Trung Quốc tăng mua đậu tương Mỹ, giá thế giới giảm

Trên thị trường quốc tế, thời tiết thuận lợi tại Mỹ và triển vọng sản lượng kỷ lục của Brazil đang gây sức ép lên giá đậu tương, khô đậu tương và dầu đậu tương. Tại Việt Nam, giá khô đậu tương miền Bắc tăng do thiếu hàng giao ngay, nhưng dự kiến hạ nhiệt khi nguồn cung tăng trong tháng 11.

Nhập khẩu từ Mỹ phục hồi, Brazil vẫn áp đảo

Theo số liệu được cung cấp, Trung Quốc nhập khẩu 360.878 tấn đậu tương Mỹ trong tháng 9/2026, trong khi cùng kỳ năm trước không ghi nhận lượng hàng nào. Sự phục hồi này gắn với việc triển khai thỏa thuận thương mại đạt được vào cuối năm 2025, sau giai đoạn căng thẳng khiến hoạt động mua đậu tương Mỹ bị gián đoạn.

Dù vậy, lượng nhập khẩu từ Mỹ vẫn giảm mạnh trong chín tháng đầu năm 2026. Trung Quốc mua 11,06 triệu tấn, giảm 34% so với cùng kỳ năm trước. Mức giảm cho thấy hoạt động thương mại chưa trở lại bình thường, dù các lô hàng theo thỏa thuận đã bắt đầu được giao.

Brazil tiếp tục chiếm ưu thế trên thị trường Trung Quốc. Trong tháng 9/2026, lượng đậu tương Trung Quốc nhập từ Brazil đạt 10,7 triệu tấn, giảm 2,4% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung chín tháng, khối lượng đạt 65,84 triệu tấn, tăng 3,4%.

Khoảng cách giữa hai nguồn cung vẫn rất lớn. Trong khi lượng nhập khẩu từ Mỹ chưa phục hồi về mức trước căng thẳng thương mại, Brazil tiếp tục đáp ứng phần lớn nhu cầu đậu tương của Trung Quốc.

Trung Quốc đặt mục tiêu mua 25 triệu tấn đậu tương Mỹ trong niên vụ 2026–2027. Theo các nhà giao dịch, nước này đã hoàn thành hơn 60% mục tiêu. Từ ngày 14 đến 16/10/2026, Bộ Nông nghiệp Mỹ công bố các hợp đồng bán hàng nhanh với tổng khối lượng vượt 1,8 triệu tấn, trong đó Trung Quốc mua gần 1,1 triệu tấn.

Các giao dịch mới có thể hỗ trợ xuất khẩu đậu tương Mỹ trong thời gian tới. Tuy nhiên, mức độ phục hồi còn phụ thuộc vào tiến độ giao hàng và nhu cầu thực tế của Trung Quốc. Brazil vẫn là đối thủ cạnh tranh lớn nhờ khối lượng cung ứng cao.

Giá đậu tương quốc tế giảm khi thời tiết thuận lợi hỗ trợ thu hoạch tại Mỹ và cải thiện triển vọng mùa vụ tại Nam Mỹ. Giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 giảm 2,38%, xuống 463,43 USD/tấn, mức thấp nhất trong bảy tuần. Khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 giảm 2,32%, còn 393,63 USD/tấn. Dầu đậu tương kỳ hạn tháng 12 giảm 1,31%, xuống gần 1.480 USD/tấn.

Tại Brazil, tiến độ gieo trồng đậu tương vụ mới đạt khoảng 8–10% diện tích. Mưa lớn tại bang Mato Grosso đã làm dịu tình trạng khô hạn đầu vụ, củng cố dự báo sản lượng có thể đạt mức kỷ lục khoảng 180 triệu tấn.

Giá khô đậu tương trong nước phân hóa

Nếu dự báo này trở thành hiện thực, nguồn cung Brazil sẽ tiếp tục tạo áp lực lên giá đậu tương trong trung hạn. Kết hợp với tiến độ thu hoạch thuận lợi tại Mỹ, triển vọng nguồn hàng dồi dào khiến thị trường thận trọng hơn, dù Trung Quốc đang tăng mua đậu tương Mỹ.

Hoạt động ép dầu tại Mỹ cũng chững lại. Sản lượng ép trong tháng 9 đạt 5,34 triệu tấn, thấp nhất trong 13 tháng, do nguồn hạt vụ cũ giảm và các nhà máy tiến hành bảo dưỡng định kỳ. Bên cạnh yếu tố nguồn cung, chính sách nhiên liệu tái tạo của Mỹ cũng có thể tác động đến nhu cầu dầu đậu tương. Việc Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ xem xét điều chỉnh nghĩa vụ pha trộn nhiên liệu và các trường hợp miễn trừ cho nhà máy lọc dầu nhỏ là yếu tố thị trường cần theo dõi.

Trong ngắn hạn, các hợp đồng mua lớn của Trung Quốc có thể giúp giá phục hồi ở một số phiên. Tuy nhiên, triển vọng nguồn cung tại Mỹ và Brazil vẫn là yếu tố gây sức ép chính. Giá có thể tiếp tục biến động theo tiến độ thu hoạch, lượng hàng Trung Quốc mua và các quyết định chính sách liên quan đến nhiên liệu.

Tại Việt Nam, giá khô đậu tương miền Bắc tăng do thiếu nguồn hàng giao ngay. Giá chào tại cảng Cái Lân đạt 14.420–14.500 đồng/kg khi lịch tàu cập cảng bị lùi. Lô hàng nhập bổ sung 11.000 tấn từ Trung Quốc, với giá 508 USD/tấn, chưa đủ bù đắp lượng hàng thiếu hụt.

Ở miền Nam, giá tại cảng Vũng Tàu ổn định hơn, dao động 13.450–13.500 đồng/kg. Chênh lệch giá giữa hai khu vực chủ yếu phản ánh tình trạng nguồn cung và lịch giao hàng tại từng cảng.

Nguồn cung trong nước dự kiến tăng mạnh vào tháng 11/2026. Tổng lượng khô đậu tương có thể đạt gần 850.000 tấn, gồm hơn 570.000 tấn nhập khẩu và khoảng 270.000 tấn sản xuất từ hoạt động ép 370.000 tấn hạt đậu tương. Giá chào giao tháng 11 tại miền Bắc đã giảm về 14.100 đồng/kg.

Nếu lượng hàng về đúng kế hoạch, tình trạng thiếu hụt tại miền Bắc sẽ giảm và giá có thể tiếp tục hạ nhiệt. Tuy nhiên, giá giao ngay vẫn phụ thuộc vào tiến độ cập cảng và nhu cầu của các doanh nghiệp sử dụng khô đậu tương làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.