Trí tuệ nhân tạo là cộng sự đắc lực trong doanh nghiệp

Bước nhảy vọt về năng suất nhân tố tổng hợp

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một làn sóng chuyển đổi sâu rộng trong lòng các doanh nghiệp Việt Nam. Không còn dừng lại ở những cuộc thảo luận mang tính lý thuyết, AI hiện đã len lỏi vào từng quy trình sản xuất, kinh doanh, từ những tổng đài chăm sóc khách hàng đến các dây chuyền cơ khí chính xác.

Tuy nhiên, thay vì kịch bản về một cuộc thay thế lao động quy mô lớn, bức tranh thực tế tại các doanh nghiệp lại cho thấy AI đang đảm nhận vai trò của một trợ lý thông minh, giúp con người vượt qua những giới hạn cũ về hiệu suất và độ chính xác.

Số liệu từ nghiên cứu Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam chỉ ra một thực tế đầy hứa hẹn với khoảng 18% doanh nghiệp trong nước đã triển khai AI. Trong đó, có đến 35% startup và 11% doanh nghiệp lớn đã bắt đầu phát triển các sản phẩm hoàn toàn mới dựa trên nền tảng công nghệ này. Sự hiện diện của AI được các chuyên gia nhận diện rõ nét nhất trong các ngành sản xuất, bán buôn, bán lẻ và nghiên cứu phát triển.

Theo học giả Changwoo Nam từ Viện Nghiên cứu kinh tế Việt Nam và Thế giới, AI chính là động lực thúc đẩy năng suất nhân tố tổng hợp (TFP). Dự báo trong một thập kỷ tới, công nghệ này có thể đóng góp trung bình 0,23 điểm phần trăm vào tăng trưởng TFP hàng năm.

Những con số khô khan này trở nên sống động hơn khi nhìn vào hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Điển hình như tại các trung tâm chăm sóc khách hàng, ông Kubota Hiroaki từ NTT EAST cho biết, việc nhúng AI tạo sinh đã giúp nâng năng lực tự giải quyết vấn đề từ 62% lên 84%, đồng thời cắt giảm một nửa thời gian xử lý từ 10 phút xuống còn 5 phút mỗi vụ việc.

Sức mạnh của AI còn thể hiện rõ trong lĩnh vực cơ khí chính xác qua các dự án của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO). Tại một doanh nghiệp sản xuất, công cụ kiểm tra ngoại quan bằng AI đã rút ngắn thời gian kiểm tra mỗi đơn vị sản phẩm từ 20 giây xuống chỉ còn 5 giây.

Đáng chú ý, độ chính xác đã tiệm cận mức tuyệt đối khi tăng từ 95% lên 99%. Điều này chứng minh rằng khi con người phối hợp cùng AI, sai sót được loại bỏ tối đa, tạo ra một tiêu chuẩn chất lượng mới cho ngành công nghiệp sản xuất.

Tư duy lấy con người làm trung tâm

Dù mang lại những giá trị thặng dư khổng lồ, sự trỗi dậy của AI không phải là một con đường chỉ có hoa hồng. Ông Changwoo Nam cảnh báo, trong 10 năm tới, khoảng 256.000 lao động có thể đối mặt với nguy cơ mất việc hoặc phải chuyển đổi nghề nghiệp do tác động của tự động hóa. AI cũng có khả năng làm gia tăng áp lực về tiền lương và gây ra tình trạng bất bình đẳng thu nhập nếu thiếu đi các chính sách điều tiết kịp thời từ phía Chính phủ và sự chủ động từ doanh nghiệp.

Việc ứng dụng AI dẫn đến một quá trình tái cấu trúc vai trò nhân sự tất yếu. Những nhiệm vụ lặp đi lặp lại, có tính chất nhàm chán sẽ được chuyển giao cho máy móc, mở ra cơ hội để người lao động được đào tạo lại và đảm nhận những công việc có giá trị gia tăng cao hơn. Đây chính là lúc AI thực hiện vai trò trợ lý, giải phóng con người khỏi những xiềng xích của các thao tác thủ công để tập trung vào tư duy sáng tạo và quản trị chiến lược.

Để tận dụng tối đa tiềm năng này, các chuyên gia khuyến nghị Chính phủ cần tập trung đào tạo kỹ năng số cho lao động phổ thông và xây dựng khung pháp lý rõ ràng về trách nhiệm của AI. Đối với doanh nghiệp, tư duy coi AI là công cụ bổ trợ thay vì thay thế lao động là yếu tố sống còn.

Tổ chức Lao động Quốc tế nhấn mạnh, việc xây dựng các mô hình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết hợp hài hòa giữa nâng cao năng suất và đảm bảo việc làm thỏa đáng. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là những con số lợi nhuận, mà là một hệ sinh thái năng suất bền vững, nơi công nghệ được lan tỏa bao trùm và lấy con người làm trọng tâm của mọi sự phát triển.