Mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 15 tỷ USD, mở rộng hợp tác từ năng lượng sang công nghệ cao, kinh tế số và logistics đang mở ra dư địa phát triển mới cho doanh nghiệp Việt Nam và Liên bang Nga.
Chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại Liên bang Nga cho thấy quyết tâm chuyển hóa nền tảng quan hệ chính trị tin cậy thành các dự án đầu tư, thương mại và kết nối kinh tế cụ thể.
Hướng tới mục tiêu thương mại 15 tỷ USD
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới, quan hệ kinh tế Việt Nam - Nga đang đứng trước cơ hội mở rộng đáng kể. Điểm nhấn nổi bật nhất trong các cuộc làm việc cấp cao là quyết tâm đưa kim ngạch thương mại song phương sớm đạt mốc 15 tỷ USD.
Mục tiêu này được đặt ra trên nền tảng tăng trưởng tích cực của thương mại hai nước trong những năm gần đây. Năm 2024, kim ngạch thương mại Việt Nam - Nga đạt 4,58 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước. Năm 2025, con số này tiếp tục tăng lên khoảng 4,77 tỷ USD. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đã đạt 2,16 tỷ USD, cho thấy dư địa tăng trưởng còn rất lớn.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Tổng thống Nga Vladimir Putin - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Trong khi đó, quy mô nền kinh tế Việt Nam đã đạt 514 tỷ USD vào năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 930 tỷ USD. Những con số này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về đa dạng hóa thị trường, mở rộng đối tác và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Nga vì thế đang nổi lên như một đối tác quan trọng trong chiến lược mở rộng không gian kinh tế của Việt Nam.
Để hiện thực hóa mục tiêu thương mại 15 tỷ USD, vấn đề cốt lõi là tháo gỡ các rào cản thị trường. Việt Nam đề nghị phía Nga tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các mặt hàng nông sản và thủy sản tiếp cận thị trường Nga cũng như Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU). Đáng chú ý, đề xuất sửa đổi Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EAEU theo hướng xóa bỏ hoàn toàn biện pháp phòng vệ ngưỡng đối với dệt may và giày dép được xem là bước đi có ý nghĩa lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu.
Nếu những rào cản này được tháo gỡ, các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sẽ có thêm cơ hội mở rộng thị phần tại một thị trường giàu tiềm năng. Đây cũng là điều kiện quan trọng để nâng quy mô thương mại song phương lên một nấc thang mới.
Hai bên nhất trí tăng cường đối thoại thường xuyên và thực chất ở tất cả các kênh, các cấp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Xa hơn câu chuyện thương mại, Việt Nam đang từng bước khẳng định vai trò cầu nối giữa Nga với ASEAN và EAEU. Không gian hợp tác này có quy mô khoảng 850 triệu dân, trong đó ASEAN sở hữu hơn 220 triệu người trẻ trong độ tuổi từ 15 đến 34 và khoảng 75% dân số được tiếp cận internet. Đây là nền tảng quan trọng cho các lĩnh vực thương mại điện tử, kinh tế số, dịch vụ số và các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ phát triển mạnh trong thời gian tới.
Mở rộng hợp tác từ năng lượng đến công nghệ cao
Năng lượng tiếp tục là lĩnh vực hợp tác có tính chiến lược giữa Việt Nam và Nga. Hơn 40 năm hợp tác giữa Petrovietnam và Zarubezhneft thông qua các liên doanh như Vietsovpetro và Rusvietpetro đã tạo nên một trong những biểu tượng thành công nhất của quan hệ kinh tế song phương.
Trong chuyến công tác lần này, hai bên tiếp tục thúc đẩy các dự án dầu khí mới, đồng thời mở rộng hợp tác sang điện hạt nhân, LNG, hydrogen và điện gió ngoài khơi. Việc thống nhất thúc đẩy đàm phán để triển khai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 cho thấy hợp tác năng lượng đang được nâng lên tầm cao mới với tầm nhìn dài hạn hơn.
Cùng với đó, cơ hội đầu tư đang mở rộng sang các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ và chuỗi cung ứng năng lượng xanh. Định hướng nghiên cứu xây dựng cơ sở sản xuất thiết bị điện gió tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo thêm các dự án công nghiệp mới, góp phần nâng cao tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị năng lượng toàn cầu.
Thủ tướng Lê Minh Hưng chứng kiến trao Giấy chứng nhận đầu tư của PSC Lô 01/17&02/17, thềm lục địa Việt Nam giữa Petrovietnam và Tập đoàn Zarubezhneft - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Bên cạnh năng lượng, công nghệ cao đang nổi lên như một trụ cột hợp tác mới. Tại Cộng hòa Tatarstan, nơi Thủ tướng Lê Minh Hưng tới thăm và làm việc, các khu công nghiệp công nghệ thông tin hiện tạo doanh thu khoảng 10 tỷ USD mỗi năm và tạo ra hơn 45.000 việc làm chất lượng cao. Đây là minh chứng cho tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.
Trong bối cảnh ASEAN được đánh giá là một trong những thị trường số phát triển nhanh nhất thế giới, hợp tác giữa Việt Nam và Nga trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh mạng, công nghệ tài chính (Fintech), giáo dục số, y tế số và thành phố thông minh được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả hai nền kinh tế.
Song hành với công nghệ là nhu cầu phát triển các hành lang logistics và chuỗi cung ứng mới. Tại Diễn đàn Kinh doanh ASEAN - Nga, Việt Nam nhấn mạnh định hướng phát triển các tuyến vận tải kết nối Viễn Đông Nga với Đông Nam Á thông qua cảng biển, đường sắt và các tuyến liên vận quốc tế. Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc mạnh mẽ.
Thủ tướng Lê Minh Hưng chứng kiến Lễ công bố mở 3 đường bay mới kết nối Việt Nam và Liên bang Nga của Hãng hàng không Vietjet - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Những cam kết hợp tác lần này đang dần được cụ thể hóa bằng các dự án và thỏa thuận giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Tại chương trình kết nối thương mại và đầu tư Việt Nam - Liên bang Nga ở Kazan với sự tham gia của hơn 100 doanh nghiệp, nhiều văn kiện hợp tác đã được trao đổi trong các lĩnh vực dầu khí, đầu tư, tài chính, du lịch, công nghệ và chuyển đổi số. Đáng chú ý có các thỏa thuận giữa Petrovietnam với Zarubezhneft, Novatek và Rosatom; biên bản ghi nhớ giữa SCIC và Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga (RDIF); thỏa thuận hợp tác giữa Vietjet và Anex Tour; thỏa thuận khung hợp tác chiến lược giữa Sovico, HDBank và Zarubezhneft.
Một điểm nhấn đáng chú ý khác là việc Vietjet công bố mở thêm ba đường bay mới gồm Đà Nẵng - Moscow, Nha Trang - Kazan và Nha Trang - Novosibirsk. Cùng với gần 70 doanh nghiệp Việt Nam tham gia các phiên thảo luận chuyên đề tại Diễn đàn Doanh nghiệp Nga - ASEAN, các đường bay mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm hạ tầng kết nối cho thương mại, đầu tư, du lịch và giao lưu kinh tế giữa hai quốc gia.
Từ các dữ liệu thương mại, đầu tư và hợp tác doanh nghiệp có thể thấy quan hệ kinh tế Việt Nam - Nga đang bước sang giai đoạn phát triển mới. Động lực tăng trưởng không còn giới hạn trong các lĩnh vực truyền thống mà mở rộng sang công nghệ cao, kinh tế số, năng lượng xanh và logistics. Nếu các cam kết hiện nay được triển khai hiệu quả, mục tiêu 15 tỷ USD thương mại song phương sẽ trở thành nền tảng để hình thành những chuỗi giá trị mới, những dự án đầu tư mới và một không gian hợp tác kinh tế rộng lớn hơn giữa Việt Nam, Nga và khu vực ASEAN trong những năm tới.
Trong những năm qua, Thủ đô Hà Nội và Thủ đô Matxcova đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác hiệu quả, trên nhiều lĩnh vực, từ văn hóa, giáo dục, thương mại, du lịch...
“Một người phụ nữ vô cùng đặc biệt, vô cùng tuyệt vời. Bởi không hề dễ dàng để có thể tạo dựng cả một “đế chế nông nghiệp” tại đất nước mình, chứ chưa nói đến vươn ra thế giới như bà", Thống đốc tỉnh Kaluga, ông Shapsha Vladislav Valerievich nhận xét.
Ngày 12/7, ngay sau Nghị quyết số 73/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ về việc mua vắc xin Sputnik V của Liên Bang Nga được ban hành, Bộ trưởng Bộ Y tế đã gửi công văn tới Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga (RDIF) giới thiệu Tập đoàn T&T Group là đơn vị đàm phán, mua 40 triệu liều vắc xin Sputnik V của Liên Bang Nga bằng nguồn kinh phí hợp pháp. Đặc biệt, nguồn kinh phí này không sử dụng từ nguồn ngân sách Nhà nước và Quỹ vắc xin phòng COVID-19 Việt Nam.
