Việt Nam - Pháp thúc đẩy chuyển giao công nghệ vắc xin: Đặt nền móng cho ngành công nghiệp sinh học giá trị cao

Quá trình chuyển giao công nghệ giữa VNVC và Sanofi được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành năng lực sản xuất vắc xin công nghệ cao trong nước, nâng cao năng lực tự chủ, đồng thời mở ra dư địa phát triển cho ngành công nghiệp sinh học - một lĩnh vực có giá trị gia tăng cao trong nền kinh tế.

Chuyển giao công nghệ không chỉ để sản xuất vắc xin

Trong chiến lược phát triển các ngành công nghệ chiến lược, công nghệ sinh học và công nghiệp vắc xin đang được Việt Nam xác định là lĩnh vực ưu tiên nhằm nâng cao năng lực tự chủ quốc gia, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đó cũng là thông điệp xuyên suốt tại Hội nghị Cấp cao Việt Nam - Pháp với chủ đề "Tăng cường hợp tác triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược về phát triển vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam" do Bộ Y tế phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức.

Điểm nhấn của Hội nghị là việc Công ty Vắc xin Việt Nam (VNVC) và Tập đoàn Sanofi (Pháp) tiếp tục công bố bước tiến mới trong lộ trình hợp tác tiến tới sản xuất các vắc xin công nghệ cao của Sanofi tại Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm VNVC. Đây là bước phát triển tiếp theo của thỏa thuận hợp tác được ký tại Paris vào tháng 10/2024, nhân chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư Tô Lâm, thời điểm quan hệ Việt Nam - Pháp được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, nhấn mạnh phát triển công nghệ và sản xuất vắc xin thế hệ mới không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn là vấn đề an ninh y tế, an ninh con người và phát triển bền vững của quốc gia.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp vắc xin, trong đó vắc xin thế hệ mới được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Bà Nguyễn Thị Thanh đánh giá cao sự hợp tác giữa Việt Nam và Pháp cùng các doanh nghiệp trong việc hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước làm chủ công nghệ. Đồng thời, bà đề nghị các bên xây dựng lộ trình hợp tác cụ thể để sớm tạo ra các sản phẩm phục vụ người dân; phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân; hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm hình thành thị trường bền vững cho ngành công nghiệp vắc xin và hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất và phân phối vắc xin thế hệ mới trong khu vực.

Từ hợp tác doanh nghiệp đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, bài học từ đại dịch Covid-19 cho thấy việc chủ động nghiên cứu, sản xuất và cung ứng vắc xin là một trong những yếu tố quyết định năng lực ứng phó của hệ thống y tế cũng như khả năng phát triển bền vững của nền kinh tế.

Bộ trưởng cho biết Bộ Y tế đang triển khai các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó vắc xin thế hệ mới được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm nâng cao năng lực tự chủ và khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ sinh học toàn cầu.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, chuyển giao công nghệ không chỉ dừng ở việc tiếp nhận quy trình sản xuất mà còn bao gồm phát triển năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng, kiểm định, cấp phép và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.

Bộ trưởng nhấn mạnh Hội nghị là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực vắc xin, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và phát triển các mô hình hợp tác công - tư. Qua đó góp phần nâng cao năng lực sản xuất trong nước, bảo đảm nguồn cung ổn định cho Chương trình Tiêm chủng Quốc gia và hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và đổi mới vắc xin của khu vực.

"Đặc biệt, sự tham gia của các cơ quan quản lý, các tổ chức quốc tế và các doanh nghiệp trong nước và toàn cầu trong Hội nghị hôm nay sẽ giúp hình thành một cách tiếp cận toàn diện, đa ngành, nhằm phát triển việc sản xuất vắc xin công nghệ cao vững mạnh tại Việt Nam", Bộ trưởng Đào Hồng Lan nói.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học và Công nghệ (Bộ Y tế), cho rằng hợp tác giữa VNVC và Sanofi là mô hình tiêu biểu giữa doanh nghiệp Việt Nam và đối tác quốc tế trong thúc đẩy khoa học công nghệ và phát triển năng lực sản xuất vắc xin.

Theo ông, giá trị lớn nhất của chuyển giao công nghệ không chỉ nằm ở khả năng tự chủ sản xuất mà còn ở việc nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ của đội ngũ nhà khoa học Việt Nam, qua đó góp phần bảo đảm an sinh xã hội và tạo điều kiện để người dân tiếp cận công bằng với các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Ở góc độ đối tác quốc tế, Đại sứ Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet cho rằng Hội nghị tiếp tục khẳng định chiều sâu của Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Pháp trong lĩnh vực y tế. Ông cho biết năm 2025 Việt Nam nhập khẩu khoảng 486 triệu USD dược phẩm từ Pháp, trong đó vắc xin chiếm tỷ trọng đáng kể. Tuy nhiên, theo Đại sứ, giá trị của mối quan hệ hợp tác không chỉ nằm ở thương mại mà còn ở sự tin cậy, chất lượng, an toàn và khả năng tiếp cận công bằng đối với các thành tựu y học.

Đánh giá về hợp tác giữa Sanofi và VNVC, Đại sứ Olivier Brochet nhận định đây là minh chứng cho tiềm năng hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Sự kết hợp giữa năng lực nghiên cứu và sản xuất của Sanofi với năng lực đầu tư, triển khai và hệ thống tiêm chủng của VNVC sẽ góp phần bảo đảm người dân Việt Nam được tiếp cận các loại vắc xin chất lượng cao một cách kịp thời và bền vững.

Về phía doanh nghiệp, ông Stephen Alix, Chủ tịch Ngành hàng Vắc xin Toàn cầu của Sanofi, cho biết Sanofi đánh giá cao định hướng phát triển khoa học, công nghệ của Việt Nam cũng như những đầu tư của VNVC vào nhà máy sản xuất vắc xin hiện đại.

Theo ông, sự kết hợp giữa kinh nghiệm toàn cầu của Sanofi với nền tảng đầu tư và triển khai của VNVC sẽ tạo tiền đề quan trọng để phát triển năng lực sản xuất vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam.

"Sanofi cam kết hợp tác lâu dài cùng Việt Nam và VNVC trong nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm toàn cầu, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển năng lực sản xuất vắc xin chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ về vắc xin và củng cố an ninh y tế quốc gia", ông Stephen Alix khẳng định.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc thúc đẩy các dự án chuyển giao công nghệ quy mô lớn trong lĩnh vực vắc xin không chỉ có ý nghĩa đối với hệ thống y tế mà còn góp phần hình thành một ngành công nghiệp sinh học có năng lực cạnh tranh. Nếu lộ trình hợp tác giữa VNVC và Sanofi được triển khai hiệu quả, đây sẽ là một trong những mô hình hợp tác tiêu biểu giữa doanh nghiệp Việt Nam và tập đoàn công nghệ toàn cầu, góp phần đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất dược phẩm và sinh phẩm công nghệ cao của khu vực.