Việt Nam cần quyết liệt thực hiện giải pháp nâng cao năng suất lao động
Những năm trở lại đây, nước ta đã có nhiều giải pháp hữu hiệu nhằm cải thiện năng suất lao động, nhưng tốc độ diễn ra còn chậm so với mục tiêu. Vì thế, cần nhiều giải pháp quyết liệt đê nâng cao năng suất, sánh kịp với các quốc gia trong khu vực.
Năng suất lao động giai đoạn 2016 – 2020 tăng bình quân 5,8%/năm
Theo số liệu thống kê, năng suất lao động năm 2020 được so sánh với năm 2010 tăng 5,4%, đạt mức 117,94 triệu đồng/lao động theo giá hiện hành quy định (tương đương 5.081 USD/lao động). So với các quốc gia trong khu vực, mức tăng này được đánh giá cao hơn.
TS Vũ Tiến Lộc – Chủ tịch VCCI cho rằng, giai đoạn năm 2016 – 2020, năng suất lao động của Việt Nam đã được nâng cao rõ rệt với mức tăng bình quân 5,8%/năm, cao hơn giai đoạn 2011 – 2015 (4,3%) và vượt kế hoạch đề ra (5%). Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) bình quân 5 năm đạt khoảng 45,2% (mục tiêu đề ra là 30 – 35%). Mô hình tăng trưởng dần dần thay đổi từ chiều rộng sang chiều sâu, không còn phụ thuộc nhiều vào khai thác tài nguyên, nguồn lao động giá rẻ, xuất khẩu thô hay mở rộng tín dụng… từng bước chuyển sang các lĩnh vực đòi hỏi tri thức như ứng dụng khoa học công nghệ, sáng tạo…
Việt Nam cần quyết liệt thực hiện giải pháp nâng cao năng suất lao động
Điều đáng quan tâm, theo ước tính của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), năng suất lao động của Việt Nam năm 2020, tụt hậu so với Trung Quốc 4 lần, 7 lần so với Malaysia, 2 lần so với Philippines, 3 lần so với Thái Lan và gần 26 lần so với Singapore. Báo cáo 2020 của Tổ chức Năng suất châu Á (APO) cũng thể hiện rằng, năng suất lao động của Việt Nam bị Nhật Bản bỏ xa 60 năm, so với Malaysia 40 năm và Thái Lan 10 năm. Điều này cho thấy Việt Nam cần phải có nhiều giải pháp quyết liệt hơn nữa trong việc cải thiện năng suất quốc gia.
Năng suất lao động tăng nhờ công cuộc chuyển đổi số
Đề xuất các giải pháp nâng cao năng suất lao động thời gian tới, PGS.TS Nguyễn Đức Thành – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và chiến lược (VESS) nhận định, theo kết quả nghiên cứu của trường Đại học Kinh tế Quốc dân, tính cho cả giai đoạn 2020 – 2030, trung bình mỗi năm, chỉ tính riêng kinh tế số đã đóng góp cho nền kinh tế từ 7% cho đến 16,5% trong 100% tốc độ tăng trưởng năng suất lao động tổng thể. Do đó, có thể nhận ra rằng đóng góp của kinh tế số là rất thiết yếu đến năng suất và hiệu quả của nền kinh tế, là một nhân tố mới cho cải thiện nhanh chóng năng suất lao động trong tương lai.
Song song với đó, khi Việt Nam đang trong thời kì đầu của công nghiệp hóa sản xuất hàng may mặc, dày dép và các thiết bị điện tử để xuất khẩu dưới sự hướng dẫn và quản lý của nước ngoài, các sản phẩm phải đạt chất lượng cao để có thể gia nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu. Sau đó mới dần thay đổi xu hớng từ phổ thông bình dân sang hàng thượng lưu, chất lượng cao.
Hiện nay, mục tiêu cuối cùng các quốc gia nên định hướng là trở thành nước tạo ra các hàng hóa dịch vụ tiên phong, có khả năng đáp ứng được yêu cầu cao từ nhân loại, từ đó mang lại lợi nhuận tối ưu cho những người phát minh và thương mại hóa chúng.
Theo GS. Kenichi Ohno – Viện Nghiên cứu chính sách quốc gia Nhật Bản cho biết, với sự đồng hành của các tổ chức quốc tế như Nhật Bản và APO… một số chương trình nâng cao năng suất của Việt Nam đã được triển khai đồng bộ trong thời gian qua, góp phần to lớn cho kết quả tăng năng suất lao động của Việt Nam trong hiện tại và tương lai.
