UEH hướng tới đưa bài toán của địa phương, doanh nghiệp vào đào tạo và nghiên cứu

Đưa nhu cầu thực tiễn trở thành đầu vào của đào tạo, nghiên cứu

Ngày 20/9, tại TP.HCM, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công năm 2026 với sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cùng lãnh đạo các cơ quan Trung ương, địa phương, tổ chức khoa học - công nghệ, doanh nghiệp và cộng đồng học thuật.

Hội nghị diễn ra trong thời điểm UEH hướng tới cột mốc 50 năm hình thành và phát triển, đồng thời công bố định hướng hợp tác mới cho giai đoạn 2026 - 2030. Một trong những nội dung trọng tâm được nhà trường đặt ra là đưa các bài toán từ thực tiễn của địa phương, doanh nghiệp và khu vực công vào môi trường đại học để phục vụ đào tạo, nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển giải pháp.

Theo UEH, trong bối cảnh các vấn đề phát triển ngày càng mang tính liên ngành và đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, cách thức hợp tác giữa trường đại học với bên ngoài cũng cần thay đổi. Thay vì bắt đầu từ việc nhà trường đang có chương trình đào tạo, đề tài hoặc giải pháp gì, hướng tiếp cận mới đặt câu hỏi từ nhu cầu thực tế của địa phương, tổ chức và doanh nghiệp.

Từ đó, các bên cùng xác định vấn đề, thiết kế giải pháp, triển khai và đánh giá kết quả.

Trong giai đoạn 2020 - 2025, UEH đã mở rộng kết nối với 7 nhóm đối tác khu vực công, triển khai các hoạt động tư vấn, phản biện chính sách, phát triển nguồn nhân lực, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh và hợp tác quốc tế.

Theo số liệu được nhà trường công bố, giai đoạn này có 25 văn bản hợp tác; 26 hội thảo, tọa đàm tư vấn và phản biện chính sách; hơn 160 khóa, lớp với trên 15.000 lượt học viên; 105 đề tài, đề án, nhiệm vụ khoa học - công nghệ với khoảng 550 lượt chuyên gia UEH tham gia.

Từ quá trình hợp tác trên, UEH cho rằng trường đại học có thể tham gia sâu hơn vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua những mô hình cho phép nhiều chủ thể cùng tham gia từ đầu.

TS. Đinh Công Khải, Phó Giám đốc UEH, cho biết một trong những mô hình được phát triển là hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, kết nối Nhà nước - Đại học - Doanh nghiệp - Cộng đồng để tri thức, công nghệ, con người và nguồn lực cùng hội tụ quanh một vấn đề cụ thể.

Cùng với đó là mô hình Living Lab, trong đó các giải pháp được đưa ra khỏi phạm vi nghiên cứu lý thuyết để thử nghiệm trong môi trường thực tế, đo lường kết quả và điều chỉnh trước khi xem xét nhân rộng.

Một hướng khác là phát triển các bảng điều hành tăng trưởng kinh tế dựa trên dữ liệu. Theo UEH, mô hình này nhằm chuyển hóa năng lực nghiên cứu và dữ liệu thành các chỉ số, tín hiệu phục vụ quá trình theo dõi, nhận diện vấn đề và hỗ trợ cơ quan quản lý trong quá trình ra quyết định.

“UEH cho rằng hoàn toàn có những mô hình hợp tác đa phương vừa tạo giá trị cho từng bên tham gia, vừa tạo ra giá trị lớn hơn cho cộng đồng và xã hội”, TS. Đinh Công Khải chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, những nhu cầu đặt ra từ địa phương, doanh nghiệp và các cơ quan công cũng cho thấy phạm vi hợp tác giữa đại học với thực tiễn ngày càng mở rộng.

Theo TS. Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM kiêm Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, thành phố đang đặt ra nhiều bài toán về thể chế, nguồn nhân lực quốc tế và năng lực phục vụ Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Đối với Cà Mau và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, TS. Nguyễn Minh Luân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, cho biết những vấn đề cần quan tâm gồm quản trị địa phương, dữ liệu, năng suất các nhân tố tổng hợp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, với doanh nghiệp công, TS. Phạm Quốc Bảo, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực TP.HCM, đề cập yêu cầu về quản trị hiện đại, công nghệ, chuyển dịch năng lượng và việc sử dụng Living Lab để cùng nghiên cứu, thử nghiệm các giải pháp trong thực tế.

Từ góc độ khoa học - công nghệ, TS. Nguyễn Hữu Xuyên, Phó Hiệu trưởng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng yêu cầu đặt ra là làm thế nào để kết quả nghiên cứu có thể đi xa hơn công bố hoặc nghiệm thu, được chuyển hóa thành chính sách, công nghệ, năng suất và sản phẩm.

Từ hợp tác sang đồng sáng tạo

Từ những nhu cầu thực tiễn trên, UEH đề xuất bước chuyển “From Partnership to Co-Creation” - từ hợp tác sang đồng sáng tạo, đồng kiến tạo giá trị. Theo định hướng này, quá trình hợp tác không bắt đầu bằng việc một bên đã có sẵn chương trình hoặc giải pháp rồi mời bên còn lại tham gia. Các bên sẽ cùng xác định bài toán từ đầu, cùng thiết kế giải pháp, triển khai và tạo ra kết quả.

UEH đồng thời giới thiệu Hệ sinh thái Đồng sáng tạo Giá trị vì tác động Bền vững, kết nối Nhà trường - Chính quyền và tổ chức công - Doanh nghiệp - Cộng đồng - Môi trường tự nhiên. Hệ sinh thái được cụ thể hóa thông qua các hướng gồm đồng phát triển học tập và năng lực thực tiễn; đồng nghiên cứu và chuyển giao tri thức; đồng phát triển tài năng; đồng phát triển giải pháp đổi mới và đồng đầu tư cho tương lai.

Đối với khu vực công, thay đổi quan trọng được UEH xác định nằm ở điểm khởi đầu của hợp tác. Thay vì đặt câu hỏi “UEH đang có chương trình đào tạo gì?”, cách tiếp cận được chuyển sang “Địa phương, tổ chức đang có bài toán gì mà các bên có thể cùng giải quyết?”.

PGS.TS. Bùi Quang Hùng, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc UEH, cho biết Co-Creation là bước phát triển tiếp theo trong hành trình của nhà trường. Từ một cơ sở tập trung vào đào tạo, UEH từng bước mở rộng sang nghiên cứu, tự chủ, quốc tế hóa, phát triển theo định hướng đại học đa ngành và bền vững.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, UEH định hướng mở rộng từ kết nối cộng đồng sang kết nối đa bên và đồng sáng tạo giá trị. Một trong những định hướng được nhà trường đề cập là phát triển UniverCity Innovation Hub, trong đó các bài toán của thành phố, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng được đưa vào đại học để trở thành đầu vào cho đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Theo mô hình này, kết quả nghiên cứu sau đó được đưa trở lại thực tiễn để thử nghiệm, ứng dụng và đánh giá. UEH cũng định hướng phát triển Living Lab, field lab và các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm tạo môi trường thử nghiệm cho các giải pháp về giao thông xanh, đô thị xanh, bản sao kỹ thuật số, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo và dịch vụ công.

Bên cạnh đó là Open Policy Lab, nơi các nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ quản lý có thể cùng sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công cụ phân tích phục vụ nghiên cứu, dự báo và mô phỏng chính sách.

Nghiên cứu phải gắn với sản phẩm và địa chỉ sử dụng

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá cao tinh thần đồng sáng tạo, đồng kiến tạo mà UEH xác định trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với UEH, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị nhà trường lựa chọn một số vấn đề lớn có nhu cầu thực tiễn và phát triển, chỉ hướng ứng dụng đó ra để chúng ta tập trung nghiên cứu và lực lượng cùng hướng vào hoạt động hợp tác, nghiên cứu và tháo gỡ các nhiệm vụ giải quyết những vấn đề cụ thể của TP.HCM, đối với các địa phương và cả nước. Lưu ý không để hoạt động hợp tác mang tính hình thức, không mở rộng một cách dàn trải, chạy theo số lượng mô hình theo chương trình, đề tài hoặc các hoạt động khác. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, rõ sản phẩm đầu ra, rõ cơ quan sử dụng, kết quả và hiệu quả dự kiến. Những mô hình có kết quả tốt tổng kết, hoàn thiện để xem xét và nhân rộng. Những mô hình chưa thật sự hiệu quả phải đánh giá đúng nguyên nhân và kịp thời điều chỉnh.

Đối với các mô hình, các công cụ mới đang được triển khai, cần xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể. Kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng sản phẩm có khả năng ứng dụng, các chính sách và các giải pháp tiếp nhận những vấn đề thực tiễn cần giải quyết.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học nói chung, cần xác định rõ lĩnh vực có thế mạnh, tập trung xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành, tăng cường liên kết giữa các trường, các viện nghiên cứu, các doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia. Đánh giá hoạt động nghiên cứu không chỉ bằng số lượng đề tài, công bố khoa học mà phải coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế.

Cùng với việc xây dựng các mô hình thử nghiệm, UEH cũng đưa vào vận hành nền tảng UEH Connect, cho phép địa phương, tổ chức công, doanh nghiệp, hiệp hội, cơ sở giáo dục, chuyên gia và nhà nghiên cứu chia sẻ các nhu cầu, bài toán hoặc đề xuất hợp tác.

Theo định hướng của nhà trường, UEH sẽ đóng vai trò kết nối những nhu cầu này với chuyên gia, nhóm nghiên cứu và các nguồn lực phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để những chủ thể có cùng mối quan tâm hình thành các chương trình hợp tác đa phương.

Việc đưa các vấn đề của địa phương, doanh nghiệp và xã hội vào môi trường đại học vì vậy trở thành một nội dung trọng tâm trong chiến lược kết nối đối tác của UEH giai đoạn 2026 - 2030. Qua đó, hoạt động đào tạo và nghiên cứu được đặt trong mối liên hệ trực tiếp hơn với nhu cầu thực tiễn, từ xác định bài toán, phát triển giải pháp đến thử nghiệm, chuyển giao và ứng dụng kết quả.