọng yếu.

Tự chủ chip bảo mật, củng cố chủ quyền số

Ngày 3/11/2026, Ban Cơ yếu Chính phủ (Nhà máy M2) phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel (Trung tâm Bán dẫn Viettel) công bố chip bảo mật VGC v1.0 và nền tảng bán dẫn bảo mật do Việt Nam tự chủ thiết kế.

VGC v1.0 được phát triển nhằm tích hợp trực tiếp thuật toán mật mã quốc gia vào phần cứng silicon, tạo lớp bảo vệ ngay từ cấp độ chip đối với các thiết bị và hệ thống thông tin. Đây là hướng tiếp cận nhằm giảm nguy cơ lộ lọt dữ liệu và sự phụ thuộc vào các giải pháp bảo mật tích hợp trên chip nhập khẩu.

Theo thông tin công bố, VGC v1.0 được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm, có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, tích hợp khoảng 300 triệu bóng bán dẫn. Chip sử dụng kiến trúc tập lệnh mở RISC-V, cho phép đội ngũ kỹ sư chủ động thiết kế, điều chỉnh và kiểm chứng từ gốc.

Đáng chú ý, tốc độ mã hóa và giải mã của chip nhanh gấp khoảng 15 lần so với giải pháp thuần phần mềm trên cùng tác vụ. Sản phẩm đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật và được cấp chứng nhận trong quý I/2026 cho phạm vi sử dụng kinh tế - xã hội.

Việc phát triển chip bảo mật xuất phát từ yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin trong bối cảnh các thiết bị số phụ thuộc đáng kể vào linh kiện nhập khẩu. Khi chưa làm chủ được phần cứng bảo mật, khả năng kiểm soát dữ liệu và bảo vệ các hệ thống thông tin quan trọng vẫn tồn tại những hạn chế nhất định.

Hơn 80 năm qua, ngành Cơ yếu Việt Nam đã làm chủ các thuật toán mật mã trên nền tảng phần mềm để bảo vệ bí mật nhà nước. Tuy nhiên, yêu cầu bảo vệ dữ liệu ngày càng cao đặt ra nhiệm vụ mở rộng năng lực tự chủ sang cấp độ phần cứng, đưa thuật toán mật mã quốc gia trực tiếp vào chip bán dẫn.

Phát biểu tại sự kiện, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, nhấn mạnh: "Chip bán dẫn đã trở thành tài nguyên chiến lược, công cụ cạnh tranh quyết liệt giữa các quốc gia. Chip là 'trái tim' của thiết bị số; mật mã là 'lá chắn' của thông tin, 'chìa khóa cốt lõi' để bảo vệ dữ liệu. Không làm chủ được chip thì khó làm chủ trọn vẹn mật mã và không làm chủ được mật mã thì khó bảo vệ chủ quyền số, bảo vệ Tổ quốc một cách vững chắc".

Theo Đại tướng Phan Văn Giang, làm chủ nền tảng bán dẫn bảo mật là nhiệm vụ khoa học công nghệ gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

Mở rộng ứng dụng, hình thành hệ sinh thái bán dẫn bảo mật

Theo định hướng của các đơn vị phát triển, VGC v1.0 sẽ được đưa vào sản xuất hàng loạt, trước mắt phục vụ các thiết bị bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ và USB lưu trữ an toàn cho các cơ quan Đảng, Nhà nước, Quốc phòng.

Sản phẩm cũng được định hướng ứng dụng trong hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, hiện quản lý hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành. Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nền tảng này có thể hỗ trợ bảo vệ hồ sơ, hợp đồng điện tử và dữ liệu khách hàng.

Với các thiết bị kết nối Internet vạn vật (IoT), chip bảo mật có tiềm năng ứng dụng trong camera giám sát, cảm biến môi trường và trạm quan trắc, góp phần bảo vệ thiết bị trước nguy cơ xâm nhập trái phép. Các hệ thống thông tin điều hành trong lĩnh vực điện, nước, dầu khí và viễn thông cũng nằm trong nhóm hạ tầng trọng yếu được định hướng ứng dụng.

Để triển khai các mục tiêu trên, Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel thống nhất hợp tác trên bốn trụ cột: đưa VGC v1.0 vào sản xuất hàng loạt; phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi; đào tạo nhân lực chuyên sâu về thiết kế vi mạch, mật mã và an toàn phần cứng; thử nghiệm, kiểm định và đánh giá sản phẩm trên thiết bị thực tế trước khi đưa vào vận hành.

Hai đơn vị phân công nhiệm vụ theo thế mạnh. Ban Cơ yếu Chính phủ, thông qua Nhà máy M2, đảm nhiệm xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá. Viettel, thông qua Trung tâm Bán dẫn Viettel, phụ trách thiết kế vi mạch và hiện thực hóa thành sản phẩm chip.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, cho biết: "Nghiên cứu, thiết kế và phát triển chip bán dẫn bảo mật là lĩnh vực rất khó, đòi hỏi sự tích lũy lâu dài về tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao".

Ông khẳng định: "Tuy nhiên, Viettel tin tưởng rằng, đi sau không có nghĩa là chấp nhận phụ thuộc. Nếu có chiến lược đúng, biết tập trung nguồn lực và kiên trì theo đuổi mục tiêu, chúng ta hoàn toàn có thể từng bước rút ngắn khoảng cách, tiến tới làm chủ những công nghệ chiến lược của quốc gia".

Một yếu tố quan trọng trong định hướng phát triển là kiến trúc tập lệnh mở RISC-V. Nền tảng này cho phép doanh nghiệp công nghệ trong nước kế thừa thành quả thiết kế, chủ động phát triển các dòng chip thế hệ tiếp theo và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái bán dẫn bảo mật.

Cùng với nền tảng thiết kế, dự án nhà máy chế tạo chip công nghệ cao tại Hòa Lạc do Viettel đang xây dựng được kỳ vọng bổ sung năng lực sản xuất trong nước. Việc kết nối các khâu thiết kế, chế tạo và đóng gói sẽ tạo điều kiện để Việt Nam tiến tới làm chủ sâu hơn chuỗi giá trị bán dẫn, đồng thời tăng khả năng bảo đảm an ninh nguồn cung.

Dù vậy, VGC v1.0 mới là bước khởi đầu. Quá trình mở rộng ứng dụng vẫn đòi hỏi kiểm thử, đánh giá và kiểm định theo yêu cầu của từng môi trường sử dụng.

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ, nhấn mạnh: "VGC v1.0 mới là bước khởi đầu. Việc phát triển chip và thiết bị ứng dụng phải tiếp tục được hoàn thiện, kiểm thử, đánh giá và kiểm định theo các yêu cầu tương ứng với từng môi trường sử dụng".

Ông cũng lưu ý, các sản phẩm phục vụ bảo vệ bí mật nhà nước phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định. Năng lực công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được kiểm chứng bằng độ an toàn, độ tin cậy và hiệu quả trong thực tiễn.

Việc công bố VGC v1.0 góp phần hiện thực hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và Quyết định 1018/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam. Hiệu quả của bước tiến này sẽ phụ thuộc vào khả năng đưa sản phẩm vào ứng dụng thực tế, phát triển các thế hệ chip tiếp theo và hình thành năng lực sản xuất ổn định trong nước.